Vücut ve Sağlık Kelimeleri (Körper und Gesundheit)

Önceki derste (2/8) iş yerinde kullandığın temel kalıpları çalıştın. Bu derste o kalıpların içine koyabileceğin yeni bir kelime grubu öğreniyoruz: vücut ve sağlık. Bir sonraki derste (4/8) bu kelimeleri hasta, hasta yakını ve meslektaşla konuşurken kullanacağın soru ve nezaket kalıplarına taşıyacaksın.

Bu derste ne öğreneceksin?

  • Bu dersin sonunda en önemli vücut bölümlerini artikelleriyle ve çoğul biçimleriyle söyleyebileceksin.
  • Bu dersin sonunda ağrını ya da hastanın ağrısını 'Mir tut ... weh' ve 'Ich habe ... schmerzen' kalıplarıyla anlatabileceksin.
  • Bu dersin sonunda 'im Rücken', 'am Bein' gibi yer bildiren ifadeleri doğru kurabileceksin.
  • Bu dersin sonunda yaygın şikâyetleri (ateş, öksürük, soğuk algınlığı) Almanca söyleyebileceksin.

Kelimeler

AlmancaOkunuşuTürkçesi
der Kopf, die Köpfeder kopf, di köpfıbaş, kafa
der Hals, die Hälseder hals, di helzıboyun, boğaz
der Rücken, die Rückender rükın, di rükınsırt, bel
der Bauch, die Bäucheder baux, di boyxıkarın
der Arm, die Armeder arm, di armıkol
die Hand, die Händedi hant, di hendıel
der Finger, die Fingerder fingır, di fingırparmak
das Bein, die Beinedas bayn, di baynıbacak
das Knie, die Kniedas knii, di kniiyıdiz
der Fuß, die Füßeder fus, di füsıayak
die Schulter, die Schulterndi şultır, di şultırnomuz
das Auge, die Augendas augı, di augıngöz
das Ohr, die Ohrendas or, di orınkulak
der Zahn, die Zähneder tsan, di tsenıdiş
der Schmerz, die Schmerzender şmerts, di şmertsınağrı, acı
das Fieberdas fibırateş (hastalık belirtisi)
der Hustender hustınöksürük
die Erkältung, die Erkältungendi erkeltung, di erkeltungınsoğuk algınlığı

Çoğulu düzensiz görünen isimlere dikkat et: Kopf → Köpfe, Hand → Hände, Fuß → Füße gibi bazı isimlerde ünlü ä, ö, ü olur. Bu yüzden her ismi çoğuluyla birlikte ezberle. Çoğulda artikel her zaman die olur.

Dil bilgisi / kalıp

Ağrıyı anlatmanın iki temel yolu vardır.

Kalıp 1: Ich habe + ağrı ismi (çoğul).

Özne + haben + Schmerzen + yer
Ich habe Schmerzen im Rücken.

Kalıp 2: Mir tut/tun + vücut bölümü + weh.

Mir + tut/tun + [artikel + vücut bölümü] + weh
Mir tut der Kopf weh.
Mir tun die Füße weh.

Burada fiil, vücut bölümü tekilse tut, çoğulsa tun olur. Fiili çekimleyen şey 'ben' değil, ağrıyan yerdir. 'Mir' ise 'bana' anlamındadır (Dativ). Türkçede 'başım ağrıyor' dersin ve 'benim' iyelik ekiyle söylenir; Almancada ise 'bana baş ağrıyor' gibi düşün: Mir tut der Kopf weh.

Yer bildirmek: 'Nerede ağrıyor?' sorusuna cevap verirken in ve an edatları kullanılır. Bu edatlar burada 'nerede?' sorusunu cevapladığı için Dativ ister. Hâl, Türkçedeki gibi isme değil ARTİKELE gelir:

  • der Rücken → in dem Rücken → im Rücken (sırtta)
  • der Bauch → im Bauch (karında)
  • das Bein → an dem Bein → am Bein (bacakta)
  • die Schulter → in der Schulter (omuzda)
  • die Hand → an der Hand (elde)

Dikkat: isim aynı kalır (Rücken, Bein), değişen artikeldir. Türkçede 'sırt-ta' derken isme -ta eki getiriyorsun; Almancada bu iş dem/der/im/am gibi küçük sözcüklerle yapılır.

Kelime sırası: Çekimli fiil ana cümlede 2. sıradadır. Cümleye 'Seit gestern' gibi bir zaman ifadesiyle başlarsan, fiil yine 2. sırada kalır ve özne fiilin arkasına geçer:

Ich (1) habe (2) seit gestern Fieber.
Seit gestern (1) habe (2) ich Fieber.

Yan cümlede ise çekimli fiil sona gider: Ich sage dem Arzt, dass mir der Kopf weh tut. (Doktora başımın ağrıdığını söylüyorum.)

Örnek cümleler

  1. Ich habe Kopfschmerzen.
    Başım ağrıyor. (Baş ağrım var.)
  2. Mir tut der Rücken weh.
    Sırtım ağrıyor.
  3. Mir tun die Füße weh.
    Ayaklarım ağrıyor.
  4. Ich habe Schmerzen im Bauch.
    Karnımda ağrı var.
  5. Der Patient hat seit drei Tagen Fieber.
    Hasta üç gündür ateşli.
  6. Die Patientin hat Schmerzen in der Schulter.
    Hasta kadının omzunda ağrı var.
  7. Wo tut es weh?
    Nerede ağrıyor?
  8. Es tut hier weh, am Knie.
    Burada ağrıyor, dizde.
  9. Meine Kollegin hat eine Erkältung und einen starken Husten.
    Meslektaşımın soğuk algınlığı ve şiddetli bir öksürüğü var.
  10. Heute habe ich Zahnschmerzen, deshalb gehe ich zum Zahnarzt.
    Bugün diş ağrım var, bu yüzden diş hekimine gidiyorum.
  11. Ich kann die Hand nicht bewegen.
    Elimi hareket ettiremiyorum.
  12. Der Arm tut bei jeder Bewegung weh.
    Kol her harekette ağrıyor.

Diyalog

Bir bakım evinde, gece nöbetinden sonra iki çalışan konuşuyor.

  1. A: Guten Morgen, Ali. Du siehst müde aus.
    Günaydın Ali. Yorgun görünüyorsun.
  2. B: Ja, ich habe Rückenschmerzen.
    Evet, sırt ağrım var.
  3. A: Wo genau tut es weh?
    Tam olarak nerede ağrıyor?
  4. B: Hier, im Rücken und in der Schulter.
    Burada, sırtta ve omuzda.
  5. A: Seit wann hast du die Schmerzen?
    Ne zamandan beri ağrın var?
  6. B: Seit gestern. Ich habe viel getragen.
    Dünden beri. Çok yük taşıdım.
  7. A: Tun dir auch die Beine weh?
    Bacaklarının da ağrıyor mu?
  8. B: Ja, die Beine und die Füße tun weh.
    Evet, bacaklarım ve ayaklarım ağrıyor.
  9. A: Du solltest zum Arzt gehen.
    Doktora gitmelisin.
  10. B: Du hast recht. Ich rufe heute an.
    Haklısın. Bugün arayacağım.

Türklerin sık yaptığı hatalar

  • Yanlış: Ich tut der Kopf weh. -> Doğru: Mir tut der Kopf weh. (Ağrıyan yer özne olur, kişi 'mir' olur; 'ich' kullanılmaz.)
  • Yanlış: Mir tut die Füße weh. -> Doğru: Mir tun die Füße weh. (Çoğul isimde fiil de çoğul olur: tun.)
  • Yanlış: Ich habe Schmerzen in Rücken. -> Doğru: Ich habe Schmerzen im Rücken. ('Nerede?' sorusunda Dativ gerekir: in dem = im. Türkçedeki -de eki gibi düşün, ama Almancada bu ek artikele gelir.)
  • Yanlış: Ich habe Kopf weh. -> Doğru: Ich habe Kopfschmerzen. (Türkçedeki 'baş ağrısı' gibi Almancada da tek sözcük olur; artikel gerekmez ve çoğul kullanılır.)
  • Yanlış: Der Bein tut weh. -> Doğru: Das Bein tut weh. (Bein das artikelini alır; her ismi artikeliyle ezberle.)

Alıştırma

  1. Boşluğu doldur: Mir ___ die Hände weh. (tut / tun)
  2. Artikel seç: ___ Knie (der / die / das)
  3. Boşluğu doldur: Ich habe Schmerzen ___ Bauch. (im / am / in)
  4. Doğru şıkkı seç: 'Sırtım ağrıyor.' → a) Ich tut der Rücken weh. b) Mir tut der Rücken weh. c) Mir tun der Rücken weh.
  5. Çoğulunu yaz: der Zahn → die ___
  6. Türkçeye çevir: Der Patient hat Fieber und Husten.
  7. Almancaya çevir: Omzumda ağrı var. (in der Schulter)
  8. Cümleyi sıraya koy: seit / habe / Montag / ich / Kopfschmerzen (Seit ile başla.)

Cevap Anahtarı

  1. tun (Hände çoğul.)
  2. das Knie
  3. im (in + dem = im)
  4. b) Mir tut der Rücken weh.
  5. die Zähne
  6. Hasta ateşli ve öksürüyor. (Hastanın ateşi ve öksürüğü var.)
  7. Ich habe Schmerzen in der Schulter.
  8. Seit Montag habe ich Kopfschmerzen. (Fiil 2. sırada.)

Telaffuz ipucu

  • ü ve ö: Türkçedeki ü ve ö ile aynıdır, bu yüzden Türk öğrenciler için kolaydır: Rücken (rükın), Köpfe (köpfı), Füße (füsı). Çoğul biçimlerde ä de önemlidir: Zähne (tsenı), Hände (hendı). ä, Türkçedeki 'e' gibi okunur.
  • ch: a, o, u, au sesinden sonra boğazdan gelen bir 'h' gibi (x) okunur: Bauch (baux). i ve e sesinden sonra ise Türkçedeki 'ş'ye yakın, hafif bir ses çıkar; ancak tam 'ş' değildir. Dilini damağa yaklaştırıp hava üfle.
  • z, ß ve sch: z Türkçedeki 'ts' gibi okunur: Zahn (tsan), Schmerz (şmerts). ß keskin 's'dir: Fuß (fus); ünlü uzun olduğu için 'fuus' gibi biraz uzatılır. sch Türkçedeki 'ş' gibidir: Schulter (şultır).

Bu dersin artikelli kelimeleri

  • der Kopf, der Hals, der Rücken, der Bauch, der Arm
  • der Finger, der Fuß, der Zahn, der Schmerz, der Husten, der Patient
  • die Hand, die Schulter, die Erkältung, die Patientin, die Kollegin
  • das Bein, das Knie, das Auge, das Ohr, das Fieber

Bir sonraki derste (4/8) bu kelimelerle hastaya soru sormayı ve nazik cevaplar vermeyi çalışacaksın. Şimdilik vücut bölümlerini artikelleriyle birlikte yüksek sesle tekrar et.

Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol

← Önceki Sonraki →