Beslenmenin Temelleri: Ne, Ne Kadar, Ne Zaman?

Kedi ve Köpek Sahiplenme Rehberi: Başlangıç, ders 4/8 · Tahmini süre: 12 dk

Önceki derslerde sahiplenme kararının ve yeni dostunu eve hazırlamanın üzerinden geçtik. Bu derste evin içindeki en sık tekrarlanan işe, yani karnını doyurmaya bakıyoruz. Bir sonraki derste de günlük bakım ve sağlık takibine geçeceğiz. Beslenme bu ikisinin arasındaki köprüdür, çünkü iyi beslenen hayvanın bakımı da sağlığı da çok daha kolay yürür.

Neden önemli?

Bir sabah aceleyle işe çıkıyorsun. Kahvaltıdan arta kalan bir parça yiyecek masada duruyor. Küçük köpeğin ya da kedin ona uzanıyor ve sen "Bir şey olmaz" diyerek yola çıkıyorsun. Bazı yiyecekler için bu doğrudur. Bazıları için ise tehlikelidir.

Beslenme hataları çoğu zaman kötü niyetten değil, bilgisizlikten olur. Sevdiğimiz hayvana yemek vermek bizim için sevgi göstermenin bir yoludur. Ama kedi ve köpek insan değildir. Vücutları farklı çalışır, ihtiyaçları farklıdır. Bu ders sana üç soruyu cevaplamayı öğretecek: Ne vereceğim? Ne kadar vereceğim? Ne zaman vereceğim?

Temel bilgi

Kedi ve köpek aynı şekilde beslenmez

Kediler zorunlu etoburdur. Yani vücutları hayvansal besinlerle çalışacak şekilde yapılmıştır. Kedi maması bu yüzden kedinin ihtiyacına göre hazırlanır. Kediye köpek maması vermek doğru değildir.

Köpekler et ağırlıklı beslenir ama kedilere göre daha geniş bir besin çeşidini sindirebilir. Yine de her insan yemeği köpeğe uygun değildir.

Mama türleri

Mama paketinde "yavru", "yetişkin" ve "yaşlı" gibi ifadeler görürsün. Bunlar önemlidir. Yavrunun büyümesi için gereken besin ile yaşlı hayvanın ihtiyacı aynı değildir. Hayvanının yaş grubuna uygun mamayı seç.

Ne kadar ve ne zaman?

Her mama paketinin arkasında bir besleme tablosu bulunur. Hayvanın kilosuna göre günlük miktarı gösterir. Bu tablo iyi bir başlangıçtır. Ama kesin kural değildir. Çok hareketli bir hayvan daha fazlasına, sakin bir hayvan daha azına ihtiyaç duyabilir. Kesin miktar için veterinerine sormak en doğrusudur.

Öğün düzeni için genel bir çerçeve şöyledir. Bu bir hüküm değil, başlangıç noktasıdır:

• Küçük yavrular: Günde birkaç küçük öğün (genelde 3-4) verilir. Mideleri küçüktür, az az ve sık yemeleri gerekir.
• Yetişkinler: Çoğu zaman günde 2 öğün yeterlidir. Saatleri her gün aşağı yukarı aynı tutmak iyidir.
• Yaşlılar ve hastalar: Düzen veterinerin önerisine göre değişebilir.

Su ihtiyacı

Su, mamadan bile önemlidir. Temiz su her zaman ulaşılabilir olmalıdır. Kabı her gün yıka, suyu her gün yenile. Kediler genelde az su içer. Geniş ve ağzı rahat bir kap kullanmak, kabı yemek kabından biraz uzağa koymak ve evin birkaç yerinde su bulundurmak işe yarayabilir. Yaş mama da su alımına katkı sağlar. Hayvanın aniden çok fazla ya da çok az su içmeye başlaması bir uyarı işaretidir. Böyle bir durumda veterinere haber ver.

Zarar verebilecek yaygın besinler

Aşağıdaki liste her şeyi kapsamaz. Ama en sık karşılaşılan tehlikeleri gösterir:

• Çikolata ve kakaolu ürünler: Kedi ve köpek için zehirlidir.
• Üzüm ve kuru üzüm: Özellikle köpeklerde ciddi sorun yaratabilir.
• Soğan ve sarımsak: Hayvanların kanına zarar verebilir. Yemeklerdeki küçük miktarları bile riskli olabilir.
• Ksilitol (şekersiz sakız ve bazı tatlandırıcılarda bulunur): Özellikle köpekler için tehlikelidir.
• Alkol ve kafein (çay, kahve): Hiçbir şekilde verilmemelidir.
• Pişmiş kemik: Kırılıp boğaza ya da bağırsağa zarar verebilir.
• Çok tuzlu, çok yağlı insan yemekleri: Mide sorunlarına yol açabilir.
• İnek sütü: Birçok yetişkin kedi ve köpek sütü sindirmekte zorlanır; ishale neden olabilir.

Bu listede emin olmadığın bir besin olursa kural basittir: Önce sor, sonra ver. Bir şey yedirdiğinden şüphelenirsen beklemeden veterinerine ulaş.

Adım adım nasıl yapılır?

• Adım 1 - Yaş grubunu belirle. Hayvanın yavru, yetişkin ya da yaşlı olduğunu öğren. Emin değilsen ilk muayenede veterinere sor.
• Adım 2 - Uygun mamayı seç. Kedi için kedi maması, köpek için köpek maması al. Paketteki yaş grubuna bak. İlk başta küçük paket almak mantıklıdır, çünkü hayvan sevmeyebilir.
• Adım 3 - Miktarı ölç. Paketteki tabloya göre günlük miktarı bul. Bir ölçü kabı kullan. Göz kararı vermek zamanla fazla yedirmeye yol açar.
• Adım 4 - Öğünlere böl. Günlük miktarı öğün sayısına böl. Saatleri belirle ve evdeki herkesle paylaş.
• Adım 5 - Suyu hazırla. Temiz bir su kabı koy. Her gün yıka ve yenile.
• Adım 6 - Mama değişimini yavaş yap. Mamayı değiştireceksen eski mamaya yeni mamayı yavaş yavaş karıştır. Bu geçiş genelde birkaç gün sürer. Ani değişim mide bulantısı ve ishale yol açabilir.
• Adım 7 - Hayvanı izle. İştahı, dışkısı, tüyü ve enerjisi iyi mi? Kilo alıyor mu, veriyor mu? Bunlar beslenmenin doğru gidip gitmediğini gösterir.
• Adım 8 - Evdekileri bilgilendir. Çocuklar dahil herkese "Masadan yemek yok" kuralını anlat. Zararlı besinlerin listesini buzdolabına as.

Örnek

Bu örnek kurgusaldır.

Bir çalışan, yeni sahiplendiği yetişkin köpeği için her sabah ve akşam bir kap mama koyuyor. Bir hafta sonra fark ediyor ki köpek hep aç gibi davranıyor ve evdeki herkes ona ara sıra bir şeyler veriyor. Çalışan paketin arkasındaki tabloya bakıyor ve günlük miktarı ölçü kabıyla ölçmeye başlıyor. Evdekilerle konuşup "Köpeğe yemek sadece sabah ve akşam, mamasıyla verilir" kuralını koyuyor. Zararlı besinlerin yazılı olduğu küçük bir listeyi buzdolabına yapıştırıyor. İki hafta sonra köpeğin düzene alıştığını, tuvalet saatlerinin de düzene girdiğini görüyor. Ayrıca bir sonraki veteriner kontrolünde kilosunun uygun olup olmadığını soracağını not ediyor.

Sık yapılan hatalar

• Göz kararı mama vermek. Zamanla fazla kilo almaya yol açar. Ölçü kabı kullan.
• Masadan yemek vermek. Hem alışkanlık yapar hem de zararlı besin riskini artırır.
• Kediye köpek maması vermek (ya da tersi). İhtiyaçlar farklıdır.
• Mamayı bir anda değiştirmek. Mide rahatsızlığına neden olabilir. Geçişi yavaş yap.
• Su kabını ihmal etmek. Kap kirli ya da boşsa hayvan yeterince su içemez.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Hayvanının mama paketinin arkasındaki besleme tablosunu oku. Günlük miktarı bir kâğıda yaz ve mama kabının yanına as.
• Evdeki herkesle öğün saatlerini ve "masadan yemek yok" kuralını konuş. Kararı yazıp buzdolabına yapıştır.
• Bu dersteki zararlı besinler listesini kendi defterine ya da telefonuna not et. Mutfağında bu besinlerin hayvanın ulaşamayacağı yerde durduğunu kontrol et.

Kendini sına

Soru 1: Kediye köpek maması vermek neden doğru değildir?

Soru 2: Yetişkin bir hayvan için genel öğün düzeni nasıldır? Yavrular için nasıldır?

Soru 3: Zararlı olabilecek üç besin say.

Soru 4: Mamayı değiştirirken neden yavaş geçiş yapılır?

Soru 5: Bir besinin hayvana uygun olup olmadığından emin değilsen ne yapmalısın?

Cevaplar

• Cevap 1: Kedi ve köpeğin besin ihtiyaçları farklıdır. Kediler zorunlu etoburdur ve mamaları buna göre hazırlanır.
• Cevap 2: Yetişkinlerde çoğu zaman günde 2 öğün yeterlidir. Küçük yavrularda günde birkaç küçük öğün (genelde 3-4) verilir. Kesin düzen için veterinere danışılır.
• Cevap 3: Çikolata, üzüm ve kuru üzüm, soğan, sarımsak, ksilitol, alkol, kafein ve pişmiş kemik gibi besinlerden herhangi üçü doğru cevaptır.
• Cevap 4: Ani değişim mide bulantısı ve ishale yol açabilir. Eski mamaya yeni mamayı yavaş yavaş karıştırmak mideyi alıştırır.
• Cevap 5: Vermeden önce veterinere sorulur. Yedirdikten sonra şüphelenirsen beklemeden veterinere ulaşılır.

Bir sonraki derste günlük bakım ve sağlık takibine geçeceğiz. Beslenme düzenin oturduğunda bu konuyu takip etmek çok daha kolay olacak. Beslenmeyle ilgili özel durumlarda (hastalık, alerji, hamilelik, kilo sorunu) kesin karar vermeyi veterinere bırak.