Doğru Dostu Seçmek: Yaş, Karakter ve Sahiplenme Yolları

Süre: 10 dk · Ders 2/8

Önceki dersle bağlantı: İlk derste sahiplenmeden önce kendi yaşamına, zamanına ve bütçene dürüstçe bakmanın neden gerektiğini konuştuk. Bu derste o bakışı bir adım ileri taşıyoruz: Hangi yaşta, hangi karakterde ve hangi yoldan gelen bir dost senin hayatına uyar? Sonraki derste ise seçtiğin dostu karşılamak için evi ve çevreyi nasıl hazırlayacağına geçeceğiz.

Neden önemli?

Bir aile düşün. Çocuklar çok istiyor, hafta sonu bir pazar yerinde sevimli bir yavru görüyorlar ve o akşam eve getiriyorlar. İlk hafta çok güzel geçiyor. Sonra yavru geceleri ağlıyor, ayakkabıları kemiriyor, halıya çişini yapıyor. Evdeki herkes işte ya da okulda; yavruya bakacak kimse yok. Birkaç ay sonra aile yorgun düşüyor ve hayvan ya bir yere bırakılıyor ya da mutsuz bir hayat sürüyor.

Bu hikâye kurgusaldır ama çok tanıdıktır. Sorun genelde sevgisizlik değil, yanlış eşleşmedir. Hayvan ile evin ihtiyacı birbirine uymamıştır. Doğru eşleşme, hem hayvanın hem senin yıllarca mutlu olmanı sağlar. Kedi ve köpekler genellikle uzun yıllar yaşar. Bu yüzden seçim, bir günlük bir karar değil, uzun bir sözdür.

Temel bilgi

Seçerken üç konuya bakacağız: yaş, karakter ve sahiplenme yolu.

1. Yaş: Yavru mu, yetişkin mi, yaşlı mı?

Yavru "daha kolay sevilir" diye düşünülür ama çoğu zaman en zahmetli seçenektir. Yetişkin bir hayvan, özellikle ilk kez sahiplenenler için akıllıca bir seçim olabilir.

2. Karakter: Enerji, sosyallik, bağımsızlık

Her hayvanın bir mizacı vardır. Cins bir fikir verir ama garanti vermez. Aynı cinsin içinde çok farklı karakterler çıkar. Bu yüzden tek tek hayvana bakmak gerekir. Şu özellikleri gözlemle:

• Enerji düzeyi: Gün boyu koşmak isteyen mi, yoksa çoğu zaman uyuyan mı?
• Sosyallik: İnsanlara, çocuklara ve diğer hayvanlara nasıl tepki veriyor?
• Bağımsızlık: Yalnız kalınca rahat mı, yoksa sürekli yanında birini mi istiyor?
• Ses ve hareket: Çok havlıyor veya miyavlıyor mu? Evi dağıtır mı?
• Korku düzeyi: Yüksek sese, yabancıya, dokunulmaya nasıl tepki veriyor?

3. Sahiplenme yolları

Paraya ve sağlığa dair kesin bir hüküm veremeyiz. Aşı, kısırlaştırma, mama ve tedavi giderleri için bir veterinere danış. Hayvanın yasal kayıt ve kimlik işlemleri için de yetkili kurumlardan güncel bilgi al.

Adım adım nasıl yapılır?

1. Kendi hayatını yaz. Kâğıda şunları not et: Günde kaç saat evdesin? Evde kimler yaşıyor? Evin büyüklüğü ne? Hafta sonu nasıl geçiyor?
2. Yaşı seç. Zamanın azsa yetişkin veya yaşlı bir hayvanı düşün. Zamanın bolsa ve sabırlıysan yavru da olabilir.
3. Karakter listeni çıkar. "Sakin biri istiyorum", "Çocuklarla iyi geçinsin", "Yalnız kalmaya dayansın" gibi üç beş madde yaz.
4. Yolunu seç. Barınak, dernek veya başka bir yol. Birden fazla yeri ara, soru sor.
5. Hayvanı birkaç kez ziyaret et. Farklı saatlerde git. Sakin hâlini ve oyun hâlini gör.
6. Gözlem yap. Seni görünce ne yapıyor? Sesten ürküyor mu? Dokunmana izin veriyor mu? Mama ve su kabını nasıl koruyor?
7. Bakıcıya veya çalışana sor. "Bunun alışkanlıkları neler? Daha önce ısırdı mı, kaçtı mı? Başka hayvanlarla nasıl?"
8. Aile içinde ortak karar al. Evdeki herkes hayvanı tanısın. Kimin hangi işi yapacağını önceden konuşun.
9. Veteriner kontrolü planla. Eve getirdikten sonra kısa sürede kontrol için randevu al.
10. Acele etme. İçine sinmiyorsa bekle. Bir sonraki aday her zaman çıkar.

Örnek

Bu örnek kurguseldir. Bir çalışan, gün içinde sekiz saat işte oluyor ve küçük bir dairede yaşıyor. İlk aklına gelen, çok sevimli bir köpek yavrusu. Ama listesini yazınca fark ediyor ki yavruya gün içinde bakacak kimse yok. Akşamları da yorgun geliyor.

Barınağı ziyaret ediyor. Çalışan kişi ona, yaklaşık üç yaşında sakin bir kedinin yalnız kalmaya alışkın olduğunu anlatıyor. Kediyle üç ayrı gün buluşuyor. Kedi her seferinde merakla yaklaşıyor ama bağırmıyor, kaçmıyor. Çalışan ayrıca kedinin aşı ve kısırlaştırma durumunu soruyor ve belgeleri istiyor. Eve gitmeden önce bir veterinere de danışıyor.

Sonuçta yavru köpek yerine yetişkin bir kediyi sahipleniyor. Çünkü hayvanın ihtiyacı ile kendi hayatı birbirine uyuyor. Burada "sevimli olan" değil, "uyan" seçilmiş.

Sık yapılan hatalar

• Sadece görünüşe bakmak. Güzel tüy ya da iri gözler karaktere dair bir şey söylemez.
• Tek görüşmede karar vermek. Hayvan ilk karşılaşmada ürkek ya da aşırı heyecanlı olabilir. Birkaç ziyaret gerekir.
• Hediye olarak sahiplenmek. Karşı tarafın istemediği bir hayvan, hem ona hem hayvana yük olur.
• Cins adına güvenmek. Cins bir ipucu verir, ama her birey farklıdır.
• Giderleri hesaplamamak. Mama, kum, aşı ve olası tedavi masrafları düzenli bir bütçe ister. Tutarlar için bir veterinere ve yerel fiyatlara danış.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Kendi günlük programını kâğıda yaz ve evde geçirdiğin saatleri say. Yarım sayfa yeter.
• Yaş ve karakter için en fazla beş maddelik bir "aday listesi" hazırla.
• Yakınındaki bir barınağı veya derneği ara ya da ziyaret et. En az üç soru sor ve cevapları not al.

Kendini sına

1. Yavru bir hayvanı sahiplenmenin en büyük zorluğu nedir?
2. Karakteri anlamak için hayvanı neden birkaç kez ziyaret etmek gerekir?
3. Barınaktan sahiplenmenin bir avantajı nedir?
4. Cins bilgisi neden tek başına yeterli değildir?
5. Sahiplenmeden önce hangi uzmana danışmak faydalıdır?

Cevaplar

1. Çok zaman, sabır ve emek ister: tuvalet eğitimi, gece uyanmaları, kemirme ve yıkıcı oyunlar.
2. İlk karşılaşmada hayvan ürkek ya da aşırı heyecanlı olabilir. Farklı günlerde gerçek karakteri daha net görülür.
3. Çalışanlar hayvanı tanır ve karakteri, sağlığı ve alışkanlıkları hakkında bilgi verebilir.
4. Aynı cinsin içinde bile her birey farklı bir mizaca sahip olabilir. Cins sadece bir ipucudur.
5. Bir veteriner. Sağlık, aşı ve giderler hakkında bilgi verebilir.