📐 KPSS Matematik — Tablo ve Grafik Yorumlama

📚 Tablo ve Grafik Yorumlama konu anlatımı

1. Temel bilgiler
2. Çözümlü örnek 1
3. Çözümlü örnek 2
4. Sık yapılan hatalar
5. Sınavda nasıl sorulur?

Tablo ve grafik yorumlama, sayıların bir tabloda ya da şekilde verildiği ve senden bu veriyi okuyup işlem yapmanın istendiği konudur. KPSS'de ağır formül gerektirmez; dikkatli okuyan ve dört işlemi, yüzdeyi, oranı bilen aday bu soruları çözer. Bu yüzden iyi çalışıldığında güvenle puan getiren bir konudur.

Temel bilgiler

• Tablo okuma: Aranan değer, satır başlığı ile sütun başlığının kesiştiği hücrededir. Örnek: "Mart" satırı ile "Gider" sütununun kesişimi Mart ayı giderini verir.
• Sütun grafiği: Sütunun boyu değeri gösterir. Önce eksendeki aralığa bak. Örnek: çizgiler 20'şer artıyorsa, 40 ile 60'ın tam ortasındaki sütun 50'dir.
• Çizgi grafiği: Zaman içindeki değişimi gösterir. Çizgi yukarı gidiyorsa artış, aşağı gidiyorsa azalış vardır. Örnek: 30'dan 45'e çıkan çizgi 15 birimlik artış demektir.
• Daire grafiği: Dairenin tamamı 360° ve %100'dür. Örnek: 90°'lik dilim bütünün 90/360 = 1/4'üdür, yani %25'tir.
• Açıdan sayıya geçiş: Toplam sayıyı 360'a bölersen 1°'nin karşılığını bulursun. Örnek: toplam 720 kişiyse 1° = 2 kişidir.
• Yüzde değişim: (yeni − eski) ÷ eski × 100. Örnek: 40'tan 50'ye çıkan değer 10/40 = %25 artmıştır.
• Ortalama: Değerlerin toplamı ÷ değer sayısı. Örnek: 10, 20, 30 için 60 ÷ 3 = 20.
• Oran: İki değerin birbirine bölümüdür. Örnek: 30 kadın ve 20 erkek varsa kadınların erkeklere oranı 30/20 = 3/2'dir.

Çözümlü örnek 1

Bir kırtasiyenin dört günlük defter satışı bir sütun grafiğinde şöyle verilmiştir: Pazartesi 40, Salı 60, Çarşamba 50, Perşembe 90. Perşembe günkü satış, dört günün ortalamasından yüzde kaç fazladır?

• Önce toplamı bul: 40 + 60 + 50 + 90 = 240.
• Ortalamayı bul: 240 ÷ 4 = 60.
• Farkı bul: 90 − 60 = 30.
• "Ortalamadan yüzde kaç fazla" dendiği için ortalamaya böl: 30/60 = 1/2 = %50.

Denetim: 60'ın %50'si 30'dur ve 60 + 30 = 90 eder; sonuç %50 doğrudur.

Çözümlü örnek 2

Bir kurumda 720 personel çalışmaktadır. Personelin birimlere dağılımı daire grafiğiyle verilmiştir: Muhasebe 90°, İnsan Kaynakları 60°, Teknik 150°, kalan dilim Destek birimine aittir. Teknik birimde çalışanlar, Destek biriminde çalışanlardan kaç kişi fazladır?

• Verilen açıları topla: 90 + 60 + 150 = 300°.
• Destek dilimini bul: 360 − 300 = 60°.
• 1°'nin karşılığını bul: 720 ÷ 360 = 2 kişi.
• Açı farkını bul: 150 − 60 = 90°.
• Kişi sayısına çevir: 90 × 2 = 180.

Denetim: Teknik 150 × 2 = 300 kişi, Destek 60 × 2 = 120 kişidir ve 300 − 120 = 180 eder; sonuç 180 kişi doğrudur.

Sık yapılan hatalar

• Yüzde değişimde yeni değere bölmek. Doğrusu: her zaman eski (başlangıç) değere bölünür.
• Açıyı yüzde sanmak. 90° dilim %90 değildir; 90/360 = %25'tir.
• Eksendeki aralığı okumadan sütunun boyunu tahmin etmek. Doğrusu: önce eksenin kaçar kaçar arttığına bakmaktır.
• Başlıktaki birimi atlamak. Tabloda "bin TL" yazıyorsa 45 değeri 45 000 TL demektir.
• Toplamları farklı iki grafiğin yüzdelerini doğrudan karşılaştırmak. Doğrusu: önce her yüzdeyi sayıya çevirmek, sonra karşılaştırmaktır.

Sınavda nasıl sorulur?

• Çoğunlukla tek bir tablo ya da grafik verilir ve ona bağlı birkaç soru sorulur. Veriyi bir kez iyi okursan sonraki sorular hızlanır.
• Sık görülen soru tipleri: en büyük ile en küçük değerin farkı, ortalama, yüzde artış ya da azalış, iki değerin oranı, daire grafiğinde açıdan sayıya geçiş.
• "Kesinlikle doğrudur" ya da "söylenemez" türü yorum soruları da gelir. Yalnız verilen veriye dayan; grafikte olmayan bilgiyi kendin ekleme.
• Soru kökündeki "fazla", "eksik", "en az", "toplam" sözcüklerinin altını çiz.
• Sınavda 120 soru için 130 dakika vardır; soru başına ortalama bir dakikadan biraz fazla süre düşer. Grafiği ilk okumaya yarım dakika ayır, sonra her soruyu yaklaşık bir dakikada bitirmeye çalış.
• Takıldığın soruyu işaretle ve geç; aynı grafiğin diğer soruları daha kolay olabilir.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlandı ve otomatik biçim denetiminden geçti; her satırı bir uzman okumadı. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürsen bize yaz, düzeltelim.