Wechselpräpositionen: Akkusativ mi, Dativ mi? (Wechselpräpositionen)
Bu derste ne öğreneceksin?
- Bu dersin sonunda in, auf, an, unter, neben, hinter, vor, über, zwischen edatlarının neden bazen Dativ, bazen Akkusativ aldığını açıklayabileceksin.
- Bu dersin sonunda Wo? (nerede?) sorusuna Dativ'li, Wohin? (nereye?) sorusuna Akkusativ'li cevap verebileceksin.
- Bu dersin sonunda stehen / stellen, liegen / legen, hängen fiillerini yerine göre doğru seçebileceksin.
- Bu dersin sonunda odanı, evini ve eşyaların yerini Almanca anlatabileceksin.
Önceki dersle bağlantı: Bir önceki derste Dativ'in temelini gördün: Dativ'de artikel değişir (dem, der, den). Bu derste aynı Dativ'i yeni bir yerde kullanacaksın: yer bildiren edatlarda. Sonraki dersle bağlantı: Sıradaki derste geçmiş zamana (Perfekt) adım atacaksın. Orada da fiilin yeri önemli olacak. Bugün öğrendiğin sağlam cümle kurma alışkanlığı işine yarayacak.
Kelimeler
| Almanca | Okunuşu | Türkçesi |
|---|---|---|
| der Tisch, die Tische | der tiş, di tişe | masa |
| die Lampe, die Lampen | di lampe, di lampen | lamba |
| das Sofa, die Sofas | das zofa, di zofas | kanepe |
| das Regal, die Regale | das regal, di regale | raf, kitaplık |
| der Schrank, die Schränke | der şrank, di şrenke | dolap |
| das Bild, die Bilder | das bilt, di bilder | resim, tablo |
| die Tasche, die Taschen | di taşe, di taşen | çanta |
| der Stuhl, die Stühle | der ştul, di ştüle | sandalye |
| die Wand, die Wände | di vant, di vende | duvar |
| das Fenster, die Fenster | das fenster, di fenster | pencere |
| der Garten, die Gärten | der garten, di gerten | bahçe |
| die Küche, die Küchen | di küşe, di küşen | mutfak |
| das Bett, die Betten | das bet, di betten | yatak |
| der Koffer, die Koffer | der kofer, di kofer | bavul |
| die Katze, die Katzen | di katse, di katsen | kedi |
| das Wohnzimmer, die Wohnzimmer | das vonntsimmer, di vonntsimmer | oturma odası |
| stellen / stehen | ştelen / ştehen | dik koymak / (dik) durmak |
| legen / liegen | legen / ligen | yatık koymak / yatık durmak |
| hängen | hengen | asmak / asılı olmak |
Dil bilgisi / kalıp
Dokuz edat özeldir: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen. Bunlara Almancada Wechselpräpositionen (değişen edatlar) denir. Bu edatlar her zaman aynı hâli almaz. Hâli, cümlenin verdiği soru belirler:
- Wo? (Nerede?) → durum, yer → Dativ
- Wohin? (Nereye?) → hareket, yön → Akkusativ
Formüller şöyledir:
Wo? → Özne + çekimli fiil (stehen, liegen, hängen...) + edat + Dativ (Die Lampe steht auf dem Tisch.)
Wohin? → Özne + çekimli fiil (stellen, legen, hängen...) + Akkusativ nesne + edat + Akkusativ (Ich stelle die Lampe auf den Tisch.)
Artikellerin iki hâlde nasıl değiştiğine bak:
| Cins | Akkusativ (Wohin?) | Dativ (Wo?) |
|---|---|---|
| der Tisch | den Tisch | dem Tisch |
| die Wand | die Wand | der Wand |
| das Bett | das Bett | dem Bett |
| die Stühle (çoğul) | die Stühle | den Stühlen (+ n) |
Kısa bir ipucu: die ve das Akkusativ'de değişmez. Yani asıl fark der kelimelerinde ortaya çıkar (den / dem). Çoğulda Dativ'de isme de -n eklenir (den Stühlen).
Kısaltmalar: in dem → im, an dem → am, in das → ins, an das → ans, auf das → aufs. Örneğin: Ich bin im Garten. (Bahçedeyim.) / Ich gehe ins Wohnzimmer. (Oturma odasına gidiyorum.)
Fiil çiftleri: Fiil de cümleye ipucu verir. stellen, legen hareket anlatır ve Akkusativ ister. stehen, liegen durumu anlatır ve Dativ ister. hängen ise iki işte de kullanılır. Bağlama bak: Das Bild hängt an der Wand (durum) ve Ich hänge das Bild an die Wand (hareket).
Kelime sırası: Çekimli fiil ana cümlede her zaman 2. sırada durur: Die Lampe (1) steht (2) auf dem Tisch. Yan cümlede fiil sona gider: Ich weiß, dass die Lampe auf dem Tisch steht. (Lambanın masanın üstünde durduğunu biliyorum.)
Türkçeyle fark: Türkçede yer ve yön eki isme gelir: masa-da (nerede?), masa-ya (nereye?). Almancada isim değişmez; ek yerine artikel değişir: auf dem Tisch (masada), auf den Tisch (masaya). Türkçedeki -de / -e ayrımını Almancada dem / den ayrımı gibi düşün.
Örnek cümleler
1. Die Lampe steht auf dem Tisch.
Lamba masanın üstünde duruyor.
2. Ich stelle die Lampe auf den Tisch.
Lambayı masanın üstüne koyuyorum.
3. Das Bild hängt an der Wand.
Resim duvarda asılı.
4. Ich hänge das Bild an die Wand.
Resmi duvara asıyorum.
5. Das Buch liegt auf dem Sofa.
Kitap kanepenin üstünde duruyor.
6. Ich lege das Buch auf das Sofa.
Kitabı kanepenin üstüne koyuyorum.
7. Der Koffer steht unter dem Bett.
Bavul yatağın altında duruyor.
8. Wir stellen den Koffer unter das Bett.
Bavulu yatağın altına koyuyoruz.
9. Die Kinder spielen im Garten.
Çocuklar bahçede oynuyor.
10. Die Kinder laufen in den Garten.
Çocuklar bahçeye koşuyor.
11. Das Regal steht neben dem Fenster.
Raf pencerenin yanında duruyor.
12. Die Katze springt hinter den Schrank.
Kedi dolabın arkasına atlıyor.
Diyalog
Ali ve Selin taşınıyor; Selin oturma odasında eşyaları yerleştiriyor.
A: Wohin stelle ich den Schrank?
Dolabı nereye koyayım?
B: Stell den Schrank bitte neben das Fenster.
Dolabı lütfen pencerenin yanına koy.
A: Und wo steht das Sofa jetzt?
Peki kanepe şimdi nerede duruyor?
B: Das Sofa steht noch in der Küche. Wir stellen es ins Wohnzimmer.
Kanepe hâlâ mutfakta duruyor. Onu oturma odasına koyacağız.
A: Gut. Wo ist die Tasche?
Tamam. Çanta nerede?
B: Sie liegt auf dem Bett.
Yatağın üstünde duruyor.
A: Und wohin hängen wir das Bild?
Peki resmi nereye asıyoruz?
B: Über das Sofa, an die Wand.
Kanepenin üstüne, duvara.
A: Wohin kommt der Koffer?
Bavul nereye gidecek?
B: Unter das Bett. Danach sitzen wir auf dem Sofa!
Yatağın altına. Sonra kanepede oturuyoruz!
Türklerin sık yaptığı hatalar
- Yanlış: Ich gehe in der Küche. → Doğru: Ich gehe in die Küche. (Gitmek bir yön bildirir; Wohin? sorusu Akkusativ ister. Türkçede de "mutfağa" dersin, "mutfakta" demezsin.)
- Yanlış: Das Bild hängt an die Wand. → Doğru: Das Bild hängt an der Wand. (Resim zaten orada asılı; durum var, hareket yok. Wo? sorusu Dativ ister.)
- Yanlış: Die Lampe steht auf den Tisch. → Doğru: Die Lampe steht auf dem Tisch. (stehen durumu anlatır. der Tisch Dativ'de dem Tisch olur.)
- Yanlış: Ich stehe das Buch auf den Tisch. → Doğru: Ich stelle das Buch auf den Tisch. (Nesneyi biri yerleştiriyorsa stellen / legen kullan. stehen / liegen nesnenin kendi durumunu anlatır.)
- Yanlış: Die Taschen liegen auf den Stühle. → Doğru: Die Taschen liegen auf den Stühlen. (Çoğul Dativ'de ismin sonuna -n gelir. Ek isme değil önce artikele bakmayı unutma; ama çoğul Dativ'de isim de değişir.)
Alıştırma
1. Boşluğu doldur: Die Lampe hängt an ___ Wand. (der / die)
2. Boşluğu doldur: Ich lege das Buch auf ___ Tisch. (dem / den)
3. Artikel seç: Wir gehen in ___ Küche. (a) der b) die)
4. Doğru şıkkı seç: Der Koffer steht ___ Bett. (a) unter das b) unter dem)
5. Türkçeye bakarak Almancaya çevir: Kedi dolabın arkasında oturuyor.
6. Türkçeye bakarak Almancaya çevir: Resmi duvara asıyorum.
7. Boşluğu doldur: Die Taschen liegen auf ___ Stühlen. (den / die)
8. Doğru şıkkı seç: Ich stelle die Tasche neben ___ Stuhl. (a) dem b) den)
Cevap Anahtarı
- 1. der (an der Wand: asılı durum, Wo?, die Wand → Dativ der)
- 2. den (legen = hareket, Wohin?, Akkusativ; der Tisch → den Tisch)
- 3. b) die (gehen = yön, Akkusativ; die Küche değişmez)
- 4. b) unter dem (stehen = durum, Dativ; das Bett → dem Bett)
- 5. Die Katze sitzt hinter dem Schrank. (Durum, Dativ; der Schrank → dem Schrank)
- 6. Ich hänge das Bild an die Wand. (Hareket, Akkusativ; die Wand değişmez)
- 7. den (çoğul Dativ: den Stühlen)
- 8. b) den (stellen = hareket, Akkusativ; der Stuhl → den Stuhl)
Telaffuz ipucu
- ü, ö, ä: ü Türkçedeki ü gibidir (Stühle, Küche). ö Türkçedeki ö gibidir. ä genelde açık bir e sesidir (Schränke, Gärten), yani "a" demeye kalkma. Bu harfler çoğul yapımında da işe yarar: der Stuhl → die Stühle.
- ch: Küche ve ich kelimelerindeki ch, dilin damağa yaklaştığı yumuşak, hafif ıslık gibi bir sestir; Türkçede tam karşılığı yoktur, "ş" ile "h" arası düşün. Tasche kelimesindeki sch ise Türkçedeki "ş" gibi okunur.
- z: Almancada z, "ts" gibi okunur: Wohnzimmer → "vonntsimmer". Türkçedeki "z" sesi değildir; bu, kelimeleri karıştırmamak için önemlidir. Ayrıca Katze → "katse".
Bu dersin artikelli kelimeleri
- der Tisch, der Schrank, der Stuhl, der Garten, der Koffer
- die Lampe, die Tasche, die Wand, die Küche, die Katze
- das Sofa, das Regal, das Bild, das Fenster, das Bett, das Wohnzimmer
Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol