Sayılar 20-100 ve Fiyat Söyleme (Die Zahlen bis 100)

Süre: 14 dk · Ders 6/8

Geçen derste 0'dan 20'ye kadar olan sayıları öğrenmiştin. Bugün o sayıların üzerine yeni bir basamak koyuyoruz: 20'den 100'e kadar sayıları ve bu sayılarla fiyat söylemeyi. Almanca sayılar Türkçeden bir noktada çok farklıdır ve öğrencilerin çoğu tam burada takılır. Yavaş yavaş, kuralı açık görerek ilerleyeceğiz. Sonraki derste bu sayıları ve artikelleri birlikte kullanacağımız yeni bir konuya geçeceğiz. Bugünkü ders, o derse sağlam bir zemin hazırlıyor.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda 20'den 100'e kadar olan sayıları okuyup yazabileceksin.
• Bu dersin sonunda einundzwanzig gibi 'birler önce, onlar sonra' düzenindeki sayıları kurabileceksin.
• Bu dersin sonunda Was kostet ...? ile bir şeyin fiyatını sorabileceksin.
• Bu dersin sonunda Euro ve Cent ile fiyat söyleyebilecek, alışverişte kısa bir konuşma yapabileceksin.

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

1) Onluklar

20'den 90'a kadar onluklar düzenlidir: sayının sonuna -zig gelir. Üç küçük istisna var, bunları ezberle: dreißig (-ßig olur), sechzig (sechs'in s'si düşer), siebzig (sieben'in -en'i düşer).

2) Birler önce, onlar sonra

Türkçede önce onluğu söyleriz: yirmi bir. Almancada sıra tersine döner: önce birler, sonra und (ve), sonra onluk gelir. Hepsi tek kelime olarak, bitişik yazılır.

birler + und + onluk
ein + und + zwanzig = einundzwanzig (21)
sieben + und + dreißig = siebenunddreißig (37)
neun + und + neunzig = neunundneunzig (99)

Karşıtsal not: Türkçede 'yirmi bir' diye ayrı ayrı yazarız ve büyük sayıyı önce söyleriz. Almancada tek kelime yazılır ve küçük sayı önce gelir. Sanki 'bir ve yirmi' dersin. Dikkat: 21'de eins değil, ein kullanılır: einundzwanzig.

3) Fiyat sorma ve söyleme

Was + kostet + isim (tekil)? -> Was kostet das Brot?
Was + kosten + isim (çoğul)? -> Was kosten die Äpfel?
Özne + kostet/kosten + fiyat. -> Das Brot kostet zwei Euro.

Kelime sırası: çekimli fiil (kostet) her zaman 2. sırada durur. Soru kelimesi Was 1. sıradadır, fiil hemen arkasından gelir. Evet/hayır sorusunda fiil başa geçer: Kostet das Brot zwei Euro?

Fiil isme uyar: tek şey için kostet, birden çok şey için kosten. Türkçede 'Bu ne kadar?' deriz ve fiil değişmez; Almancada fiil şekil değiştirir.

4) Euro ve Cent nasıl okunur?

Yazıda virgül kullanılır (Türkçedeki gibi): 2,50 €. Okurken önce Euro, sonra Cent söylenir: zwei Euro fünfzig. Günlük konuşmada Cent kelimesi çoğu zaman söylenmez. Tam Euro'larda Euro kelimesi çoğul olsa bile değişmez: zwanzig Euro. Hatırlatma: Türkçede hâl ekleri isme gelir; Almancada ise artikel değişir. Bu derste isimler hep özne konumundadır, o yüzden artikeller der, die, das olarak kalır.

Örnek cümleler

• Ich bin einundzwanzig Jahre alt.
  Ben yirmi bir yaşındayım.
• Meine Tasche kostet dreißig Euro.
  Çantam otuz avro tutuyor.
• Was kostet das Brot?
  Ekmek ne kadar?
• Das Brot kostet zwei Euro fünfzig.
  Ekmek iki avro elli sent.
• Was kosten die Äpfel?
  Elmalar ne kadar?
• Die Äpfel kosten vier Euro.
  Elmalar dört avro.
• Kostet das Heft neunzig Cent?
  Defter doksan sent mi?
• Nein, das Heft kostet achtzig Cent.
  Hayır, defter seksen sent.
• Die Tasche kostet fünfundsiebzig Euro.
  Çanta yetmiş beş avro.
• Ich nehme das Brot.
  Ekmeği alıyorum.
• Das macht zusammen vierundvierzig Euro.
  Bu toplam kırk dört avro eder.
• Hundert Euro sind viel Geld.
  Yüz avro çok para.

Diyalog

A: Guten Tag! Was kostet das Brot?
İyi günler! Ekmek ne kadar?

B: Guten Tag! Das Brot kostet zwei Euro fünfzig.
İyi günler! Ekmek iki avro elli sent.

A: Und was kosten die Äpfel?
Peki elmalar ne kadar?

B: Die Äpfel kosten drei Euro neunzig.
Elmalar üç avro doksan sent.

A: Gut. Ich nehme das Brot und die Äpfel.
İyi. Ekmeği ve elmaları alıyorum.

B: Das macht sechs Euro vierzig.
Bu altı avro kırk sent eder.

A: Hier sind zwanzig Euro.
Buyurun, yirmi avro.

B: Danke! Und dreizehn Euro sechzig zurück.
Teşekkürler! Ve on üç avro altmış sent para üstü.

A: Vielen Dank. Auf Wiedersehen!
Çok teşekkürler. Görüşmek üzere!

B: Auf Wiedersehen!
Görüşmek üzere!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: zwanzigeins → Doğru: einundzwanzig. Türkçe sırasını (önce onluk) kullanma; önce birler, sonra und, sonra onluk gelir.
• Yanlış: Was kostet die Äpfel? → Doğru: Was kosten die Äpfel? Çoğul isimle fiil kosten olur. Türkçede fiil değişmediği için bu hata çok yapılır.
• Yanlış: Ich Brot nehme. → Doğru: Ich nehme das Brot. Çekimli fiil 2. sırada durur, Türkçedeki gibi sona gitmez. Ayrıca isimden önce artikel unutulmamalıdır.
• Yanlış: dreizig, sechszig, siebenzig → Doğru: dreißig, sechzig, siebzig. Üç istisnayı ayrı ayrı ezberle.
• Yanlış: einsundzwanzig → Doğru: einundzwanzig. Birleşik sayıda eins değil ein kullanılır.

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: 34 = vier___dreißig.
2. Boşluğu doldur: 68 = acht___sechzig.
3. Artikel seç: ___ Preis (der / die / das).
4. Doğru şıkkı seç: Was ___ die Hefte? (a) kostet (b) kosten (c) kostest
5. Doğru şıkkı seç: 99 hangisidir? (a) neunundneunzig (b) neunzigneun (c) neunundachtzig
6. Almancaya çevir: Ekmek iki avro elli sent.
7. Cümleyi düzelt: Ich Tasche nehme.
8. Rakamla yaz: siebenundfünfzig Euro.

Cevap Anahtarı

1. vierunddreißig (ve: 34)
2. achtundsechzig
3. der Preis
4. (b) kosten, çünkü die Hefte çoğuldur.
5. (a) neunundneunzig
6. Das Brot kostet zwei Euro fünfzig.
7. Ich nehme die Tasche.
8. 57 Euro

Telaffuz ipucu

• z sesi Türkçedeki z gibi değil, ts gibi okunur: zwanzig = 'tsvantsiç'. Bu yüzden onluklardaki -zig 'tsiç' diye duyulur.
• ß keskin bir s sesidir, Türkçedeki ‘ş’ değildir: dreißig = 'draysıç'. ig ile biten kelimelerde sondaki ‘ch’ yumuşak bir ‘iç’ sesi verir.
• ü harfini dudaklarını büzerek Türkçedeki ü gibi söyle: fünfzig. ei 'ay' okunur (drei), eu 'oy' okunur (neun hariç: neun = 'noyn').

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Euro (çoğul: die Euro)
• der Cent (çoğul: die Cent)
• der Preis (çoğul: die Preise)
• die Kasse (çoğul: die Kassen)
• das Brot (çoğul: die Brote)
• der Apfel (çoğul: die Äpfel)
• das Heft (çoğul: die Hefte)
• die Tasche (çoğul: die Taschen)

Küçük bir ev ödevi: bugün gördüğün bir markette üç ürünün fiyatını sesli olarak Almanca söyle. Örneğin: Das Brot kostet ... Euro. Sayıları yüksek sesle söylemek, bu dersteki ‘birler önce’ düzenini en hızlı oturtan yoldur.