Örnek İş Dosyası (Portfolyo) Oluşturma

Tahmini süre: 11 dk

Önceki dersle bağlantı: Önceki derste kendini tanıtan profilini ve işini nasıl anlatacağını çalıştın. Profil, kim olduğunu söyler. Ama karşındaki kişi şunu da merak eder: ‘Bu kişi bunu gerçekten yapabiliyor mu?’ Bu dersin konusu tam olarak bu sorunun cevabı. Sonraki derste ise müşteriye gönderilecek teklifi yazacaksın. Teklifin güçlü olması için yanına koyacağın örnek işlerin hazır olması gerekir.

Neden önemli?

Bir mahalledeki terziyi düşün. Dükkânına ilk kez giren biri ‘Ben çok iyi dikiş dikerim’ sözüne bakmaz. Vitrindeki ceketi, askıdaki pantolonu görür ve karar verir. Serbest çalışmada da durum aynıdır. Müşteri seni tanımıyor. Sana güvenmesi için gözüyle görebileceği bir şey olmalı.

Çoğu yeni başlayan şöyle düşünür: ‘Henüz müşterim yok, o zaman gösterecek işim de yok.’ Bu bir tuzaktır. Örnek iş dosyası (portfolyo), yaptığın işlerden seçtiklerini bir araya getirdiğin küçük bir dosyadır. Bu işlerin gerçek müşteriden gelmesi şart değildir. Kendin için, bir tanıdığın için ya da hayali bir iş için de hazırlayabilirsin. Önemli olan, işi dürüstçe anlatmandır.

Temel bilgi

Portfolyo, yaptığın işlerin seçilmiş örneklerinden oluşan dosyadır. Bir sayfa da olabilir, on sayfa da. Bir PDF, bir sunum, bir internet sayfası ya da paylaşılan bir klasör olabilir. Büyüklüğü değil, anlaşılır olması önemlidir.

Müşterinin portfolyoda aradığı üç şey vardır:

• Kanıt: Bu kişi işi gerçekten yapabiliyor mu?
• Benzerlik: Yaptığı iş, benim ihtiyacıma yakın mı?
• Anlaşılırlık: Ne yaptığını, neden yaptığını ve ne çıktığını kolayca görebiliyor muyum?

Her örnek iş için aynı küçük kalıbı kullan. Bu kalıp, işini anlatırken sonucu ve kendi katkını açık yazmanı sağlar:

Örnek işin üç türü vardır:

• Gerçek iş: Gerçekten biri için yaptığın iş. Ücretli olması gerekmez. Ama müşterinin adını ve bilgilerini paylaşmadan önce izin al.
• Kendi projen: Kendine verdiğin bir görev. Örneğin bir eğlence mekânının menüsünü yeniden tasarlamak.
• Deneme (örnek) iş: Hayali bir müşteri için hazırladığın iş. Bunu açıkça ‘örnek çalışma’ diye belirtmelisin.

Buradaki en önemli kural şudur: Hangisi olduğunu saklama. Örnek çalışmayı gerçek müşteri işi gibi göstermek, güveni baştan bozar ve ileride sorun çıkarabilir.

Adım adım nasıl yapılır?

1. Hizmetini tek cümleyle yaz. Örnek: ‘Küçük işletmelere sosyal medya paylaşım tasarımı yapıyorum.’ Portfolyo bu cümleyi desteklemeli.
2. Üç örnek iş hedefle. Yirmi iş gerekmez. Üç iyi örnek, on zayıf örnekten daha çok işe yarar.
3. Her iş için bir görev belirle. Kendine gerçek bir müşteri gibi görev ver: kim için, ne amaçla, hangi sürede? Görevi bir kâğıda yaz.
4. İşi yap ve süreyi not et. Başlangıç ve bitiş saatini yaz. Bu, ileride fiyat verirken de işine yarayacak.
5. Önce ve sonra kanıtı topla. Başlangıçtaki hâli ve bitmiş hâli kaydet. Ekran görüntüsü, fotoğraf ya da dosya olabilir.
6. Anlatım yaz. Tablodaki dört bölümü doldur: durum, katkın, sonuç, kanıt. Her bölüm bir iki cümleyi geçmesin.
7. Sonucu dürüstçe yaz. Ölçemediğin şeyi ölçmüş gibi yazma. ‘Menü okunaklı hâle geldi, iki sayfadan tek sayfaya indi’ gibi gördüğün ve gösterebildiğin bir değişikliği yaz.
8. Bir kişiye gösterip sor. Tanıdığın biri, ne yaptığını on saniyede anlıyor mu? Anlamıyorsa metni sadeleştir.
9. Tek yerde topla. Bir PDF ya da bir bağlantı yeterlidir. Müşteriye ‘şuraya bakın’ diyebilmelisin.

Örnek

Aşağıdaki örnek kurgusaldır.

Bir kişi serbest çalışarak küçük işletmelere yazı hazırlama hizmeti vermek istiyor. Henüz hiç müşterisi yok. Kendine üç görev veriyor:

• Hayali bir kafenin internet sayfası için ‘Hakkımızda’ yazısı
• Tanıdığı bir esnafın izniyle, ürün açıklamalarını yeniden yazmak
• Hayali bir kurs için tanıtım e-postası

İlk işin portfolyodaki anlatımı şöyle olur:

Durum: Hayali bir mahalle kafesinin internet sayfasındaki tanıtım yazısı çok uzun ve dağınıktı. Katkım: Yazıyı baştan kurguladım, 400 kelimeyi 150 kelimeye indirdim, başlıkları sadeleştirdim. Sonuç: Yazı tek bakışta okunabilir hâle geldi. Not: Bu bir örnek çalışmadır, gerçek bir müşteri için yapılmamıştır.

Böylece müşteri şunu görür: Bu kişi işi nasıl düşündüğünü, nasıl uyguladığını ve sonucu nasıl anlattığını bilen biri. Üstelik hiçbir şey saklanmamış.

Sık yapılan hatalar

• Mükemmel olana kadar beklemek: Portfolyo hazır olmadığı için teklif göndermeyenler çoktur. İlk sürüm basit olabilir, sonra geliştirirsin.
• Çok fazla iş koymak: Müşteri yirmi örnek içinde kaybolur. En iyi üç ya da beşini seç.
• Sadece sonucu göstermek, katkıyı yazmamak: ‘Ekip olarak yaptık’ gibi cümleler, senin payını görünmez yapar. ‘Ben şunu yaptım’ diye açık yaz.
• Örnek işi gerçekmiş gibi göstermek: Güven bir kez zedelenirse geri kazanmak zordur.
• İzinsiz müşteri bilgisi paylaşmak: Başkasının adı, görseli ya da verisi varsa önce yazılı olarak izin al. Gizlilik sözleşmen varsa onu da kontrol et. Emin değilsen bir hukuk uzmanına danış.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Hizmetini anlatan tek cümleyi yaz ve bir kişiye okutup anlayıp anlamadığını sor.
• Kendine bir örnek iş görevi ver ve bu hafta içinde bitir. Başlangıç ve bitiş saatini not et.
• Bitirdiğin işi ‘Durum, Katkım, Sonuç, Kanıt’ dört başlığıyla bir sayfaya yaz.

Kendini sına

• 1) Portfolyo nedir? Tek cümleyle açıkla.
• 2) Müşterisi olmayan biri portfolyosunu nasıl doldurabilir? İki yol say.
• 3) Örnek işi anlatırken hangi dört bölümü yazarız?
• 4) Hayali bir müşteri için yaptığın işi nasıl belirtmelisin?
• 5) Başkasının bilgisini içeren bir işi portfolyoya koymadan önce ne yapmalısın?

Cevaplar

• 1) Yaptığın işlerin seçilmiş örneklerinden oluşan, işini kanıtlayan dosya.
• 2) Kendin için bir proje yapabilirsin; tanıdığın birinin izniyle iş yapabilir ya da hayali bir müşteri için örnek çalışma hazırlayabilirsin.
• 3) Durum, senin katkın, sonuç ve kanıt.
• 4) ‘Örnek çalışma’ olduğunu açıkça yazarak.
• 5) İzin almalısın; gizlilik konusunda emin değilsen bir uzmana danışmalısın.

Sonraki ders: Elindeki portfolyoyu kullanarak müşteriye gönderilecek bir teklifi nasıl yazacağını öğreneceksin.