Topluluk Önünde Konuşma Neden Zor, Neden Öğrenilebilir?

Hoş geldin! Bu kursta, birkaç kişinin ya da kalabalığın önünde rahat, açık ve etkili konuşmayı adım adım öğreneceksin. Sekiz ders var. Her ders kısa, sade ve uygulamaya dönük. Bugün en baştan başlıyoruz: Konuşma korkusu nedir, neden olur ve neden aşılabilir?

Neden önemli?

Bir düşün: Toplantıda sıra sana geldi. Herkes sana bakıyor. Elin buz gibi oldu, kalbin hızlı atıyor, ne diyeceğini unuttun. Ya da okulda tahtaya kalkman gerekti. Ya da bir düğünde, mahalle toplantısında, apartman yönetiminde birkaç cümle söylemen istendi.

Bu anları yaşayan tek kişi sen değilsin. Çok kişi bu durumda aynı şeyleri hisseder. Ama çoğu insan bunu kimseye söylemez. Bu yüzden herkes kendini yalnız sanır.

Konuşma becerisi hayatın her yerinde işe yarar:

• İş görüşmesinde kendini anlatırken.
• Okulda ödevini sunarken.
• Bir hizmeti ya da ürünü savunurken.
• Çocuğunun okulunda öğretmenle konuşurken.
• Bir komşuluk ya da dernek toplantısında fikrini söylerken.

Yani bu ders sadece "sahneye çıkacak insanlar" için değil. Sesini duyurmak isteyen herkes için.

Temel bilgi

Önce korkunun nereden geldiğine bakalım. Sonra iyi haberi konuşalım.

Korku nereden geliyor?

İnsanlar binlerce yıl gruplar halinde yaşadı. Grup tarafından dışlanmak, o zamanlar gerçekten tehlikeliydi. Bu yüzden beynimiz "başkalarının bizi nasıl gördüğüne" çok önem verir. Herkesin sana baktığı bir anda beynin bunu bir risk olarak algılayabilir. Vücut da buna hazırlanır: kalp hızlanır, nefes sığlaşır, eller terler, ses titrer.

Yani heyecan bir arıza değil. Vücudun seni korumaya çalışıyor. Sadece yanlış yerde ve yanlış zamanda çalışıyor.

Heyecanın belirtileri

İyi haber: Bu bir beceri

Bisiklete binmeyi, araba kullanmayı ya da yemek yapmayı doğuştan bilmezdin. Denedin, düştün, tekrar denedin ve öğrendin. Konuşma da böyledir. Doğuştan iyi konuşan insanlar varmış gibi görünür, ama çoğu sadece çok denemiş ve hazırlanmıştır.

Bir beceri şu üç şeyle gelişir:

• Bilgi: Ne yapılacağını öğrenmek.
• Tekrar: Küçük denemeler yapmak.
• Geri bildirim: Nasıl gittiğine bakıp düzeltmek.

Bu kursun sekiz dersi tam olarak bunları sana verecek.

Yaygın bir yanılgı

Birçok kişi "iyi konuşmacılar heyecanlanmaz" sanır. Bu doğru değil. Deneyimli konuşmacılar da heyecan duyabilir. Fark şurada: Onlar heyecanı tanır, kontrol etmeyi bilir ve konuşmalarını buna göre hazırlar. Amaç heyecanı yok etmek değil, onunla birlikte iyi konuşabilmek.

Adım adım nasıl yapılır?

Bugün büyük bir sunum yapmanı istemiyoruz. Sadece korkunu tanıyıp ilk küçük adımı atacaksın.

1. Bir kâğıt al. Üstüne "Konuşurken en çok neden korkuyorum?" yaz.
2. Korkularını dürüstçe yaz. Örneğin: "Sesim titrer", "Unuturum", "Gülerler", "Soru sorarlarsa cevap veremem". Kimse görmeyecek.
3. Her korkunun yanına bir soru yaz: "Bu gerçekten olursa en kötü sonuç ne?" Çoğu zaman cevap, düşündüğün kadar büyük çıkmaz.
4. En çok seni zorlayan tek korkuyu seç. Kursun geri kalanında bunu takip edeceksin.
5. Bir hedef koy. Örneğin: "Bu kursun sonunda beş dakika boyunca, kâğıda bakmadan, üç kişiye bir konu anlatabileceğim." Küçük, net ve ölçülebilir olsun.
6. Bugün ilk minik denemeyi yap. Evde, aynanın karşısında ya da bir yakınının yanında 30 saniye kendini tanıt. Sadece bu kadar.

Örnek

(Bu örnek kurgusaldır.)

Bir çalışan, haftalık toplantıda söz almaktan hep kaçıyor. Fikri var ama "yanlış bir şey söylersem herkes bana güler" diye düşünüyor. Bu kursa başlayınca yukarıdaki kâğıt çalışmasını yapıyor.

Korkularını yazınca bir şey fark ediyor: Asıl korkusu konuşmak değil, hata yapmak. Sonra kendine soruyor: "Toplantıda biri hata yapınca ben ne düşünüyorum?" Cevap: "Hiçbir şey, sadece konuya devam ediyorum." Yani başkalarının hatasını çabuk unutuyor. O zaman başkaları da onunkini büyük ihtimalle çabuk unutacak.

Hedefini şöyle yazıyor: "Önümüzdeki iki hafta içinde toplantıda bir kez, tek cümleyle fikrimi söyleyeceğim." Bir sonraki toplantıda tek cümle söylüyor. Sesi biraz titriyor, ama cümleyi bitiriyor. Kimse gülmüyor. Bir sonraki toplantıda iki cümle söylüyor.

Burada dikkat et: Değişimi sağlayan şey "cesaret patlaması" değil. Küçük ve tekrarlanan denemeler.

Sık yapılan hatalar

• "Ben doğuştan konuşamam" demek. Bu bir kaderi anlatmaz, sadece şu anki durumu anlatır. Beceri çalışmayla gelişir.
• Heyecanı tamamen yok etmeye çalışmak. Amaç sıfır heyecan değil, yönetilebilir heyecan.
• Kendini büyük sahnelerde denemek. İlk deneme kalabalık bir salonda olmasın. Küçükten başla.
• Hatasız olmayı beklemek. Mükemmel konuşma yoktur. Anlaşılır ve samimi konuşma yeterlidir.
• Korkudan kaçınmak. Konuşmaktan ne kadar kaçarsan korku o kadar büyür. Küçük adımlarla yaklaşmak korkuyu küçültür.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

1. Bugün korku kâğıdını yaz ve en büyük korkunu seç. Süre: 10 dakika.
2. Hafta içinde en az 3 gün, her gün 30 saniye sesli olarak kendini ya da o günün bir olayını anlat. Ayna, telefon kaydı ya da yakın bir kişi olabilir.
3. Bu hafta güvendiğin bir kişiye ya da küçük bir gruba bir kez, en az bir dakika, bir konu anlat. Sonra ona "anlaşılır mıydı?" diye sor.

Kendini sına

1. Konuşma korkusu sadece sende mi olan garip bir durum mudur?
2. Heyecanlandığımızda vücutta hangi belirtiler görülebilir? İki tane say.
3. Sunum yapmak doğuştan gelen bir yetenek midir, yoksa gelişen bir beceri mi?
4. Bir beceri hangi üç şeyle gelişir?
5. Bu hafta için hangi küçük adımı atacaksın?

Cevaplar

1. Hayır. Bu çok yaygın bir durumdur. Birçok insan aynı şeyleri hisseder, ama çoğu bunu dile getirmez.
2. Örneğin kalp çarpıntısı, titrek ses, terleme, soğuk eller ya da aklın boşalması.
3. Gelişen bir beceridir. Öğrenme, tekrar ve geri bildirimle iyileşir.
4. Bilgi, tekrar ve geri bildirim.
5. Kişisel cevap. Örneğin: "Üç gün boyunca 30 saniye kendimi anlatacağım." Küçük, net ve sayılabilir bir adım olması yeterli.

Bir sonraki derste, konuşmanın en önemli temeli olan dinleyiciyi tanımayı ve konuşmanın amacını belirlemeyi öğreneceğiz. Şimdilik kâğıdını sakla, ona tekrar bakacağız.