Makale Okuma Stratejileri (Reading Strategies)

Süre: 15 dk · Seviye: B2 · Ders 3/8

Köprü: Önceki derste (2/8) akademik dilin temel kelime ve kalıplarını edindin. Bu derste o birikimi gerçek bir makale üzerinde kullanmayı öğreneceksin: metne nasıl yaklaşacak, neyi okuyacak, neyi atlayacaksın? Sonraki derste (4/8) okuduğun metinlerden özet çıkarmaya geçeceksin. Ana fikri hızlı bulmak, iyi bir özetin ilk adımıdır. Bu ders o adımı hazırlıyor.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bir makaleye göz gezdirerek (skimming) birkaç dakikada genel fikir edinmeyi.
• Aradığın bilgiyi (tarih, rakam, yöntem, sonuç) tüm metni okumadan bulmayı (scanning).
• Paragrafın ve makalenin ana fikrini yakalamayı.
• Bilmediğin kelimenin anlamını bağlamdan tahmin etmeyi (guessing from context).

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Bu derste tek bir dil bilgisi kuralı değil, iki kalıp öğreniyorsun: okuma sırası ve bağlam ipuçları.

1) Göz gezdirme sırası

Makaleyi baştan sona okumak yerine şu formülü uygula:

Başlık + abstract + alt başlıklar + her paragrafın ilk cümlesi + sonuç bölümü

Bu beş parça sana makalenin haritasını verir. Türkçede de göz gezdiririz ama çoğumuz akademik metinde her kelimeyi çevirmeye çalışırız. Bu hem yavaştır hem de ana fikri kaçırtır.

2) Aranan bilgiyi bulma (scanning)

Önce aradığın şeyin şeklini düşün: yıl mı (rakam), kişi mi (büyük harfle başlayan ad), yöntem mi (method, participants, survey)? Sonra gözünü metinde hızla gezdir. Bulunca dur ve yalnızca o cümleyi dikkatle oku.

3) Bağlamdan anlam tahmini

Bilinmeyen kelimenin çevresinde çoğu zaman bir sinyal ifadesi bulunur:

Türkçeyle farkı: Türkçede fiil sonda gelir ve ipucunu cümlenin sonunda buluruz. İngilizcede ise özne ve fiil erken gelir, sinyal kelimeleri (however, whereas, such as) cümlenin ortasında yol gösterir. Bu kelimelere özellikle dikkat et.

Örnek cümleler

• Skim the abstract first to decide whether the article is useful.
  Makalenin işine yarayıp yaramayacağına karar vermek için önce özete göz gezdir.
• I scanned the methods section to find the number of participants.
  Katılımcı sayısını bulmak için yöntem bölümünü taradım.
• The topic sentence usually appears at the beginning of a paragraph.
  Konu cümlesi genellikle paragrafın başında yer alır.
• The author's main claim is that online learning increases motivation.
  Yazarın ana iddiası, çevrim içi öğrenmenin motivasyonu artırdığıdır.
• She provides strong evidence to support her argument.
  Savını desteklemek için güçlü kanıtlar sunuyor.
• I could infer from the tone that the writer disagreed with the policy.
  Üslubundan, yazarın bu politikaya katılmadığı sonucunu çıkarabildim.
• The word 'scarce' means rare, as the sentence says that food was hard to find.
  'Scarce' kelimesi 'az bulunan' demektir; çünkü cümle yiyeceğin zor bulunduğunu söylüyor.
• Read the conclusion before the full text if you are short of time.
  Zamanın azsa tam metinden önce sonuç bölümünü oku.
• The headings show how the article is organised.
  Alt başlıklar makalenin nasıl düzenlendiğini gösterir.
• Not every source is reliable, so check who wrote it and when.
  Her kaynak güvenilir değildir; bu yüzden kimin, ne zaman yazdığına bak.
• The findings were surprising; however, the sample was very small.
  Bulgular şaşırtıcıydı; ancak örneklem çok küçüktü.

Diyalog

A: I have to read this 20-page article by tomorrow. I don't know where to start.
Bu 20 sayfalık makaleyi yarına kadar okumam gerekiyor. Nereden başlayacağımı bilmiyorum.

B: Don't read it word by word. Skim it first.
Kelime kelime okuma. Önce göz gezdir.

A: How do I do that?
Bunu nasıl yapıyorum?

B: Read the title, the abstract and the headings. Then read the first sentence of each paragraph.
Başlığı, özeti ve alt başlıkları oku. Sonra her paragrafın ilk cümlesini oku.

A: And if I need a specific detail, like the year of the survey?
Peki anket yılı gibi belirli bir ayrıntıya ihtiyacım olursa?

B: Then scan the text. Look for numbers and the word 'survey'.
O zaman metni tara. Rakamlara ve 'survey' kelimesine bak.

A: There is a word I don't know: 'ambiguous'. Should I check the dictionary?
Bilmediğim bir kelime var: 'ambiguous'. Sözlüğe mi bakmalıyım?

B: Try the context first. The sentence says 'however, the results were not clear'.
Önce bağlama bak. Cümle 'ancak sonuçlar net değildi' diyor.

A: So it means unclear, with more than one possible meaning?
Yani belirsiz, birden fazla anlama gelebilir demek?

B: Exactly. You inferred it without a dictionary.
Aynen öyle. Sözlüksüz çıkarım yaptın.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Her kelimeyi çevirmeye çalışmak. Yanlış: Bilmediğim her kelimeyi sözlükte aramalıyım. -> Doğru: Önce bağlama bak; anlam metnin genel fikri için gerekmiyorsa geç.
• Skim ve scan'i karıştırmak. Yanlış: I scan the article to get the general idea. -> Doğru: I skim the article to get the general idea. (Genel fikir = skim; belirli bilgi = scan.)
• 'Abstract' kelimesini 'soyut' diye anlamak. Makale bağlamında abstract 'özet' demektir. Yanlış: Please read the summary called 'soyut'. -> Doğru: Read the abstract at the beginning of the article.
• 'Actual' kelimesini 'güncel' sanmak. Yanlış: the actual results (güncel sonuçlar) -> Doğru: the current results. Actual 'gerçek' demektir.
• Sonuç bölümünü en sona bırakmak. Zamanın azsa sonuç bölümünü erken oku; ana iddia orada özetlenir.

Alıştırma

1. (Boşluk doldur) When you only want the general idea of a text, you ______ it.

2. (Doğru şıkkı seç) You need the publication year of a study. The best strategy is: a) reading every word b) scanning c) translating the whole text.

3. (Çeviri) Yazarın asıl iddiası nedir? -> ______

4. (Boşluk doldur) The results were inconclusive; ______, more research is needed. (however / therefore)

5. (Doğru şıkkı seç) 'The study was longitudinal, i.e. it followed the same people for ten years.' Longitudinal means: a) lasting a long period b) very cheap c) unfair.

6. (Çeviri) Önce özete göz gezdir. -> ______

7. (Boşluk doldur) The topic sentence is usually the ______ sentence of a paragraph.

8. (Doğru şıkkı seç) The word 'however' signals: a) addition b) contrast c) example.

Cevap Anahtarı

• 1. skim
• 2. b) scanning. Belirli bilgi aradığın için tüm metni okumana gerek yoktur.
• 3. What is the author's main claim?
• 4. therefore. Sonuç bildiren sinyal kelimesidir: 'sonuç belirsiz, bu yüzden daha fazla araştırma gerek'.
• 5. a) lasting a long period. 'i.e.' tanım verir.
• 6. Skim the abstract first.
• 7. first
• 8. b) contrast. 'However' zıtlık bildirir.

Telaffuz ipucu

• abstract kelimesinde vurgu ilk hecededir: EB-strekt. Vurguyu sona kaydırma. (Fiil olarak ab-STRACT denir, ama makale özeti anlamında isimdir.)
• evidence ve context kelimelerinde de vurgu ilk hecededir: EV-i-dıns, KON-tekst. Türkçedeki gibi sona vurgu koyma.
• infer ve reliable kelimelerinde vurgu ikinci hecededir: in-FÖR, ri-LAY-ı-bıl. Ayrıca scan kelimesini 'iskan' gibi, ilk sesi 's' olarak, ince ve kısa söyle.