Haftalık Menü Planı ve Akıllı Alışveriş

Süre tahmini: 12 dk

Giriş

Bu, kursun son dersi. Bıçağı tutmayı, soğanı doğramayı, tavada kavurmayı, suda haşlamayı ve fırında pişirmeyi öğrendiniz. Peki bu becerileri her gün işe yarar hâle getiren şey ne? Cevap: plan. Akşam kapıdan girip "Ne pişirsem?" diye düşünmek hem yorucu hem pahalıdır. Haftalık bir menü bu soruyu pazar günü bir kez cevaplamanızı sağlar. Gerisi uygulamadır.

Planın bugünle bağı çok açık: evde yemek yapmak bütçeyi, zamanı ve israfı doğrudan etkiler. Bu derste yedi günlük dengeli bir menü kuracak, alışveriş listesini bu menüden çıkaracak ve artan yemeği ikinci bir yemeğe dönüştürmeyi göreceksiniz.

Bilmen gerekenler

Önce bu derste sık geçecek kavramlara bakalım.

Anlatım

İyi bir menü, yemekleri rastgele dizmekle değil, bir hafta boyunca işleyen küçük bir düzen kurmakla başlar. İlk adım takvime bakmaktır. Hangi akşam geç eve geliyorsunuz? Hangi gün misafir var? Yoğun günlere hızlı yemekleri, rahat günlere biraz emek isteyen yemekleri koyun. Çarşamba akşamı iki saat sürecek bir yahni planlarsanız plan ilk haftada çöker.

İkinci adım dengedir. Her gün aynı şeyi yemek zorunda değilsiniz ama her öğünde göz önünde tutacağınız basit bir kural var: tabağın büyük kısmı sebze olsun, yanında bir protein kaynağı bulunsun, bir de doygunluk veren karbonhidrat eklensin. Protein her gün et olmak zorunda değildir. Mercimek, nohut, fasulye, yumurta ve yoğurt da bu işi görür. Haftada bir iki gün baklagilli yemek koymak hem çeşit katar hem de bütçeyi rahatlatır.

Üçüncü adım, malzemeyi birden fazla yemekte kullanmaktır. Bir paket havuç alıyorsanız onu çorbada, fırın tepsisinde ve salatada kullanın. Bir demet maydanoz alıyorsanız hem pilava hem salataya serpin. Böylece buzdolabının dibinde solan tek tük sebzeler kalmaz. Bu, israfı azaltmanın en kolay yoludur ve öğrendiğiniz bıçak becerisi burada işe yarar: sebzeleri bir kerede doğrarsanız hafta içi hazırlık süreniz kısalır.

Dördüncü adım porsiyon ayarıdır. Tarifler çoğunlukla belli bir kişi sayısına göre yazılır. Dört kişilik bir tarifi iki kişiye uyarlamak için malzemeyi yarıya indirirsiniz, ama pişirme süresi ve tencere boyutu da değişebilir. Küçük miktarı büyük tencerede pişirirseniz su çabuk buharlaşır ve yemek yanabilir. Bilerek biraz fazla yapmak da bir seçenektir. Ertesi günün öğle yemeği hazır olur. Önemli olan fazlalığı planlı yapmaktır, tesadüfe bırakmamaktır.

Beşinci adım artık yönetimidir. Pişmiş yemeği uzun süre dışarıda bekletmeyin. İyice ılıdıktan sonra kapalı bir kaba koyup buzdolabına kaldırın ve birkaç gün içinde tüketin. Bu konuda kesin gün sayıları yemeğe göre değişir. Emin olmadığınızda, kokusu ya da görüntüsü şüphe uyandıran yemeği yemeyin. Dondurucu varsa porsiyonlayıp dondurmak da iyi bir yoldur.

Yakın okuma / örnek

Aşağıda yedi günlük örnek bir menü var. Bunu olduğu gibi uygulamak zorunda değilsiniz. Amaç, ortak malzemelerin ve artık dönüşümlerinin nasıl işlediğini görmektir.

Bu menüden alışveriş listesini çıkaralım. Listeyi markete göre gruplayın: sebze-meyve, et-tavuk-yumurta, baklagil-bakliyat, süt ürünleri, kuru gıda. Soğan, havuç, domates ve patates menüde birçok yerde geçtiği için bunları bir kez ve yeterli miktarda yazarsınız. Listeye yazmadan önce evde ne olduğuna bakın: yağ, tuz, makarna, mercimek zaten mutfakta olabilir. Böylece aynı üründen ikinci kez almazsınız.

Yorum: Bu menüde çarşamba günü yeni bir yemek yapılmıyor, salı günü artan tavuk başka bir yemeğe dönüyor. Perşembe günkü yahni ise bir sonraki öğüne de yetebilir. Yani hafta yedi gün olsa da gerçekte yedi ayrı pişirme işi yapmıyorsunuz. Planlama zamanı işte böyle kazandırır.

Sık karıştırılanlar

• Çok yemek planlamak ile iyi plan yapmak aynı şey değildir. Bazı akşamlar basit bir omlet ve salata da plandır.
• Fazla alışveriş, akıllı alışveriş değildir. İndirimdeki ürün listede yoksa ve kullanacağınızdan emin değilseniz almamak çoğu zaman daha tasarruflu olur.
• Artık yemek, kötü yemek demek değildir. Doğru saklanmış ve yeni bir tarife dönüştürülmüş yemek, planın güzel bir parçasıdır.
• Dengeli menü, her öğünde her şey olsun demek değildir. Gün içinde ve hafta boyunca çeşitlilik sağlanması yeterlidir.
• Porsiyonu yarıya indirince süreyi de yarıya indirmek yanlıştır. Kabın boyutuna ve ateşe göre süre değişir, yemeği izleyerek pişirin.

Kendini sına

• 1) Dengeli bir tabakta üç ana unsur nedir?
• 2) Ortak malzeme kullanmanın iki faydasını yazın.
• 3) Alışveriş listesini hazırlamadan önce hangi kontrolü yapmalısınız?
• 4) Salı günü artan fırın tavuğu çarşamba günü nasıl değerlendirilir?
• 5) Pişmiş yemeği buzdolabına koymadan önce neye dikkat edersiniz?

Cevaplar

• 1) Sebze, protein kaynağı ve karbonhidrat.
• 2) Alışveriş maliyeti ile israf azalır, hazırlık işi de kolaylaşır. Sebzeleri bir kerede doğrayıp birkaç yemekte kullanabilirsiniz.
• 3) Evde zaten neyin olduğuna bakmalı ve listeyi menüye göre yazmalısınız.
• 4) Tavuk didiklenir, soğan ve sebzeyle tavada sotelenir, pilava katılır.
• 5) Yemeğin ılımasını beklemeli, kapalı bir kaba koymalı ve makul bir süre içinde tüketmelisiniz.

Kapanış

Sekiz ders boyunca önce aletleri ve bıçak güvenliğini, sonra temel pişirme tekniklerini, en sonunda da bunları bir düzene bağlamayı öğrendiniz. Bundan sonrası tekrar ve merak. Bu hafta kendi menünüzü yazın, listenizi çıkarın ve pazar akşamı artanlarla bir sofra kurun. İlk hafta tam oturmazsa sorun değil. Mutfak, her denemeyle biraz daha size ait olur. Afiyet olsun!