Meslekler ve İş Yeri Kelimeleri (Berufe und Arbeitsplatz)

Bir önceki derste selamlaşmayı ve kendini tanıtmanın ilk adımlarını öğrendin. Bu derste bir adım ileri gidiyor, işini ve çalıştığın yeri anlatmayı öğreniyorsun. Bir sonraki derste iş gününü ve saatleri konuşmak için bu dersteki kalıpları kullanacaksın. Yani bugünkü konu, sonraki dersin temelidir.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda bakım ve sağlık sektöründeki meslekleri artikelleriyle söyleyebileceksin.
• Bu dersin sonunda iş yerindeki önemli yerleri ve eşyaları (Krankenhaus, Pflegeheim, Dienstplan gibi) doğru artikelle kullanabileceksin.
• Bu dersin sonunda sein ve arbeiten fiillerini çekimleyip mesleğini ve çalıştığın yeri anlatabileceksin.
• Bu dersin sonunda iş yerinde kısa bir tanışma konuşması yapabileceksin.

Kelimeler

Almancada her ismi artikeliyle birlikte öğren. Mavi der eril, kırmızı die dişil, yeşil das nötr isimleri gösterir. Çoğulda artikel her zaman die olur.

Dil bilgisi / kalıp

1. Meslek belirtme: sein + meslek

Mesleği söylerken sein (olmak) fiilini kullanırız. Meslek adının önünde artikel durmaz.

Özne + sein (çekimli) + meslek

sein fiili düzensizdir, ezberlemen gerekir: ich bin, du bist, er/sie/es ist, wir sind, ihr seid, sie sind, Sie sind.

Karşıtsal not: Türkçede meslek ek olarak fiile eklenir: hemşireyim, doktorsun. Almancada ek yoktur, ayrı bir kelime olan sein çekimlenir: Ich bin Krankenschwester. Türkçedeki gibi eki mesleğe yapıştırmaya çalışma.

2. Kadın ve erkek meslek adı

Almancada çoğu mesleğin kadın biçimi erkek biçimine -in eklenerek yapılır: der Pfleger, die Pflegerin; der Arzt, die Ärztin (a harfi ä olur). Kadın biçiminin çoğulu -innen ile biter. Türkçede meslek adı kadın ve erkek için aynıdır; Almancada cinsiyeti söylemek zorundasın.

3. arbeiten fiilinin çekimi

arbeiten (çalışmak) düzenli bir fiildir. Kökü arbeit- olduğu için t harfiyle biter. Bu yüzden du ve er/sie/es/ihr kişilerinde araya e girer ve söylemesi kolaylaşır.

• ich arbeite (ben çalışıyorum)
• du arbeitest (sen çalışıyorsun)
• er/sie/es arbeitet (o çalışıyor)
• wir arbeiten (biz çalışıyoruz)
• ihr arbeitet (siz çalışıyorsunuz, arkadaş grubuna)
• sie arbeiten (onlar çalışıyor)
• Sie arbeiten (siz çalışıyorsunuz, nazik hitap)

4. Çalışılan yer: in + artikel (Dativ)

Nerede çalışıyorsun? sorusunun cevabında in edatından sonra artikel Dativ (-de hâli) biçimini alır. Türkçede -de eki isme gelir (hastanede); Almancada değişen şey ismin kendisi değil artikeldir.

• der Arzt → in dem (kısaca im) ... Örnek: im Büro (das Büro), im Krankenhaus (das Krankenhaus), im Pflegeheim (das Pflegeheim)
• die Station → in der Station, yani auf der Station (serviste)
• Çoğul için: in den Krankenhäusern (isme de -n eklenir, şimdilik gözünü aşina tut)

Hatırla: das ve der isimler Dativ'de dem olur, die ise der olur. in + dem = im kısaltması günlük dilde çok kullanılır.

5. Kelime sırası

Cümlede çekimli fiil her zaman 2. sırada durur. Cümleyi zaman ya da yerle başlatsan bile fiil ikinci sırada kalır, özne fiilin arkasına geçer.

1. sıra      2. sıra (fiil)   devamı
Ich          arbeite          im Krankenhaus.
Heute        arbeite          ich im Büro.
Anna         ist              Ärztin.
Im Pflegeheim arbeitet        sie als Pflegerin.

Formül: Özne + çekimli fiil + als + meslek + in + yer. Örneğin: Er arbeitet als Pfleger im Pflegeheim. Buradaki als, Türkçedeki "olarak" anlamındadır ve meslekten önce artikel istemez.

Karşıtsal not: Türkçede fiil cümlenin sonundadır (Ben hastanede çalışıyorum). Almancada fiil ikinci sıradadır, cümlenin sonuna atma.

Örnek cümleler

• Ich bin Krankenschwester.
  Ben hemşireyim.
• Mein Bruder ist Pfleger.
  Erkek kardeşim bakım elemanıdır.
• Meine Kollegin ist Ärztin.
  İş arkadaşım (kadın) doktordur.
• Wir arbeiten im Krankenhaus.
  Biz hastanede çalışıyoruz.
• Du arbeitest heute auf der Station.
  Sen bugün serviste çalışıyorsun.
• Er arbeitet als Pfleger im Pflegeheim.
  O, bakımevinde bakım elemanı olarak çalışıyor.
• Der Chef ist nett.
  Patron nazik.
• Der Patient liegt im Bett.
  Hasta yatakta yatıyor.
• Im Büro sind zwei Kolleginnen.
  Ofiste iki iş arkadaşı (kadın) var.
• Der Rollstuhl steht im Zimmer.
  Tekerlekli sandalye odada duruyor.
• Der Dienstplan hängt im Büro.
  Nöbet çizelgesi ofiste asılı.
• Ihr seid Kollegen, und ihr arbeitet zusammen.
  Siz iş arkadaşısınız ve birlikte çalışıyorsunuz.

Diyalog

Yeni bir iş arkadaşı ilk gün tanışıyor.

• A: Guten Morgen! Ich bin Elif. Ich bin neu hier.
  Günaydın! Ben Elif. Burada yeniyim.
• B: Guten Morgen, Elif! Ich bin Jonas. Ich bin Pfleger.
  Günaydın Elif! Ben Jonas. Bakım elemanıyım.
• A: Freut mich! Ich bin auch Pflegerin.
  Memnun oldum! Ben de bakım elemanıyım (kadın).
• B: Arbeitest du auf der Station eins?
  Birinci serviste mi çalışıyorsun?
• A: Ja, ich arbeite heute auf der Station eins.
  Evet, bugün birinci serviste çalışıyorum.
• B: Gut. Der Dienstplan hängt im Büro.
  İyi. Nöbet çizelgesi ofiste asılı.
• A: Wer ist die Chefin?
  Amir (kadın) kim?
• B: Frau Klein ist die Chefin. Sie ist sehr nett.
  Bayan Klein amir. Çok nazik biri.
• A: Und wer ist der Arzt auf der Station?
  Peki serviste doktor kim?
• B: Das ist Doktor Braun. Er arbeitet schon lange hier.
  Bu, Doktor Braun. O uzun zamandır burada çalışıyor.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Meslekten önce artikel kullanmak: Ich bin die Krankenschwester. → Ich bin Krankenschwester. (Meslek belirtirken artikel yok. Artikel yalnızca belli bir kişiyi gösterirken kullanılır.)
• Fiili sona atmak (Türkçe sırası): Ich im Krankenhaus arbeite. → Ich arbeite im Krankenhaus. (Çekimli fiil 2. sırada.)
• Kadın için erkek meslek adı söylemek: Sie ist Arzt. → Sie ist Ärztin. (Türkçede cinsiyet ayrımı olmadığı için unutulur. Almancada -in ekini ekle.)
• Hâl ekini isme eklemeye çalışmak, artikeli değiştirmemek: Ich arbeite in das Krankenhaus. → Ich arbeite im Krankenhaus. (Sabit yer bildiren in ile artikel Dativ olur: das → dem → im.)
• arbeiten'de du ve er için e harfini unutmak: Er arbeitt. → Er arbeitet. (Kök t ile bittiği için araya e girer.)

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: Ich ___ Pflegerin. (sein)
2. Boşluğu doldur: Er ___ im Krankenhaus. (arbeiten)
3. Artikel seç (der / die / das): ___ Krankenhaus
4. Artikel seç (der / die / das): ___ Ärztin arbeitet auf der Station.
5. Türkçeye çevir: Meine Kollegin ist nett.
6. Boşluğu doldur: Wir ___ im Pflegeheim. (arbeiten)
7. Doğru şıkkı seç: Sie (siz, nazik hitap) ___ im Büro. a) arbeitet b) arbeiten c) arbeitest
8. Almancaya çevir: Ben hemşireyim ve hastanede çalışıyorum.

Cevap Anahtarı

1. bin (Ich bin Pflegerin.)
2. arbeitet (Er arbeitet im Krankenhaus.)
3. das (das Krankenhaus)
4. Die (die Ärztin)
5. İş arkadaşım (kadın) nazik/hoş biri.
6. arbeiten (Wir arbeiten im Pflegeheim.)
7. b) arbeiten (Sie arbeiten im Büro.)
8. Ich bin Krankenschwester und ich arbeite im Krankenhaus.

Telaffuz ipucu

• ä ve ü: Ärztin ve Büro kelimelerinde ä sesi Türkçedeki "e" gibi açık okunur (ertstin). ü ise Türkçedeki "ü" ile aynıdır (büro), Türkçe bu konuda sana avantaj sağlar.
• pf ve z: Pfleger kelimesinde p ve f'yi birbirine yaklaştırarak tek nefeste söyle (pf-leger). z harfi Türkçedeki "ts" gibidir: Arzt (artst), Station (ştatsyon), Patient (patsient).
• ch ve sch: Chef kelimesi Fransızcadan geldiği için Türkçedeki "ş" ile okunur (şef). Krankenschwester içindeki sch de "ş" gibidir. Ayrıca kelime başında st ve sp okunurken "şt" ve "şp" duyulur: Station (ştatsyon), Rollstuhl (rol-ştul).

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Arzt, die Ärztin
• der Pfleger, die Pflegerin
• die Krankenschwester
• der Kollege, die Kollegin
• der Chef
• der Patient
• das Krankenhaus
• das Pflegeheim
• die Station
• das Büro
• das Bett
• der Rollstuhl
• der Dienstplan

Sonraki derste iş gününü, saatleri ve nöbet düzenini anlatmayı öğreneceksin. Bugünkü sein ve arbeiten çekimlerini iyi tekrar et; bir sonraki ders bu kalıpların üzerine kurulacak.