Yön Tarifi ve Şehirde Yol Bulma (Nach dem Weg fragen)

Süre: 13 dk · Ders 7/8

Önceki derste ayrılabilir fiilleri (aufstehen, einkaufen gibi) öğrendin: fiil çekimlenir ve ön ek cümlenin sonuna gider. Bu derste aynı mantığı yol tarifinde kullanacaksın, çünkü abbiegen (dönmek) de ayrılabilir bir fiildir. Bir sonraki derste (8/8) restoranda ve kafede sipariş vermeyi öğreneceksin. Orada da Akkusativ'i kullanacaksın. Bu derste onu nehmen (almak) ve es gibt (var) ile tekrar edeceksin.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda şehirdeki önemli yerlerin adlarını artikelleriyle söyleyebileceksin.
• Bu dersin sonunda geradeaus, links, rechts ile basit yol tarifleri verebileceksin.
• Bu dersin sonunda "Bahnhof'a nasıl giderim?" gibi yol sorma cümleleri kurabileceksin.
• Bu dersin sonunda Sie-emir kipini (Gehen Sie...) ve zum / zur kalıbını kullanabileceksin.

Kelimeler

Hatırlatma: Türkçede hâl ekleri isme gelir (okula, postaneye). Almanca'da ise hâl değişimi artikelde görünür. İsmin kendisi çoğu zaman aynı kalır. Bu yüzden ismi hep artikeliyle öğren.

Dil bilgisi / kalıp

1) Yol sorma kalıpları

• Wo ist + artikel + isim + ? → Wo ist die Bank? (Banka nerede?)
• Wie komme ich + zum / zur + isim + ? → Wie komme ich zum Bahnhof? (İstasyona nasıl giderim?)
• Gibt es hier + ein / eine / einen + isim + ? → Gibt es hier einen Supermarkt? (Burada bir süpermarket var mı?)

Şimdilik şunu bilmen yeter: zu + der (dem) = zum, zu + die (der) = zur. Yani zum Bahnhof (der Bahnhof), zur Post (die Post), zum Krankenhaus (das Krankenhaus). Buradaki hâl değişimi isimde değil artikelde olur. Dativ konusunu ileride ayrıntılı işleyeceğiz. Bu ders için zum (der ve das için) ve zur (die için) kalıplarını ezberlemen yeterli.

2) Yol tarifi: Sie-emir kipi

Yabancı birine nazik yol tarifi verirken Sie kullanırsın. Formül:

Fiil (mastar) + Sie + (yer / yön)
Gehen Sie geradeaus.
Nehmen Sie die erste Straße links.

Sie-emir kipinde fiil mastarla aynıdır. Fiil başa gelir, hemen ardından Sie gelir. Sık kullanacağın fiiller: gehen (gitmek), nehmen (almak, seçmek), fahren (araçla gitmek), überqueren (karşıdan karşıya geçmek), biegen ... ab (dönmek).

3) Ayrılabilir fiil: abbiegen

Önceki dersteki kural burada da geçerli: çekimli fiil (emirde başta) yerini alır, ön ek cümlenin sonuna gider.

Biegen Sie an der Ampel links ab.
1. sıra: Biegen  →  ... sonda: ab

4) Akkusativ hatırlatması

Nehmen ve es gibt Akkusativ ister. Yalnızca der değişir: der → den, ein → einen. die ve das aynı kalır. Örnek: Nehmen Sie den Bus. ama Nehmen Sie die Straße.

5) Sıra sayıları (yalnızca ikisi)

die erste Straße (birinci sokak), die zweite Straße (ikinci sokak). Şimdilik bu iki kalıp yeterli.

Türkçeyle fark: Türkçede fiil sonda durur: "Düz gidin." Almanca emir cümlesinde ise fiil ilk sırada durur: Gehen Sie geradeaus. Ayrıca Türkçede "okula" dersin, Almanca'da zur Schule dersin: yön ekini artikel taşır, yani zu + die = zur.

Örnek cümleler

• Entschuldigung, wo ist die Apotheke?
  Affedersiniz, eczane nerede?
• Wie komme ich zum Bahnhof?
  İstasyona nasıl giderim?
• Gehen Sie geradeaus.
  Düz gidin.
• Biegen Sie links ab.
  Sola dönün.
• Biegen Sie an der Kreuzung rechts ab.
  Kavşakta sağa dönün.
• Nehmen Sie die zweite Straße links.
  İkinci sokaktan sola girin.
• Die Post ist rechts.
  Postane sağda.
• Gibt es hier einen Supermarkt?
  Burada bir süpermarket var mı?
• Der Bahnhof ist nicht weit.
  İstasyon uzak değil.
• Nehmen Sie den Bus bis zur Haltestelle Schule.
  Okul durağına kadar otobüse binin.
• Die Bäckerei ist in der Nähe.
  Fırın yakında.
• Danke schön! Bitte schön!
  Çok teşekkürler! Rica ederim!

Diyalog

A: Entschuldigung, wie komme ich zum Krankenhaus?
Affedersiniz, hastaneye nasıl giderim?

B: Gehen Sie hier geradeaus bis zur Ampel.
Burada düz gidin, trafik ışığına kadar.

A: Bis zur Ampel. Und dann?
Trafik ışığına kadar. Ve sonra?

B: Dann biegen Sie links ab.
Sonra sola dönün.

A: Links, ja. Ist es weit?
Sola, tamam. Uzak mı?

B: Nein, es ist nicht weit. Das Krankenhaus ist rechts.
Hayır, uzak değil. Hastane sağda.

A: Gibt es dort eine Apotheke?
Orada bir eczane var mı?

B: Ja, die Apotheke ist neben dem Krankenhaus.
Evet, eczane hastanenin yanında.

A: Sehr gut. Vielen Dank!
Çok iyi. Çok teşekkürler!

B: Gern geschehen. Auf Wiedersehen!
Rica ederim. Güle güle!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Fiili sona atmak. Yanlış: Sie geradeaus gehen. → Doğru: Gehen Sie geradeaus. (Türkçedeki "düz gidin" sırası Almanca emirde geçerli değil; fiil başa gelir.)
• Ön eki unutmak. Yanlış: Biegen Sie links. → Doğru: Biegen Sie links ab. (abbiegen ayrılabilir fiildir; ab sonda durmalıdır.)
• Yön ekini isme takmak. Yanlış: Wie komme ich Bahnhofe? → Doğru: Wie komme ich zum Bahnhof? (Yön "-e" eki yerine zum / zur kalıbı kullanılır.)
• zum ile zur'u karıştırmak. Yanlış: zum Post → Doğru: zur Post (die Post → zur). Doğru: zum Supermarkt (der Supermarkt → zum).
• Akkusativ'de artikeli değiştirmemek. Yanlış: Gibt es hier ein Supermarkt? → Doğru: Gibt es hier einen Supermarkt? (der Supermarkt, Akkusativ'de einen olur.)

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: ______ Sie geradeaus. (gehen)
2. Doğru artikeli seç: ______ Bahnhof (der / die / das)
3. Almancaya çevir: "Sağa dönün."
4. Doğru şıkkı seç: Wie komme ich ______ Post? a) zum b) zur c) zu die
5. Boşluğu doldur: Gibt es hier ______ Supermarkt? (ein / einen)
6. Doğru cümleyi seç: a) Sie gehen geradeaus (emir olarak). b) Gehen Sie geradeaus. c) Geradeaus Sie gehen.
7. Almancaya çevir: "İkinci sokaktan sola girin."
8. Boşluğu doldur: Biegen Sie an der Ampel links ______. (ab / an / auf)

Cevap Anahtarı

1. Gehen
2. der Bahnhof
3. Biegen Sie rechts ab.
4. b) zur Post
5. einen
6. b) Gehen Sie geradeaus.
7. Nehmen Sie die zweite Straße links.
8. ab

Telaffuz ipucu

• ä ve ü: Bäckerei sözcüğündeki ä, Türkçedeki kısa "e" gibi okunur (bekeray). Supermarkt ve Krankenhäuser gibi sözcüklerde ü ve äu Türkçedeki "ü" ve "oy" sesine yakındır. Türkçede "ü" harfin sesi zaten var, o yüzden bu ses sana zor gelmeyecek.
• z, ß ve sch: z her zaman "ts" okunur (Kreuzung = kroytsung, Platz = plats). ß keskin bir "s"dir (Straße = ştrase). sch Türkçedeki "ş" gibidir (Schule = şule). Sözcük başında st da "şt" okunur: Straße, Haltestelle (halteştele).
• ch: rechts içindeki ch, Türkçedeki "ş"ye yakın ama dilin damağa daha yakın olduğu yumuşak bir sestir (reşts gibi). r sesi ise Türkçedeki gibi yuvarlanmaz; boğazın gerisinde hafifçe çıkar. Sözcük sonunda çok belirgin değildir.

Bu dersin artikelli kelimeleri

• der Bahnhof (istasyon)
• der Supermarkt (süpermarket)
• der Platz (meydan)
• die Apotheke (eczane)
• die Bäckerei (fırın)
• die Bank (banka)
• die Post (postane)
• die Schule (okul)
• die Haltestelle (durak)
• die Kreuzung (kavşak)
• die Ampel (trafik ışığı)
• die Straße (sokak, cadde)
• das Krankenhaus (hastane)

Bir sonraki derste: Restoranda ve kafede sipariş vermeyi öğreneceksin. Yol tarifindeki Nehmen Sie... gibi Akkusativ'li kalıplar orada Ich nehme einen Tee gibi cümlelerde tekrar karşına çıkacak.