Selamlaşma ve Vedalaşma (Begrüßen und Verabschieden)

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda günün saatine göre doğru selamlaşma kalıbını (Guten Morgen, Guten Tag, Guten Abend) seçebileceksin.
• Bu dersin sonunda Tschüs, Auf Wiedersehen ve Gute Nacht gibi vedalaşma kalıplarını yerinde kullanabileceksin.
• Bu dersin sonunda du (samimi) ve Sie (resmî) hitabı arasındaki farkı ayırt edip "Nasılsın?" ve "Adın ne?" sorularını doğru kurabileceksin.
• Bu dersin sonunda kısa bir tanışma diyaloğunu baştan sona yürütebileceksin.

Önceki derslerde alfabeyi ve harflerin okunuşunu gördün. Şimdi bu sesleri gerçek kalıplarda kullanma zamanı. Bir sonraki derste sayılara geçeceğiz. Yaşını, telefon numaranı ve saati söylemek için bu derste öğrendiğin tanışma kalıpları işine yarayacak.

Kelimeler

Not: Almancada her ismin bir artikeli vardır ve isimle birlikte ezberlenir. Türkçede böyle bir şey yok; bu yüzden Tag demek yerine hep der Tag de.

Dil bilgisi / kalıp

1) Günün saatine göre selamlaşma

Selamlaşma kalıbı günün saatine göre değişir. Formül şöyledir:

• Guten + Morgen / Tag / Abend (sabah, gündüz, akşam)
• Gute Nacht (yalnız yatmadan önce ya da geceleyin ayrılırken)

Neden guten ama gute? Çünkü der Morgen, der Tag ve der Abend eril isimlerdir. die Nacht ise dişildir. Sıfatın sonu ismin artikeline göre değişir; bunun ayrıntısını ileride göreceksin. Şimdilik kalıbı olduğu gibi ezberle: Guten Morgen, Guten Tag, Guten Abend, Gute Nacht.

Gute Nacht bir "merhaba" değildir. Akşam biriyle karşılaşınca Guten Abend dersin. Gute Nacht ise yatağa giderken ya da gece ayrılırken söylenir.

2) Samimi (du) ve resmî (Sie) hitap

Almancada "sen" ve "siz" ayrımı vardır:

• du: arkadaş, aile, çocuk, yaşıt. Örnek: Wie heißt du?
• Sie: yabancı yetişkin, öğretmen, memur, iş yeri. Örnek: Wie heißen Sie?

Resmî Sie her zaman büyük harfle yazılır. Hem tek kişiye hem birçok kişiye söylenebilir. Küçük yazılan sie ise "o (kadın)" ya da "onlar" demektir. "Nasılsınız?" sorusunda da büyük harf kullanırsın: Wie geht es Ihnen? Samimi hâli: Wie geht es dir? ya da kısaca Wie geht's dir?

Türkçeyle fark: Türkçede "sen/siz" ayrımını çoğu zaman fiil ekinden anlarsın ("nasılsın / nasılsınız"). Almancada ise ayrı sözcükler değişir: dir ↔ Ihnen, du ↔ Sie. Emin değilsen Sie kullan; karşındaki kişi "Wir können du sagen" (birbirimize sen diyebiliriz) derse du'ya geç.

3) Kelime sırası: çekimli fiil 2. sırada

Almanca ana cümlede çekimli fiil her zaman 2. sıradadır. Türkçede fiil sonda durur; burada durum farklıdır.

• Özne + fiil + ...: Ich (1) heiße (2) Elif.
• Soru sözcüğü + fiil + özne: Wie (1) heißen (2) Sie?
• Başka bir öğe + fiil + özne: Morgen (1) komme (2) ich wieder.

Fiil çekimi: heißen (adı olmak): ich heiße, du heißt, Sie heißen. gehen ile kurulan "nasılsın" sorusunda es geht sabit kalır; kişi dir ya da Ihnen ile belirtilir.

Hâl uyarısı: Türkçede hâl ekleri isme gelir (ev-de, ev-i). Almancada ise değişen şey artikeldir: der Lehrer, ama "öğretmene" derken dem Lehrer olur. Bu derste yalnız dir / Ihnen gibi hazır kalıpları kullanıyoruz; hâlleri ilerleyen derslerde adım adım göreceksin.

Örnek cümleler

• Guten Morgen, Frau Kaya!
  Günaydın, Bayan Kaya!
• Guten Tag, Herr Braun. Wie geht es Ihnen?
  İyi günler, Bay Braun. Nasılsınız?
• Hallo, Ali! Wie geht's dir?
  Merhaba Ali! Nasılsın?
• Danke, gut. Und dir?
  Teşekkürler, iyi. Ya sen?
• Guten Abend, ich heiße Elif.
  İyi akşamlar, adım Elif.
• Wie heißen Sie?
  Adınız nedir?
• Wie heißt du?
  Adın ne?
• Mein Name ist Ayşe.
  Adım Ayşe.
• Das ist die Lehrerin.
  Bu (kadın) öğretmen.
• Das ist der Freund von Murat.
  Bu, Murat'ın arkadaşı.
• Gute Nacht, Anna! Bis morgen!
  İyi geceler Anna! Yarın görüşürüz!
• Auf Wiedersehen, Herr Braun!
  Hoşça kalın, Bay Braun!
• Tschüs, bis bald!
  Görüşürüz, yakında görüşmek üzere!
• Morgen komme ich wieder.
  Yarın tekrar geliyorum.

Diyalog

Yer: Dil kursunun girişi, sabah saatleri. Elif, yeni öğretmeni Herr Braun ile ve sonra sınıf arkadaşı Ali ile tanışıyor.

• Elif: Guten Morgen!
  Günaydın!
• Herr Braun: Guten Morgen! Wie heißen Sie?
  Günaydın! Adınız nedir?
• Elif: Ich heiße Elif Demir. Und Sie?
  Adım Elif Demir. Ya siz?
• Herr Braun: Mein Name ist Braun. Ich bin der Lehrer.
  Adım Braun. Ben öğretmenim.
• Elif: Freut mich, Herr Braun. Wie geht es Ihnen?
  Memnun oldum, Bay Braun. Nasılsınız?
• Herr Braun: Danke, gut. Und Ihnen?
  Teşekkürler, iyi. Ya sizin için?
• Elif: Auch gut, danke.
  Ben de iyiyim, teşekkürler.
• Ali: Hallo! Ich heiße Ali. Wie heißt du?
  Merhaba! Adım Ali. Senin adın ne?
• Elif: Hallo, Ali! Ich heiße Elif.
  Merhaba Ali! Adım Elif.
• Ali: Tschüs, Elif! Bis morgen!
  Görüşürüz Elif! Yarın görüşürüz!
• Elif: Tschüs, Ali! Auf Wiedersehen, Herr Braun!
  Görüşürüz Ali! Hoşça kalın, Bay Braun!

Dikkat: Elif öğretmene Sie, sınıf arkadaşına du diyor. Ali de Elif'e Wie heißt du? diyor; iki yaşıt arasında bu doğaldır.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: Guten Nacht! → Doğru: Gute Nacht! (die Nacht dişildir, bu yüzden gute.)
• Yanlış: Gute Tag! → Doğru: Guten Tag! (der Tag erildir, guten denir.)
• Yanlış: Ich bin heiße Elif. → Doğru: Ich heiße Elif. (heißen zaten "adı ... olmak" demektir; ayrıca bin eklenmez. Türkçedeki "ben ... yim" kalıbını kopyalama.)
• Yanlış: Wie geht es Sie? → Doğru: Wie geht es Ihnen? (Bu kalıpta kişi Ihnen biçiminde gelir; Sie burada yanlıştır.)
• Yanlış: Morgen ich komme wieder. → Doğru: Morgen komme ich wieder. (Çekimli fiil 2. sırada kalır; başa morgen gelirse özne fiilin arkasına geçer.)

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: Sabah 8'de sınıfa girerken derim: Guten ____!
2. Doğru şıkkı seç: ____ Nacht! (a) Guten (b) Gute
3. Artikel seç: ____ Abend (der / die / das)
4. Artikel seç: ____ Freundin (der / die / das)
5. Doğru şıkkı seç: Öğretmenine "Nasılsınız?" demek için: Wie geht es ____? (a) dir (b) Ihnen (c) du
6. Almancaya çevir: "Adım Elif."
7. Sözcükleri sıraya diz: heißen / Sie / Wie / ?
8. Doğru şıkkı seç: Gece yatmadan önce arkadaşına ne dersin? (a) Guten Tag (b) Gute Nacht (c) Guten Morgen

Cevap Anahtarı

1. Morgen (Guten Morgen)
2. (b) Gute Nacht
3. der (der Abend)
4. die (die Freundin)
5. (b) Ihnen (Wie geht es Ihnen?)
6. Ich heiße Elif. (ya da: Mein Name ist Elif.)
7. Wie heißen Sie?
8. (b) Gute Nacht

Telaffuz ipucu

• ü ve sch/tsch: Tschüs kelimesinde tsch Türkçedeki ç gibidir; ü de Türkçedeki ü ile aynıdır. Yani okunuşu "çüs". Wie geht's içindeki w ise Türkçedeki v gibi okunur.
• ie ve ei: ie uzun bir i verir: Wiedersehen → "vidırzeen". ei ise "ay" sesidir: heißen → "haysın", Freund içindeki eu ise "oy" sesi verir: "froynt". ß keskin bir s'dir.
• ch ve sondaki g: Nacht içindeki ch, boğazdan çıkan hafif bir h sesidir ("naht"). Tag ve Morgen'de kelime sonundaki g çoğu zaman "k" gibi duyulur: "tak". Almanca r Türkçe gibi yuvarlanmaz; boğazın gerisinde, yumuşak çıkar.

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Morgen, die Morgen (sabah)
• der Tag, die Tage (gün)
• der Abend, die Abende (akşam)
• die Nacht, die Nächte (gece)
• der Herr, die Herren (bay)
• die Frau, die Frauen (bayan)
• der Freund, die Freunde (arkadaş, erkek)
• die Freundin, die Freundinnen (arkadaş, kadın)
• der Lehrer, die Lehrer (öğretmen, erkek)
• die Lehrerin, die Lehrerinnen (öğretmen, kadın)
• der Name, die Namen (ad)