Kendini Tanıtma: sein ve heißen (Sich vorstellen)

Tahmini süre: 14 dk

Önceki derslerde alfabeyi, selamlaşmayı ve sayıları gördün. Artık "Guten Tag!" diyebiliyorsun. Bugün bir adım ileri gidiyor ve kendini tanıtıyorsun: adını söyleyecek, mesleğini belirtecek ve karşındakine adını soracaksın. Bunun için Almancanın en önemli iki fiilini öğreneceksin: sein (olmak) ve heißen (adı olmak).

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda ich bin, du bist, Sie sind gibi sein fiilinin tüm çekimlerini kullanabileceksin.
• Bu dersin sonunda heißen ile adını söyleyebilecek ve Wie heißt du? / Wie heißen Sie? diye soru sorabileceksin.
• Bu dersin sonunda çekimli fiilin cümlede 2. sırada durduğunu gösterebilecek, evet/hayır sorusunda fiili başa alabileceksin.
• Bu dersin sonunda mesleğini ve uyruğunla ilgili temel kelimeleri artikelleriyle birlikte kullanabileceksin.

Kelimeler

Almancada her ismi artikeliyle birlikte öğren. Mavi der eril, kırmızı die dişil, yeşil das nötr isimleri gösterir. Çoğulda üç cinsiyetin de artikeli die olur.

Dikkat: Almancada meslek ve kimlik bildiren isimlerin çoğu iki biçimde bulunur. Erkek için Lehrer, kadın için Lehrerin denir. Kadın biçimi genellikle -in ile yapılır ve artikel die olur.

Dil bilgisi / kalıp

1) sein (olmak) fiilinin çekimi

Türkçede "öğretmenim, öğretmensin, öğretmen" derken fiil yerine ekler kullanırız. Almancada ise ayrı bir fiil vardır ve o her kişiye göre değişir. Bu fiil düzensizdir; olduğu gibi ezberlemelisin.

Nazik hitap olan Sie her zaman büyük harfle yazılır ve fiili sind olur. Yabancılarla, yaşlılarla ve resmî ortamlarda "Sie" kullanırsın. Arkadaşlarınla "du" dersin.

2) heißen (adı olmak) fiilinin çekimi

heißen düzenli çekilir. Kökü heiß- olan bu fiilin sonuna kişi eki gelir: ich heiße, du heißt, er/sie/es heißt, wir heißen, ihr heißt, sie/Sie heißen. Dikkat: du için de -st değil, yalnızca -t gelir (du heißt), çünkü kök zaten ß ile bitiyor.

3) Kelime sırası: çekimli fiil 2. sırada

Özne + çekimli fiil + adın / meslek
Ich + bin + Lehrer.
Ich + heiße + Anna.

W-sorusu: W-sözcüğü + çekimli fiil + özne
Wie + heißt + du?

Evet/hayır sorusu: çekimli fiil + özne + ...
Bist + du + Student?

Kural sade: Çekimli fiil bildirme cümlesinde ve W-sorusunda 2. sıradadır. Evet/hayır sorusunda ise 1. sıraya geçer. Cümleye başka bir sözcükle başlarsan da fiil yine 2. yerde kalır: Hier bin ich Student. (Burada ben öğrenciyim.) Burada "Hier" 1. yerde, "bin" 2. yerde, "ich" 3. yerdedir.

Türkçeyle farkı

• Türkçede "Öğretmenim" tek sözcüktür. Almancada zamir ve fiil şarttır: Ich bin Lehrer. Zamiri unutma.
• Türkçede fiil genellikle sondadır. Almancada çekimli fiil 2. sıradadır.
• Türkçede hâl ekleri isme gelir (ev-i, ev-e). Almancada ise hâl artikele gelir: der Lehrer, ama ileride den Lehrer gibi. Bugünkü cümlelerde isimler yalın hâldedir (Nominativ); bu yüzden artikel değişmez.
• Meslek söylerken Almancada artikel kullanılmaz: Ich bin Lehrer. ("ein Lehrer" demek zorunda değilsin.)

Örnek cümleler

1. Ich bin Murat.
   Ben Murat'ım.
2. Ich heiße Ayşe.
   Adım Ayşe.
3. Du bist Student.
   Sen üniversite öğrencisisin.
4. Wie heißt du?
   Adın ne?
5. Wie heißen Sie?
   Adınız nedir?
6. Er ist Lehrer.
   O (erkek) öğretmendir.
7. Sie ist Lehrerin.
   O (kadın) öğretmendir.
8. Wir sind Freunde.
   Biz arkadaşız.
9. Ihr seid Studenten.
   Siz (arkadaşlar) üniversite öğrencisisiniz.
10. Sie sind Frau Kaya.
    Siz Bayan Kaya'sınız.
11. Bist du Student?
    Üniversite öğrencisi misin?
12. Hier bin ich Student.
    Burada ben öğrenciyim.
13. Ich bin auch Lehrerin.
    Ben de öğretmenim.

Diyalog

• A: Guten Tag! Ich bin Anna. Wie heißt du?
  İyi günler! Ben Anna. Senin adın ne?
• B: Hallo, Anna! Ich heiße Murat.
  Merhaba Anna! Adım Murat.
• A: Bist du Student?
  Üniversite öğrencisi misin?
• B: Ja, ich bin Student. Und du?
  Evet, öğrenciyim. Ya sen?
• A: Ich bin Lehrerin.
  Ben öğretmenim.
• B: Und das ist Frau Kaya. Sie ist auch Lehrerin.
  Bu da Bayan Kaya. O da öğretmen.
• A: Guten Tag, Frau Kaya. Wie heißen Sie?
  İyi günler Bayan Kaya. Adınız nedir?
• B: Sie heißt Ayşe Kaya.
  Onun adı Ayşe Kaya.
• A: Sehr gut! Wir sind Freunde, Murat.
  Çok iyi! Biz arkadaşız Murat.
• B: Ja, wir sind Freunde!
  Evet, biz arkadaşız!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Fiili atlamak: Türkçede "Ben Murat" diyebiliriz. Yanlış: Ich Murat. -> Doğru: Ich bin Murat.
• İki fiili birden kullanmak: Yanlış: Ich bin heiße Murat. -> Doğru: Ich heiße Murat. (ya da Ich bin Murat.)
• Soruda kelime sırası: Türkçedeki "Sen adın ne?" düşüncesiyle özneyi öne almak. Yanlış: Wie du heißt? -> Doğru: Wie heißt du? (W-sözcüğünden sonra fiil gelir.)
• Yanlış artikel: Yanlış: das Türkei, der Lehrerin. -> Doğru: die Türkei, die Lehrerin. Kadın meslekleri her zaman die alır.
• Sie ile du karıştırmak: Yanlış: Sie bist Lehrer. -> Doğru: Sie sind Lehrer. (nazik hitap) ya da Du bist Lehrer. (samimi hitap).

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: Ich ___ Anna. (sein)
2. Boşluğu doldur: Du ___ Student. (sein)
3. Artikel seç (der / die / das): ___ Lehrerin
4. Artikel seç (der / die / das): ___ Land
5. Doğru cümleyi seç: a) Wie du heißt? b) Wie heißt du? c) Wie Du heißt?
6. Almancaya çevir: Adım Murat.
7. Almancaya çevir: Biz arkadaşız.
8. Boşluğu doldur: Wie ___ Sie? (heißen)

Cevap Anahtarı

1. bin (Ich bin Anna.)
2. bist (Du bist Student.)
3. die (die Lehrerin)
4. das (das Land)
5. b) Wie heißt du?
6. Ich heiße Murat. (Ich bin Murat. de doğrudur.)
7. Wir sind Freunde.
8. heißen (Wie heißen Sie?)

Telaffuz ipucu

• ch (ich): Türkçedeki "ç" gibi patlamaz; dilini damağa yaklaştırıp havayı "hışırtıyla" bırakırsın. "ich" kabaca "ih" ile "iş" arası bir sestir. Yazıda kolaylık olsun diye "iç" yazıyoruz ama "ç" kadar sert söyleme.
• ei, ß, s ve st: "ei" Türkçedeki "ay" gibi okunur: heißen = "haysın". "ß" keskin bir "s" sesidir. Sözcük başında ve ünlüden önce "s" ise "z" okunur: Sie = "zi", sein = "zayn". Sözcük başındaki "st" ise "şt" olur: Student = "ştudent".
• ä, ü ve z: "ä" Türkçedeki "e" gibidir (Städte). "ü" Türkçedeki "ü" ile aynıdır (Türkei), yani sana kolay gelecek. "z" Türkçedeki "z" değil "ts" sesidir: Zahl = "tsal".

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Name, die Namen
• der Vorname, die Vornamen
• der Nachname, die Nachnamen
• die Frau, die Frauen
• der Mann, die Männer
• der Lehrer, die Lehrer
• die Lehrerin, die Lehrerinnen
• der Student, die Studenten
• die Studentin, die Studentinnen
• die Stadt, die Städte
• das Land, die Länder
• die Türkei
• der Freund, die Freunde
• die Freundin, die Freundinnen

Bugün kendini tanıtmayı öğrendin: Ich bin ... ve Ich heiße ... artık cebinde. Sonraki derste artikel konusuna (der, die, das) daha yakından bakacak, isimlerin cinsiyetini nasıl ezberleyeceğini göreceksin. Bugünkü kelimelerin artikellerini yüksek sesle tekrar etmeyi unutma.