Yalın ve Yönelme Hâli: Nominativ ve Akkusativ

Süre: 14 dk · Ders 5/8 · Seviye A1-A2

Önceki derslerde artikelleri, fiil çekimini ve cümledeki fiil yerini tanıdın. Bu derste bunları birleştiriyoruz: Almancada cümlede kimin özne, kimin nesne olduğunu artikel gösterir. Bir sonraki derste (6/8) aynı düşünceyle Dativ'e, yani Türkçedeki -e ve -de hâllerine benzeyen yapıya geçeceğiz. Küçük bir not: Akkusativ, Türkçedeki belirtme (-i) hâline denk gelir. Yönelme (-e) hâli Dativ konusudur ve sonraki derse kalır.

Bu derste ne öğreneceksin?

Bu dersin sonunda Nominativ ile Akkusativ'in ne işe yaradığını açıklayabileceksin.
Bu dersin sonunda der artikelinin Akkusativ'de den, ein artikelinin einen olduğunu doğru kullanabileceksin.
Bu dersin sonunda özne ve nesneyi ayırarak basit Almanca cümleler kurabileceksin.
Bu dersin sonunda çekimli fiili 2. sıraya koyarak, cümle nesneyle başlasa bile doğru cümle kurabileceksin.

Kelimeler

Almanca	Okunuşu	Türkçesi
der Hund, die Hunde	der hunt, di hunde	köpek
die Katze, die Katzen	di katse, di katsın	kedi
das Buch, die Bücher	das buh, di büçır	kitap
der Apfel, die Äpfel	der apfıl, di epfıl	elma
die Tasche, die Taschen	di taşe, di taşın	çanta
das Auto, die Autos	das auto, di autos	araba
der Lehrer, die Lehrer	der lehrır, di lehrır	öğretmen (erkek)
die Lehrerin, die Lehrerinnen	di lehrerin, di lehrerinın	öğretmen (kadın)
der Tisch, die Tische	der tiş, di tişe	masa
die Lampe, die Lampen	di lampe, di lampın	lamba
das Kind, die Kinder	das kint, di kindır	çocuk
der Kaffee, die Kaffees	der kafe, di kafes	kahve
der Bruder, die Brüder	der brudır, di brüdır	erkek kardeş
die Schwester, die Schwestern	di şvestır, di şvestırn	kız kardeş
sehen (ich sehe)	zehın (iç zehe)	görmek
kaufen (ich kaufe)	kaufın (iç kaufe)	satın almak
haben (ich habe)	habın (iç habe)	sahip olmak, -i olmak

Dil bilgisi / kalıp

1) Nominativ (yalın hâl): Cümlenin öznesidir, yani işi yapan ya da hakkında konuşulan kişi veya şeydir. Sorusu: Wer? / Was? (Kim? / Ne?). Sözlükte gördüğün artikel budur: der, die, das.

2) Akkusativ (belirtme hâli): Fiilin doğrudan etkilediği nesnedir. Sorusu: Wen? / Was? (Kimi? / Neyi?). Türkçedeki -i, -ı, -u, -ü ekine benzer: köpeği gör-, elmayı al-.

3) Asıl kural: Türkçede hâl eki isme gelir (köpek → köpeği). Almancada isim değişmez, değişen artikeldir. Ve yalnız erkek (der) grubunda bir değişiklik vardır. Die, das ve çoğul aynen kalır.

Cinsiyet	Nominativ	Akkusativ	Belirsiz Nom.	Belirsiz Akk.
Erkek	der Hund	den Hund	ein Hund	einen Hund
Dişi	die Katze	die Katze	eine Katze	eine Katze
Nötr	das Buch	das Buch	ein Buch	ein Buch
Çoğul	die Hunde	die Hunde	(artikel yok) Hunde	(artikel yok) Hunde

Formül:

Özne (Nominativ) + çekimli fiil + nesne (Akkusativ)
Der Lehrer + sieht + den Hund.

Olumsuz artikel kein da ein gibi çekilir: kein Hund → keinen Hund, keine Katze → keine Katze.

Kelime sırası: Çekimli fiil her zaman 2. sıradadır. Cümle başında ne olduğu önemli değildir. Nesneyi başa alsan bile fiil 2. yerde kalır ve özne fiilden sonra gelir:

Ich sehe den Hund.
Den Hund sehe ich.   (1. yer: nesne, 2. yer: fiil, sonra özne)
Heute sehe ich den Hund.

Karşıtsal not: Türkçede fiil sonda, nesne -i ekiyle işaretlenir: Ben köpeği görüyorum. Almancada fiil ortada, işaret ise artikeldedir: Ich sehe den Hund. Türkçede kelime sırası serbesttir, çünkü ekler görevi belli eder. Almancada görevi belli eden şey artikeldir; bu yüzden özne ile nesnenin yerini değiştirirken artikeli çok dikkatle seçmelisin. Yan cümlede ise fiil sona gider: Ich weiß, dass der Lehrer den Hund sieht.

Kısa ipucu: Önce fiile bak, sonra sor: Kim görüyor? → der Lehrer (Nominativ). Kimi görüyor? → den Hund (Akkusativ).

Örnek cümleler

Der Hund schläft.
Köpek uyuyor. (Nominativ, yalnız özne var.)
Ich sehe den Hund.
Köpeği görüyorum. (Akkusativ: der → den)
Ich kaufe einen Apfel.
Bir elma alıyorum.
Der Lehrer hat ein Auto.
Öğretmenin bir arabası var. (Nötr olduğu için ein aynı kalır.)
Ich habe einen Bruder und eine Schwester.
Bir erkek kardeşim ve bir kız kardeşim var.
Das Kind liest das Buch.
Çocuk kitabı okuyor. (Nötrde iki hâl aynıdır.)
Die Lehrerin kauft den Kaffee.
Kadın öğretmen kahveyi alıyor.
Siehst du den Tisch?
Masayı görüyor musun?
Heute kauft der Lehrer die Lampe.
Bugün öğretmen lambayı alıyor. (Başta "heute" var; fiil yine 2. sırada.)
Den Hund sehe ich nicht.
Köpeği görmüyorum. (Nesne başta; fiil 2. sırada, özne "ich" fiilden sonra.)
Er hat keinen Bruder.
Onun erkek kardeşi yok.
Ich weiß, dass der Lehrer den Hund sieht.
Öğretmenin köpeği gördüğünü biliyorum. (Yan cümle: fiil sonda.)

Diyalog

A: Guten Tag! Was kaufst du?
İyi günler! Ne alıyorsun?

B: Ich kaufe einen Kaffee und einen Apfel.
Bir kahve ve bir elma alıyorum.

A: Hast du auch eine Tasche?
Bir çantan da var mı?

B: Ja, ich habe die Tasche hier. Sie ist neu.
Evet, çanta burada bende. Yeni.

A: Siehst du den Lehrer dort?
Şuradaki öğretmeni görüyor musun?

B: Ja, ich sehe den Lehrer. Er hat einen Hund.
Evet, öğretmeni görüyorum. Onun bir köpeği var.

A: Der Hund ist groß!
Köpek büyük!

B: Ja, aber der Hund ist sehr nett.
Evet, ama köpek çok sevimli.

A: Hat das Kind auch einen Hund?
Çocuğun da bir köpeği var mı?

B: Nein, das Kind hat keinen Hund, aber eine Katze.
Hayır, çocuğun köpeği yok ama bir kedisi var.

Türklerin sık yaptığı hatalar

Nesnede artikeli değiştirmemek: ✗ Ich sehe der Hund. → ✓ Ich sehe den Hund. (Türkçede ek isme gelir; Almancada artikel değişir.)
Belirsiz artikeli unutmak: ✗ Ich habe ein Bruder. → ✓ Ich habe einen Bruder. (Erkek isimlerde ein → einen.)
Dişi ve nötr isimlerde de değişiklik yapmak: ✗ Ich sehe den Katze. → ✓ Ich sehe die Katze. (Die ve das değişmez.)
Fiili 2. sıraya koymamak (Türkçe sıra): ✗ Heute ich kaufe einen Apfel. → ✓ Heute kaufe ich einen Apfel.
İsme ek getirmeye çalışmak: ✗ Ich sehe Hundu. → ✓ Ich sehe den Hund. (İsim aynı kalır, ek yoktur.)

Alıştırma

Boşluğu doldur: Ich sehe ___ Lehrer. (der / den)
Boşluğu doldur: Ich kaufe ___ Kaffee. (ein / einen)
Artikel seç: ___ Katze schläft. (Die / Den)
Doğru şıkkı seç: Hangisi doğrudur? a) Ich habe ein Bruder. b) Ich habe einen Bruder.
Doğru şıkkı seç: Hangisi doğrudur? a) Heute ich sehe das Buch. b) Heute sehe ich das Buch.
Türkçeye çevir: Das Kind sieht den Hund.
Almancaya çevir: Masayı görüyorum.
Boşluğu doldur (olumsuz): Er hat ___ Bruder. (kein / keinen)

Cevap Anahtarı

den (Ich sehe den Lehrer.)
einen (Ich kaufe einen Kaffee.)
Die (Die Katze schläft. Özne, dişi.)
b) Ich habe einen Bruder.
b) Heute sehe ich das Buch. (Fiil 2. sırada.)
Çocuk köpeği görüyor.
Ich sehe den Tisch.
keinen (Er hat keinen Bruder.)

Telaffuz ipucu

ü (Bücher, Brüder): Türkçedeki ü ile aynıdır, kolaydır. Tüm "ü" harfli sözcükleri Türkçe ü gibi söyle.
ch (Buch, ich): "Buch" sözcüğünde arkadan, boğazdan gelen bir "h" sesi çıkar (Türkçedeki "hava" değil, biraz daha sert). "Ich" sözcüğünde ise ince, "iç" ile "ih" arası bir ses vardır.
z (Zeit) Türkçedeki "ts" gibi okunur: "tsayt". ß ise keskin "s" sesidir ("weiß" → vays), Türkçedeki normal "s" gibidir.

Bu dersin artikelli kelimeleri

der Hund
die Katze
das Buch
der Apfel
die Tasche
das Auto
der Lehrer
die Lehrerin
der Tisch
die Lampe
das Kind
der Kaffee
der Bruder
die Schwester

Özet: Özne Nominativ'de durur. Nesne Akkusativ'e girer ve yalnız erkek artikel değişir (der → den, ein → einen). Türkçede ek isme gelir, Almancada artikele. Çekimli fiil 2. sırada kalır. Bir sonraki derste bu düşünceyi Dativ ile genişleteceğiz.

Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol