Restoranda Sipariş ve Modalfiil möchten (Im Restaurant bestellen)

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda restoranda ich möchte ile yiyecek ve içecek sipariş edebileceksin.
• Bu dersin sonunda möchten fiilini bütün öznelerle çekimleyebileceksin.
• Bu dersin sonunda modalfiilli cümlede mastarı (Infinitiv) cümle sonuna koyabileceksin.
• Bu dersin sonunda Akkusativ'de erkek artikelin der → den, ein → einen olduğunu kullanabilecek ve hesabı isteyebileceksin.

Kelimeler

Fiiller: bestellen (sipariş vermek), essen (yemek), trinken (içmek), zahlen (ödemek), nehmen (almak, seçmek).

Dil bilgisi / kalıp

1) möchten (istemek, arzu etmek)

Möchten nazik bir istek bildirir. Restoranda ich will (istiyorum) biraz sert kaçar; ich möchte (rica ediyorum, isterim) daha kibardır. Çekimi şöyledir:

• ich möchte – wir möchten
• du möchtest – ihr möchtet
• er/sie/es möchte – sie/Sie möchten

Dikkat: ich ve er/sie/es için fiilde ek yoktur, ikisi de möchte olur.

2) Modalfiil + Akkusativ

Formül: Özne + möchte (2. sıra) + Akkusativ nesne.

Örnek: Ich möchte den Tee. (Çayı istiyorum.)

3) Modalfiil + mastar: mastar sona gider

Formül: Özne + möchte (2. sıra) + nesne + mastar (en sonda).

Örnek: Ich möchte einen Tee trinken. (Bir çay içmek istiyorum.) Çekimli fiil ikinci sırada kalır, asıl fiil mastar hâlinde cümlenin sonuna gider.

4) Akkusativ: yalnız erkek artikel değişir

• der → den; ein → einen; kein → keinen
• die → die (değişmez); eine → eine
• das → das (değişmez); ein → ein

Karşıtsal not: Türkçede hâl eki isme gelir: çay-ı, salata-yı. Almancada ise ek isme değil artikele gelir; isim aynı kalır: der Salat → den Salat. Ayrıca Türkçede fiil en sonda durur; Almancada modalfiilli cümlede de mastar sonda durur, ama çekimli fiil ikinci sıradadır. Türkçede “ben çay içmek istiyorum” dersin, Almancada “ben istiyorum çay içmek” gibi bir sıra izlenir: Ich möchte Tee trinken.

Örnek cümleler

1. Ich möchte einen Tee.
   Bir çay istiyorum.
2. Wir möchten die Speisekarte.
   Menüyü istiyoruz.
3. Ich möchte den Salat und das Brot.
   Salatayı ve ekmeği istiyorum.
4. Möchten Sie ein Getränk?
   Bir içecek ister misiniz?
5. Ja, ich möchte ein Wasser trinken.
   Evet, bir su içmek istiyorum.
6. Meine Freundin möchte eine Suppe essen.
   Kız arkadaşım bir çorba yemek istiyor.
7. Er möchte keinen Kaffee.
   O kahve istemiyor.
8. Was möchtest du essen?
   Ne yemek istersin?
9. Ich nehme das Hähnchen mit Reis.
   Pilavlı tavuğu alıyorum.
10. Wir möchten bitte zahlen.
    Hesabı ödemek istiyoruz, lütfen.
11. Der Kellner bringt die Rechnung.
    Garson hesabı getiriyor.
12. Ihr möchtet einen Tisch für vier Personen.
    Dört kişilik bir masa istiyorsunuz.

Diyalog

A (Kellner): Guten Abend! Was möchten Sie trinken?
İyi akşamlar! Ne içmek istersiniz?

B: Ich möchte einen Apfelsaft, bitte.
Bir elma suyu istiyorum, lütfen.

A: Gern. Und was möchten Sie essen?
Memnuniyetle. Ya yemek olarak ne istersiniz?

B: Ich möchte die Suppe und das Hähnchen mit Reis.
Çorbayı ve pilavlı tavuğu istiyorum.

A: Möchten Sie auch einen Salat?
Bir de salata ister misiniz?

B: Nein, danke. Keinen Salat, aber ich möchte noch ein Brot.
Hayır, teşekkürler. Salata istemiyorum, ama bir ekmek daha istiyorum.

A: Sehr gut. Das kommt gleich.
Çok güzel. Hemen geliyor.

B: Danke. Das Essen ist sehr lecker!
Teşekkürler. Yemek çok lezzetli!

B: Wir möchten bitte zahlen.
Hesabı ödemek istiyoruz, lütfen.

A: Natürlich. Hier ist die Rechnung.
Elbette. İşte hesap.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Mastarı fiilin hemen yanına koymak: Ich möchte trinken einen Tee. → Ich möchte einen Tee trinken. (Mastar sona gider.)
• Erkek isimde Akkusativ'i unutmak: Ich möchte ein Salat. → Ich möchte einen Salat. (Salat erkek olduğu için ein → einen.)
• Türkçedeki gibi eki isme getirmeye çalışmak, artikeli değiştirmemek: Ich möchte der Kaffee. → Ich möchte den Kaffee. (Hâl artikelde görünür.)
• Dişil ve nötr isimlerde de gereksiz değişiklik yapmak: Ich möchte einen Suppe. → Ich möchte eine Suppe.
• möchten fiilinde ich ve er için ek eklemek: Er möchtet Wasser. → Er möchte Wasser.

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: Ich möchte ___ Tee. (ein / einen)
2. Artikel seç: ___ Suppe (der / die / das)
3. Boşluğu doldur: Wir ___ bitte zahlen. (möchten / möchtet)
4. Doğru cümleyi seç: a) Ich möchte trinken einen Kaffee. b) Ich möchte einen Kaffee trinken.
5. Almancaya çevir: Bir su istiyorum.
6. Almancaya çevir: O (erkek) kahve istemiyor.
7. Boşluğu doldur: Du ___ Fleisch essen? (möchte / möchtest)
8. Doğru şıkkı seç: Ich möchte ___ Salat. a) der b) den c) die

Cevap Anahtarı

1. einen (Tee erkektir, Akkusativ)
2. die (die Suppe)
3. möchten (wir → möchten)
4. b) Ich möchte einen Kaffee trinken.
5. Ich möchte ein Wasser.
6. Er möchte keinen Kaffee.
7. möchtest (du → möchtest)
8. b) den (der Salat → den Salat)

Telaffuz ipucu

• ä ve ö: Hähnchen sözcüğündeki ä, Türkçedeki “e” gibi ağzı biraz açık okunur. möchten sözcüğündeki ö ise Türkçedeki ö sesidir; “möşten” gibi duyulur.
• ch: Rechnung ve möchte sözcüklerinde ch, Türkçede karşılığı olmayan yumuşak bir “h” sesine yakındır; dilin ortası damağa yaklaşır, “reç-nung” yazsak da fısıltıya yakın çıkar. Hähnchen sonundaki -chen de “-çın” gibi hafif okunur.
• z ve ß: Salat ve Suppe başındaki s, “z” gibi okunur: “zalat”, “zupe”. Almancadaki z ise “ts” sesidir (örneğin zahlen → “tsalın”); Türkçedeki z ile karıştırma. ß (Eszett) ise keskin “s” sesidir, örneğin heißen.

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Kellner, der Tisch, der Kaffee, der Tee
• der Apfelsaft, der Salat, der Reis
• die Speisekarte, die Suppe, die Kartoffel, die Rechnung
• das Wasser, das Getränk, das Brot, das Fleisch, das Hähnchen, das Eis

Kurs kapanışı: 2. Kur özeti

Tebrikler! A1 (2. Kur) serisinin sonuna geldin. Bu kur boyunca günlük hayatı anlatmayı, Akkusativ'i, ayrılabilir fiilleri, yön tarifini ve sipariş vermeyi öğrendin. Aklında kalması gereken üç ana fikir şunlar:

• Çekimli fiil ikinci sırada durur; modalfiilli cümlede asıl fiil mastar olarak en sona gider.
• Akkusativ'de yalnız erkek artikel değişir: der → den, ein → einen, kein → keinen. Hâl eki isme değil artikele gelir.
• Her ismi artikeliyle öğren: der, die, das ayrı ayrı ezberlenmez, isimle birlikte tek parça olarak öğrenilir.

Şimdi yapabileceğin en iyi şey tekrar: bu dersin diyalogunu yüksek sesle oku, sonra kendi siparişini yaz. Her gün birkaç cümle kurarsan yeni yapılar kısa sürede oturur. Viel Erfolg! (Başarılar!)