Alışveriş ve Miktarlar (Einkaufen und Mengen)

Merhaba! Önceki derslerde Akkusativ'i ve ayrılabilir fiilleri tanıdın. Bu derste ikisini market alışverişinde kullanacaksın. einkaufen (alışveriş yapmak) zaten ayrılabilir bir fiildir: Ich kaufe heute ein. Bir sonraki derste yön tarifi öğreneceksin. Markete giden yolu sormak için de bu dersteki kelimeler işine yarayacak.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda markette ürün isteyip fiyat sorabileceksin.
• Bu dersin sonunda kilo, şişe, poşet gibi miktarları Almanca söyleyebileceksin.
• Bu dersin sonunda haben, brauchen ve möchten ile Akkusativ cümleleri kurabileceksin.
• Bu dersin sonunda erkek (der) isimlerin Akkusativ'de nasıl değiştiğini hatasız uygulayabileceksin.

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

1) Akkusativ: yalnız der değişir. Bir şeyi alırken, isterken ya da ihtiyaç duyarken o şey cümlenin nesnesi olur ve Akkusativ'e girer. Hâl eki Türkçedeki gibi isme değil, ARTİKELE gelir. Üstelik değişen tek artikel der'dir:

• der → den (ein → einen, kein → keinen)
• die → die (eine → eine, keine → keine)
• das → das (ein → ein, kein → kein)
• Çoğul: die → die (keine → keine)

Formül: Özne + haben / brauchen / möchten + Akkusativ nesne

Örnek: Ich brauche einen Apfel. (der Apfel → einen Apfel)

2) Fiyat sorma. Fiyatı sorulan şey kosten fiilinin öznesidir. Bu yüzden burada Nominativ kullanılır, den kullanılmaz:

Was kostet der Käse? (Peynir ne kadar?) – Was kosten die Tomaten? (Domatesler ne kadar?)

3) Miktar bildirme. Miktar kelimesinden sonra von veya artikel gelmez. Şu formülü kullan: Miktar + ürün. Örnekler: ein Kilo Äpfel, eine Flasche Wasser, ein Stück Käse. Türkçedeki gibi ürün kelimesi ek almaz.

4) Kelime sırası. Çekimli fiil 2. sırada durur. möchten ile asıl fiil cümlenin sonuna gider: Ich möchte heute Brot kaufen. Ayrılabilir fiilde ön ek sona gider: Ich kaufe heute ein. Yan cümlede çekimli fiil sona gider: Ich gehe einkaufen, weil ich Brot brauche.

Türkçeyle fark: Türkçede -i hâli eki nesnenin sonuna gelir (elmayı). Almancada ek yoktur. Yalnız erkek artikeli değişir (den Apfel). Ayrıca Türkçede fiil hep sondadır. Almancada ise düz cümlede 2. sıradadır.

Örnek cümleler

• Ich brauche einen Apfel.
  Bir elmaya ihtiyacım var.
• Ich möchte ein Brot und eine Flasche Wasser.
  Bir ekmek ve bir şişe su istiyorum.
• Haben Sie Käse?
  Peyniriniz var mı?
• Was kostet der Saft?
  Meyve suyu ne kadar?
• Was kosten die Eier?
  Yumurtalar ne kadar?
• Ich möchte ein Kilo Tomaten.
  Bir kilo domates istiyorum.
• Wir brauchen keinen Käse.
  Bizim peynire ihtiyacımız yok.
• Ich kaufe heute im Supermarkt ein.
  Bugün süpermarkette alışveriş yapıyorum.
• Ich habe kein Geld.
  Param yok.
• Ich nehme den Saft und eine Tüte.
  Meyve suyunu ve bir poşet alıyorum.
• Das macht drei Euro fünfzig.
  Toplam üç avro elli.
• Ich möchte heute einen Saft kaufen.
  Bugün bir meyve suyu satın almak istiyorum.

Diyalog

A: Guten Tag! Was möchten Sie?
İyi günler! Ne arzu edersiniz?

B: Guten Tag! Ich möchte ein Kilo Äpfel, bitte.
İyi günler! Bir kilo elma istiyorum, lütfen.

A: Gern. Brauchen Sie noch etwas?
Memnuniyetle. Başka bir şeye ihtiyacınız var mı?

B: Ja, haben Sie Käse?
Evet, peyniriniz var mı?

A: Ja, natürlich. Wie viel möchten Sie?
Evet, tabii. Ne kadar istiyorsunuz?

B: Ein Stück, bitte. Was kostet der Käse?
Bir parça, lütfen. Peynir ne kadar?

A: Der Käse kostet zwei Euro.
Peynir iki avro.

B: Gut. Und ich brauche noch eine Flasche Wasser.
Güzel. Bir de bir şişe suya ihtiyacım var.

A: Bitte sehr. Das macht sieben Euro.
Buyurun. Toplam yedi avro.

B: Hier, bitte. Danke und tschüs!
Buyurun. Teşekkürler, hoşça kalın!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: Ich brauche der Apfel. → Doğru: Ich brauche den Apfel. (Nesne Akkusativ'dedir, erkek artikeli değişir.)
• Yanlış: Ich möchte kaufen ein Brot. → Doğru: Ich möchte ein Brot kaufen. (möchten ile asıl fiil sona gider.)
• Yanlış: Ich kaufe heute einkaufen. → Doğru: Ich kaufe heute ein. (Ayrılabilir fiilde ön ek cümle sonuna gider.)
• Yanlış: Ich habe nicht Geld. → Doğru: Ich habe kein Geld. (İsmi olumsuz yaparken kein kullanılır.)
• Yanlış: ein Kilo von Äpfel → Doğru: ein Kilo Äpfel. (Türkçedeki -den/-dan gibi bir kelime eklenmez.)

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: Ich brauche ___ Apfel. (ein / einen)
2. Boşluğu doldur: Ich möchte ___ Brot. (ein / eine)
3. Artikeli seç: ___ Milch ist frisch. (der / die / das)
4. Doğru şıkkı seç: Ich kaufe ___ Käse. a) der b) den c) dem
5. Çevir: Bir kilo elma istiyorum.
6. Çevir: Domatesler ne kadar?
7. Cümleyi sıraya koy: möchte / ich / eine Flasche Wasser
8. Doğru şıkkı seç: Wir brauchen ___ Tüte. a) ein b) eine c) einen

Cevap Anahtarı

1. einen (der Apfel erkek isimdir, Akkusativ'de einen olur.)
2. ein (das Brot)
3. Die (die Milch)
4. b) den (der Käse → den Käse)
5. Ich möchte ein Kilo Äpfel.
6. Was kosten die Tomaten?
7. Ich möchte eine Flasche Wasser.
8. b) eine (die Tüte dişildir, eine hâlini korur.)

Telaffuz ipucu

• ä Türkçedeki açık e gibi okunur: Käse (keze), Äpfel (epfel). ü Türkçedeki ü gibidir: Tüte, Stück.
• ch Türkçede tam karşılığı yoktur. Milch kelimesinde dilin ortasından çıkan yumuşak bir çye yakın bir sesle söylenir (milç).
• st/sp kelime başında şt/şp okunur: Stück (ştük). Kelime başındaki s z gibidir: Saft (zaft), Supermarkt (zupermarkt). w ise v okunur: Wasser (vasser).

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Supermarkt, der Käse, der Apfel, der Saft, der Euro
• die Milch, die Tomate, die Flasche, die Tüte
• das Brot, das Ei, das Wasser, das Kilo, das Stück, das Geld

Kısa özet: Akkusativ'de yalnız der → den olur. Miktar kelimesinden sonra ürün ek almaz. möchten ile asıl fiil sona gider. Sonraki derste bu kalıpları yön tarifi ile birleştireceksin: Markete nasıl gidilir?