Sık Kullanılan Fiiller ve Sıfatlar (Common Verbs and Adjectives)

Ders 6/8 · Tahmini süre: 14 dk

Önceki derslerde kelime öğrenmenin temellerini ve günlük hayattan kelime gruplarını gördün. Bu derste konuşmanın motoru olan fiilleri ve şeyleri anlatmamızı sağlayan sıfatları çalışacaksın. Bir sonraki derste (7/8) bu kelimeleri cümle ve kısa metinler içinde kullanarak pekiştirmeye devam edeceksin. Bugünkü hedef, tek tek kelime ezberlemek yerine kelimeleri kalıplarla birlikte öğrenmek.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Konuşmada en çok işine yarayacak 12 temel fiili.
• Zıt anlamlı 6 sıfat çiftini (big / small, hot / cold gibi).
• make a decision, take a break gibi eşdizimleri (birlikte kullanılan kelimeleri).
• Fiil ve sıfatlarla kısa, doğru cümle kurmayı.

Kelimeler

Sık kullanılan fiiller

Zıt anlamlı sıfatlar

Dil bilgisi / kalıp

1) Fiillerle cümle kurma

Şimdiki genel alışkanlıklar ve gerçekler için fiilin yalın hâlini kullanırız. Özne he, she, it (veya tek kişi) ise fiile -s eklenir.

• Özne + fiil + tümleç → I take the bus. (Otobüse binerim.)
• He / She / It + fiil-s → She takes the bus. (O, otobüse biner.)
• Özne + do not (don't) + fiil → I don't want tea. (Çay istemiyorum.)
• He / She / It + does not (doesn't) + fiil → He doesn't need help. (Onun yardıma ihtiyacı yok.)

Dikkat: have fiili he / she / it ile has olur; go ise goes olur.

2) Sıfatlarla cümle kurma

Sıfat, ismin önüne gelir ve çoğul olsa bile değişmez. Sıfatı özneden sonra da kullanabiliriz; bu durumda am / is / are gerekir.

• a / an + sıfat + isim → a big house (büyük bir ev)
• Özne + am / is / are + sıfat → The soup is hot. (Çorba sıcak.)

Türkçede de sıfat isimden önce gelir (büyük ev), bu yüzden bu kısım kolay. Fark şu: Türkçede "Çorba sıcak." derken eylem yoktur, ama İngilizcede is mutlaka yazılır. Ayrıca Türkçede "çok büyük" derken çok kelimesi kullanılır; İngilizcede very big deriz.

3) Eşdizimler: kelimeler çift gider

Bazı fiiller belirli isimlerle birlikte kullanılır. Türkçe karşılığına bakıp kelime kelime çevirmek hataya yol açar. Bu kalıpları bütün olarak öğren:

• make a decision (karar vermek), make a mistake (hata yapmak), make a cake (kek yapmak), make coffee (kahve yapmak)
• take a break (ara vermek), take a photo (fotoğraf çekmek), take a shower (duş almak), take a bus (otobüse binmek)
• have breakfast (kahvaltı etmek), have a good time (iyi vakit geçirmek)
• get home (eve varmak), get up (kalkmak), get tired (yorulmak)

Örnek cümleler

• I make coffee every morning.
  Her sabah kahve yaparım.
• We take a break at eleven o'clock.
  Saat on birde ara veririz.
• She gives her brother a gift.
  O, erkek kardeşine bir hediye verir.
• They go to school by bus.
  Onlar okula otobüsle gider.
• Please come here.
  Lütfen buraya gel.
• I need a new phone.
  Yeni bir telefona ihtiyacım var.
• He can't find his keys.
  Anahtarlarını bulamıyor.
• Tell me your name, please.
  Bana adını söyle, lütfen.
• This exam is difficult, but that one is easy.
  Bu sınav zor, ama şu kolay.
• The tea is hot and the water is cold.
  Çay sıcak, su soğuk.
• This bag is cheap, but that bag is expensive.
  Bu çanta ucuz, ama şu çanta pahalı.
• My car is old, but it is fast.
  Arabam eski, ama hızlı.
• The kitchen is clean and the room is dirty.
  Mutfak temiz, oda kirli.
• I want to have a good time this weekend.
  Bu hafta sonu iyi vakit geçirmek istiyorum.

Diyalog

İki arkadaş hafta sonu planı yapıyor.

• A: Hi, Ali! Do you want to go out on Saturday?
  Merhaba Ali! Cumartesi dışarı çıkmak ister misin?
• B: Yes, I do. But I need to clean my room first.
  Evet, isterim. Ama önce odamı temizlemem gerekiyor.
• A: Is your room dirty?
  Odan kirli mi?
• B: Yes, it is very dirty! It is also small.
  Evet, çok kirli! Ayrıca küçük.
• A: OK. Then take a break and come to my house at two.
  Tamam. O zaman ara ver ve saat ikide bize gel.
• B: Good idea. What do we do there?
  İyi fikir. Orada ne yapacağız?
• A: We make a cake and have a good time.
  Kek yapacağız ve iyi vakit geçireceğiz.
• B: Great! Is the cake difficult to make?
  Harika! Kek yapması zor mu?
• A: No, it is easy. I try it every week.
  Hayır, kolay. Her hafta denerim.
• B: Perfect. I get there at two. See you!
  Mükemmel. Saat ikide orada olurum. Görüşürüz!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: I do a decision. -> Doğru: I make a decision. (Türkçede "karar yapmak" demeyiz ama "do" ile "make" karışır. Karar, hata, kahve gibi şeylerde make kullan.)
• Yanlış: I make a photo. -> Doğru: I take a photo. (Fotoğraf çekilmez, "alınır": take.)
• Yanlış: The soup hot. -> Doğru: The soup is hot. (Türkçede "-dır" söylenmez ama İngilizcede is / am / are gerekir.)
• Yanlış: She go to work by bus. -> Doğru: She goes to work by bus. (he / she / it ile fiile -s / -es eklemeyi unutma.)
• Yanlış: Two bigs houses. -> Doğru: Two big houses. (Sıfat çoğul olmaz; çoğul eki isme gelir.)

Alıştırma

1. Boşluğu doldur: I ______ a break at ten o'clock. (make / take)

2. Boşluğu doldur: She ______ to school by bus. (go / goes)

3. Doğru şıkkı seç: The tea ______ very hot. a) am b) is c) are

4. Doğru şıkkı seç: Which one is the opposite of cheap? a) slow b) expensive c) dirty

5. Boşluğu doldur: He doesn't ______ help. (needs / need)

6. Türkçeye çevir: This exam is difficult.

7. İngilizceye çevir: Her sabah kahve yaparım.

8. İngilizceye çevir: Oda çok kirli.

Cevap Anahtarı

• 1. take (I take a break at ten o'clock.)
• 2. goes (She goes to school by bus.)
• 3. b) is (The tea is very hot.)
• 4. b) expensive (cheap = ucuz, expensive = pahalı)
• 5. need (doesn't ile fiil yalın kalır: He doesn't need help.)
• 6. Bu sınav zor.
• 7. I make coffee every morning.
• 8. The room is very dirty.

Telaffuz ipucu

• work kelimesindeki "or" sesi Türkçedeki "o" gibi değil, kapalı bir "ö" gibi okunur (vörk). Ayrıca want kelimesi "vant" değil, "wont" gibi dudakları yuvarlayarak başlar.
• think ve thing gibi kelimelerdeki th sesi için dilinin ucunu dişlerinin arasına koy ve havayı hafifçe üfle. Türkçedeki s veya f gibi okumamaya çalış.
• Fiile gelen -s eki bazen "s", bazen "z" okunur: takes (teyks), gives (givz), goes (gouz). Bu ayrıntıyı dinleyerek yakalamak için cümleleri sesli tekrar et.

Kalıcı öğrenme notu: Bugünkü kelimeleri listeden ezberlemek yerine her fiil için bir eşdizim cümlesi yaz (örneğin: take a break, make a decision). Ertesi gün, üç gün sonra ve bir hafta sonra bu cümleleri yeniden oku. Bu tekrar aralığı kelimelerin kalıcı olmasına yardımcı olur. Bir sonraki derste (7/8) bu tekrar düzenini daha geniş kelime gruplarıyla sürdüreceğiz.