Alman Alfabesi ve Temel Sesler (Das Alphabet)

Hallo und herzlich willkommen! (Merhaba ve hoş geldin!) Sıfırdan Almanca yolculuğunun ilk dersindesin. Endişelenme: Almanca yazıldığı gibi okunan, kuralları düzenli bir dildir. Türkçe de böyledir, bu yüzden işin bir yönden kolay. Bugün alfabeyle başlıyoruz; çünkü her kelimenin kapısı harflerden geçer.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda Almanca alfabenin 26 harfini doğru okuyabileceksin.
• Bu dersin sonunda ä, ö, ü ve ß harflerini tanıyıp söyleyebileceksin.
• Bu dersin sonunda kendi adını harf harf söyleyebileceksin (buchstabieren).
• Bu dersin sonunda ei, eu, ie, au, sch, ch gibi temel ses birleşimlerini okuyabileceksin.

Kelimeler

Aşağıdaki kelimeleri hem harf çalışması hem de ilk sözcük hazinen için öğren. Almanca'da her ismin bir artikeli vardır: der (mavi), die (kırmızı), das (yeşil). İsmi her zaman artikeliyle birlikte ezberle. Parantez içinde çoğul biçimi görürsün.

Dil bilgisi / kalıp

1) Alfabe ve okunuşları

Almanca alfabede 26 harf vardır; bunlara ä, ö, ü ve ß eklenir. Harflerin adı ile kelime içindeki sesi farklı olabilir. Önce harf adlarını öğren; adını ve telefonda e-posta adresini söylerken bunlara ihtiyacın olacak.

2) Önemli ses birleşimleri

• ei = "ay": nein (nayn) hayır
• eu / äu = "oy": neu (noy) yeni
• ie = uzun "i": die (di)
• au = "av" gibi: Haus (haus) ev
• sch = "ş": Schule (şûle) okul
• v = genelde "f": Vater (fâtır); w = "v": Wasser (vasır)
• j = "y": Jahr (yâr); z = "ts": Zug (tsuk)

3) Büyük harf kuralı

Almanca'da bütün isimler büyük harfle yazılır: der Tisch, die Schule, das Wasser. Cümle başındaki kelime ve Ich dışında (cümle başı dışında) ich ise küçük yazılır.

4) Harf harf söylemek (buchstabieren)

Kalıp: Wie schreibt man das? (Bunu nasıl yazarsın?) Kelime sırası: soru sözcüğü 1., çekimli fiil (schreibt) 2. sırada.

Karşıtsal not: Türkçe alfabede ç, ğ, ı, ş harfleri vardır; Almancada yoktur. Türkçe "ş" sesini Almanca sch, "ç" sesini tsch ile yazarsın. Örneğin Şule Almanca yazımda Schule gibi görünür. Ayrıca Türkçe "c" harfi "c" (cim) değildir; Almanca c tek başına nadirdir. Hâl ekleri ilerleyen derslerde isme değil artikele gelecek (Türkçedeki -i, -e, -de gibi ekler isme gelir; Almancada der → den gibi artikel değişir). Şimdiden artikeli ezberlemeye başla.

Örnek cümleler

Ich heiße Deniz.
Benim adım Deniz.

Wie heißt du?
Senin adın ne?

Das ist der Tisch.
Bu masa.

Das ist das Buch.
Bu kitap.

Das ist die Schule.
Bu okul.

Wie schreibt man das?
Bunu nasıl yazarsın?

Mein Name schreibt sich mit D.
Adım D ile yazılır.

Bitte buchstabieren Sie!
Lütfen harf harf söyleyin!

Noch einmal, bitte.
Bir kez daha, lütfen.

Das Wasser ist kalt.
Su soğuk.

Die Tür ist offen.
Kapı açık.

Ich komme aus der Türkei.
Türkiye'denim.

Diyalog

A: Hallo! Wie heißt du?
Merhaba! Adın ne?

B: Hallo! Ich heiße Deniz.
Merhaba! Adım Deniz.

A: Wie schreibt man das?
Bunu nasıl yazarsın?

B: D – E – N – I – Z.
D – E – N – I – Z.

A: Noch einmal, bitte.
Bir kez daha, lütfen.

B: D wie de, E wie ê, N wie en, I wie i, Z wie tset.
De'deki D, ê'deki E, en'deki N, i'deki I, tset'teki Z.

A: Danke! Ich heiße Anna.
Teşekkürler! Benim adım Anna.

B: Schön, dich kennenzulernen, Anna.
Tanıştığımıza memnun oldum, Anna.

A: Gleichfalls!
Ben de!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: der Buch → Doğru: das Buch. Artikeli tahmin etme; kelimeyle birlikte ezberle.
• Yanlış: der apfel, die schule → Doğru: der Apfel, die Schule. Almanca'da isimler daima büyük harfle başlar.
• Yanlış: Ich Deniz heiße. → Doğru: Ich heiße Deniz. Çekimli fiil 2. sırada durur; Türkçedeki gibi sona atma.
• Yanlış: Wasser'i "vasır" yerine "wasır" okumak, Vater'i "vâtır" okumak → Doğru: w = v, v = f.
• Yanlış: Zug'u "zuk" (z ile) okumak → Doğru: "tsuk". Almanca z, Türkçe z değil, ts sesidir.

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: ___ Buch (der / die / das)
2. Boşluğu doldur: ___ Tür (der / die / das)
3. Doğru şıkkı seç: Almanca w harfi hangi sesi verir? a) f b) v c) w (İngilizce gibi)
4. Doğru cümleyi seç: a) Ich heiße Deniz. b) Ich Deniz heiße.
5. Çevir: Adım Deniz.
6. Çevir: Bunu nasıl yazarsın?
7. Adını harf harf söyle: ANNA. (Harf adlarını Türkçe okunuşla yaz.)
8. Doğru yazımı seç: a) der tisch b) der Tisch

Cevap Anahtarı

1. das Buch
2. die Tür
3. b) v. Örnek: Wasser (vasır).
4. a) Ich heiße Deniz.
5. Ich heiße Deniz.
6. Wie schreibt man das?
7. â – en – en – â
8. b) der Tisch

Telaffuz ipucu

• ä, ö, ü: ü Türkçede de vardır (Tür = tür). ö de öyle (Öl = öl). ä ise Türkçe "e" gibi, ama ağız biraz daha açık okunur (Bär = ber).
• ch ve r: a, o, u, au'dan sonra ch boğazdan gelen "h" gibidir (Buch = buhh); i, e, ä, ö, ü'den sonra ince, "hiş" gibi bir sestir. Almanca r boğazdan çıkar, Türkçe r gibi dil ucuyla söylenmez; başlangıçta hafifçe boğazda "h" gibi çıkarmayı dene.
• ß ve z: ß keskin "s" sesidir (Straße = ştrâse); ss ile aynı sestir. z ise "ts" sesidir: Zug = tsuk, Zeit = tsayt.

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Apfel, der Name, der Bär, der Zug, der Vater, der Tisch, der Fisch, der Garten, der Park
• die Straße, die Tür, die Mutter, die Schule, die Uhr, die Katze, die Lampe, die Sonne
• das Buch, das Öl, das Wasser, das Haus, das Jahr, das Radio, das Obst

Tahmini süre: 12 dk. Bir sonraki derste selamlaşmayı öğreneceğiz. Bis bald! (Yakında görüşürüz!)