Günlük Hayat ve Saat (Der Alltag und die Uhrzeit)

Hoş geldin! Almanca A1 ikinci kura başlıyoruz. İlk kurda selamlaşmayı, kendini tanıtmayı ve temel cümleleri öğrenmiştin. Bu kurda günlük hayat, Akkusativ, ayrılabilir fiiller, yön tarifi ve sipariş konularını adım adım işleyeceğiz. Acele etmeyeceğiz; her derste az ama sağlam bilgi vereceğiz. Hazırsan ilk dersimize, günlük hayata ve saate geçelim.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda günlük rutinini anlatan kelimeleri kullanabileceksin.
• Bu dersin sonunda "Saat kaç?" diye sorup saati Almanca söyleyebileceksin.
• Bu dersin sonunda "um, am, von ... bis" ile zaman bildirebileceksin.
• Bu dersin sonunda çekimli fiilin 2. sırada olduğu cümleleri, zaman ifadesi başa geldiğinde de doğru kurabileceksin.

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

1) Saati sormak ve söylemek

İki soru kalıbı vardır ve ikisi de aynı anlama gelir:

• Wie spät ist es? (Saat kaç?)
• Wie viel Uhr ist es? (Saat kaç?)

Cevap kalıbı: Es ist + sayı + Uhr. Örnek: Es ist drei Uhr. (Saat üç.)

Dakikalı saatler için şu kalıpları ezberle:

• Es ist fünf nach drei. = 3:05 (üçü beş geçiyor)
• Es ist Viertel nach drei. = 3:15 (üçü çeyrek geçiyor)
• Es ist halb vier. = 3:30 (dördün yarısı, yani üç buçuk)
• Es ist zehn vor vier. = 3:50 (dörde on var)
• Es ist Viertel vor vier. = 3:45 (dörde çeyrek var)

nach = geçiyor, vor = var (kala). Resmi saatte (tren, otobüs, program) 24 saat kullanılır: Es ist dreizehn Uhr dreißig. (Saat 13:30.)

2) Zaman bildiren küçük kelimeler

• um + saat: Um acht Uhr. (Saat sekizde.) Cevap verdiği soru: Um wie viel Uhr? (Saat kaçta?)
• am + gün / gün bölümü: am Montag (pazartesi günü), am Morgen (sabahleyin), am Abend (akşamleyin)
• in der Nacht (geceleyin): bu kalıp bir istisnadır, "am" değil "in der" kullanılır.
• von ... bis ...: von acht bis zwölf Uhr (sekizden on ikiye kadar)

Şimdilik bunları kalıp olarak öğren. "am" aslında "an dem" birleşimidir; nedenini ilerleyen derslerde, hâlleri işlerken göreceğiz.

3) Kelime sırası: çekimli fiil 2. sırada

Formül: 1. yer + çekimli fiil (2. yer) + geri kalanlar

Ich frühstücke um sieben Uhr. (1. yer: Ich, 2. yer: frühstücke)

Zaman ifadesini başa alırsak özne fiilin arkasına geçer, ama fiil yine 2. sırada kalır:

Um sieben Uhr frühstücke ich. (1. yer: Um sieben Uhr, 2. yer: frühstücke, sonra ich)

Türkçeyle farkı: Türkçede fiil cümlenin sonundadır: "Ben saat yedide kahvaltı ederim." Almanca'da ise çekimli fiil ne olursa olsun 2. sıradadır. Zaman ifadesini başa almak Türkçede olduğu gibi serbesttir, fakat Almanca'da özne bu durumda fiilin arkasına geçer.

Artikel hatırlatması: Türkçede hâl ekleri isme gelir (okul-da, gün-de). Almanca'da ise değişen isim değil, önündeki artikeldir: der Tag ama am Tag (an dem Tag), die Nacht ama in der Nacht. Artikeli isimle birlikte, tek bir parça gibi öğren.

Örnek cümleler

• Es ist acht Uhr.
  Saat sekiz.
• Wie spät ist es jetzt?
  Şimdi saat kaç?
• Es ist Viertel nach neun.
  Saat dokuzu çeyrek geçiyor.
• Es ist halb zwölf.
  Saat on bir buçuk.
• Um sieben Uhr frühstücke ich.
  Saat yedide kahvaltı ederim.
• Ich trinke am Morgen Kaffee.
  Sabahleyin kahve içerim.
• Am Montag arbeite ich von acht bis siebzehn Uhr.
  Pazartesi günü sekizden on yediye kadar çalışırım.
• Der Bus kommt um zehn nach sieben.
  Otobüs yedi geçe on dakikada gelir.
• Die Schule beginnt um Viertel vor acht.
  Okul sekize çeyrek kala başlar.
• In der Nacht schlafe ich im Bett.
  Geceleyin yatakta uyurum.
• Am Abend lerne ich zwei Stunden.
  Akşamleyin iki saat ders çalışırım.
• Um wie viel Uhr arbeitest du?
  Saat kaçta çalışıyorsun?

Diyalog

A: Guten Morgen, Elif! Wie spät ist es?
Günaydın Elif! Saat kaç?

B: Guten Morgen, Ali! Es ist Viertel vor acht.
Günaydın Ali! Sekize çeyrek var.

A: Oh, schon so spät! Um wie viel Uhr beginnt die Schule?
Ah, şimdiden bu kadar geç mi! Okul saat kaçta başlıyor?

B: Sie beginnt um acht Uhr.
Saat sekizde başlıyor.

A: Und der Bus? Wann kommt er?
Peki otobüs? Ne zaman geliyor?

B: Er kommt um zehn vor acht.
Sekize on kala geliyor.

A: Dann frühstücke ich nicht. Ich trinke nur Kaffee.
O zaman kahvaltı etmem. Sadece kahve içerim.

B: Am Morgen arbeitet der Kopf besser mit Frühstück!
Sabahları kafa kahvaltıyla daha iyi çalışır!

A: Du hast recht. Aber heute habe ich keine Zeit.
Haklısın. Ama bugün vaktim yok.

B: Komm, wir gehen jetzt. Bis später!
Hadi, şimdi gidelim. Sonra görüşürüz!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• "Es ist halb drei" deyip 3:30'u kastetmek. Türkçede "üç buçuk" 3:30'dur; Almanca'da halb drei ise 2:30'dur (üçün yarısı, yani üçe yarım saat var). Doğru: 3:30 = Es ist halb vier.
• Fiili sona atmak. Yanlış: Ich um sieben Uhr frühstücke. -> Doğru: Ich frühstücke um sieben Uhr.
• Zaman başa geçince özneyi fiilden önce bırakmak. Yanlış: Um sieben Uhr ich frühstücke. -> Doğru: Um sieben Uhr frühstücke ich.
• Yanlış edat seçmek. Yanlış: Ich arbeite in Montag. / Ich arbeite um Montag. -> Doğru: Ich arbeite am Montag. (Saat için um, gün için am.)
• Saati ters sıralamak. Yanlış: Es ist Uhr drei. -> Doğru: Es ist drei Uhr.

Alıştırma

1. Artikel seç: ___ Abend (der / die / das)
2. Boşluğu doldur: 5:00 için -> Es ist ___ Uhr.
3. Almanca yaz: Saat 2:30 (iki buçuk) -> Es ist ___ ___.
4. Doğru şıkkı seç: 4:15 nasıl söylenir? a) Viertel nach vier b) Viertel vor vier c) halb vier
5. Boşluğu doldur: Ich arbeite ___ Montag. (am / um / in)
6. Cümleyi doğru sıraya koy: acht Uhr / lerne / ich / Um -> ...
7. Almanca'ya çevir: Saat kaç?
8. Artikel seç: ___ Frühstück (der / die / das)

Cevap Anahtarı

1. der Abend
2. Es ist fünf Uhr.
3. Es ist halb drei.
4. a) Viertel nach vier
5. Ich arbeite am Montag.
6. Um acht Uhr lerne ich. (Fiil 2. sırada, özne fiilin arkasında.)
7. Wie spät ist es? (ya da: Wie viel Uhr ist es?)
8. das Frühstück

Telaffuz ipucu

• ü sesi: Türkçedeki ü ile aynıdır. Frühstück kelimesini "früşşdük" gibi oku. Dudaklarını yuvarlak tut, Türkçe "gül" kelimesindeki ü'yü düşün.
• ch sesi: Nacht kelimesinde a'dan sonra gelen ch, Türkçe "h" sesinin biraz daha boğazdan çıkan hâlidir ("nahht"). ich gibi kelimelerde ise dilin ucunu alt dişlerin arkasına yaslayıp hafif ıslık gibi "ih" de.
• sp ve st başta "şp / şt" okunur: spät = "şpet", Stunde = "şdundı". Ayrıca Uhr kelimesindeki h okunmaz, sadece uzun u'yu uzat: "ur".

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Tag (gün)
• der Morgen (sabah)
• der Mittag (öğle)
• der Abend (akşam)
• die Nacht (gece)
• die Uhr (saat)
• die Stunde (saat, süre)
• die Minute (dakika)
• das Frühstück (kahvaltı)
• die Arbeit (iş)
• die Schule (okul)
• der Bus (otobüs)
• das Bett (yatak)
• der Kaffee (kahve)

Süre tahmini: 12 dk. Bir sonraki derste Akkusativ'e girerek "ich habe einen ..." kalıbını öğreneceğiz. Şimdilik saat kalıplarını yüksek sesle tekrar etmeyi unutma!