Power Query ile Veri Temizleme ve Dönüştürme

Ders 3/8 · Tahmini süre: 15 dk · Seviye: Orta

Bu derste ne yapacağız?

Önceki derste verinizi Power BI Desktop'a getirmeyi öğrendiniz. Şimdi o ham veriyi rapora girmeden önce temizleyeceğiz. Bu derste Power Query Düzenleyicisi'ni açıp şunları yapacaksınız:

• Yanlış algılanan sütun türlerini düzeltmek (metin görünen sayılar, tarih olmayan tarihler).
• Boş satırları ve yinelenen kayıtları temizlemek.
• Bir sütunu ikiye bölmek, iki sütunu tek sütunda birleştirmek.
• Yaptığınız her işlemin Uygulanan Adımlar listesinde nasıl kaydedildiğini ve veri yenilenince otomatik olarak yeniden çalıştığını görmek.

Ön koşul: Bilgisayarınızda Power BI Desktop kurulu olmalı ve önceki derste kullandığınız Excel dosyasını (ya da satır satır kayıt içeren herhangi bir Excel tablosunu) içe aktarabilmelisiniz. Arayüz, program sürümüne göre küçük farklar gösterebilir; menü adları aynı kalsa da düğmelerin yeri değişebilir. Aradığınız düğmeyi göremezseniz şeritteki sekme adlarına bakın.

Köprü: Önceki derste veriyi rapora getirdik. Bu ders, o verinin güvenilir hâle geldiği ders. Sonraki derste temizlenmiş tablolarla çalışmaya devam edip veriyi rapor için düzenleyeceğiz.

Kavram

Power Query'yi bir mutfak tarifi defteri gibi düşünün. Sebzeleri yıkıyor, doğruyor, tencereye atıyorsunuz. Excel'de bunu elle yapardınız ve ertesi ay yeni sebze gelince her şeyi baştan yapardınız. Power Query'de ise her işlem tarif defterine bir madde olarak yazılır. Yeni veri geldiğinde defter baştan sona otomatik uygulanır.

Bu tarif maddelerine adım denir. Sağdaki Uygulanan Adımlar bölmesinde sırayla dizilirler. Önemli bir nokta: Power Query özgün kaynak dosyanızı değiştirmez. Yalnızca verinin bir kopyası üzerinde çalışır. Hata yaparsanız kaynağınız güvendedir ve adımı silerek geri dönebilirsiniz.

Bir diğer kavram sütun türüdür. Her sütunun bir türü vardır: Tam Sayı, Ondalık Sayı, Metin, Tarih vb. Tür yanlışsa toplama, ortalama ve tarih hiyerarşisi çalışmaz. Örneğin metin olarak duran bir tutar sütununu toplayamazsınız. Sütun başlığının solundaki küçük simge türü gösterir (ABC metin, 123 sayı, takvim simgesi tarih).

Adım adım uygulama

Aşağıdaki adımları sırayla uygulayın. Örnek tablonuzda şu sütunların bulunduğunu varsayalım: Sipariş No, Tarih, Müşteri Adı Soyadı, Şehir, Tutar.

A. Power Query Düzenleyicisi'ni açma

• Adım 1: Power BI Desktop'ta üstteki Ana Sayfa sekmesine tıklayın.
• Adım 2: Şeritte Veriyi Dönüştür düğmesini bulun (üzerinde tablo ve kalem simgesi vardır). Tıklayın. Yeni bir pencere açılır: bu, Power Query Düzenleyicisi'dir.
• Adım 3: Sol tarafta Sorgular bölmesinde tablonuzun adı görünür. Üzerine tıklayarak seçin. Ortada veri önizlemesi, sağda Sorgu Ayarları ve altında Uygulanan Adımlar listesi yer alır.

B. Sütun türlerini düzeltme

• Adım 4: Tutar sütununun başlığındaki simgeye bakın. ABC görüyorsanız sütun metin olarak algılanmıştır.
• Adım 5: Başlığa sağ tıklayın, Türü Değiştir seçeneğine gelin ve Ondalık Sayı seçeneğini tıklayın. Simge 1.2 biçimine döner.
• Adım 6: Tarih sütununun başlığına sağ tıklayın, Türü Değiştir ve ardından Tarih seçeneğini seçin. Bir uyarı çıkarsa Geçerli Olanı Değiştir düğmesini tıklayın.
• Adım 7: Sağdaki Uygulanan Adımlar listesine bakın. Değiştirilen Tür adında yeni bir satır eklenmiştir. Her düzeltme kayıt altındadır.

C. Boş satırları temizleme

• Adım 8: Önizlemenin sol üst köşesindeki küçük tablo simgesine tıklayın. Açılan menüden Satırları Kaldır seçeneğine, oradan Boş Satırları Kaldır seçeneğine gidin.
• Adım 9: Belirli bir sütundaki boşluklara göre temizlemek isterseniz, o sütunun başlığındaki küçük ok simgesine tıklayın ve filtre listesinde null kutusunun işaretini kaldırın. Örneğin Sipariş No boş olan satırlar anlamsızdır, bunları bu yolla eleyin.

D. Yinelenen satırları kaldırma

• Adım 10: Kayıtları tekilleştirmek istediğiniz sütunun başlığına tıklayın. Sipariş No sütununu seçin.
• Adım 11: Başlığa sağ tıklayın ve Yinelenenleri Kaldır seçeneğini tıklayın. Aynı sipariş numarasından yalnızca ilki kalır.
• Adım 12: Dikkat: Yalnızca tek sütun seçiliyse yinelenme o sütuna göre belirlenir. Tüm satırın birebir aynı olmasına göre temizlemek için önce Ctrl+A ile bütün sütunları seçin, sonra aynı komutu uygulayın.

E. Sütun bölme

• Adım 13: Müşteri Adı Soyadı sütununu seçin. Şeritte Dönüştür sekmesine geçin ve Sütunu Böl düğmesine tıklayın.
• Adım 14: Sınırlayıcıya Göre seçeneğini tıklayın. Sınırlayıcı olarak Boşluk seçin. Bölme konumu için En Sağdaki Sınırlayıcı seçeneğini işaretleyin. Böylece iki adlı kişilerde (Ayşe Nur Kaya) ad kısmı Ayşe Nur, soyad kısmı Kaya olur. Tamam'a basın.
• Adım 15: Yeni oluşan iki sütunun başlığına çift tıklayıp adlarını Ad ve Soyad olarak değiştirin.

F. Sütun birleştirme

• Adım 16: Ctrl tuşuna basılı tutarak Şehir ve bir diğer sütunu (örneğin İlçe) seçin. Seçimin sırası birleşme sırasını belirler.
• Adım 17: Dönüştür sekmesinde Sütunları Birleştir düğmesine tıklayın. Ayırıcı olarak Özel seçip kutuya bir tire ve boşluk yazabilirsiniz. Yeni sütun adı kutusuna Konum yazın ve Tamam'a basın.

G. Adımların kaydını inceleme ve kaydetme

• Adım 18: Uygulanan Adımlar listesinde bir adıma tıklayın. Önizleme, veriyi o adımın bittiği andaki hâliyle gösterir. Bu, adımlar arasında geriye gidip bakmanızı sağlar.
• Adım 19: Yanlış bir adımı silmek için yanındaki küçük X işaretine tıklayın. Adımları yeniden adlandırmak için sağ tıklayıp Yeniden Adlandır seçeneğini kullanın. Açıklayıcı adlar (örneğin Boş Satırlar Temizlendi) ileride sizi kurtarır.
• Adım 20: Ana Sayfa sekmesinde Kapat ve Uygula düğmesine tıklayın. Temiz veri Power BI modeline yüklenir. Kaynak dosyaya yeni satırlar eklendiğinde Yenile düğmesine basmanız yeter. Tüm adımlar yeni veriye otomatik uygulanır.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Kendi Excel dosyanızda (ya da bilerek bozulmuş küçük bir deneme tablosunda) aşağıdakileri yapın. Deneme tablosu için 15-20 satırlık bir liste hazırlayıp içine birkaç boş satır, iki üç yinelenen sipariş ve metin olarak yazılmış tutarlar ekleyebilirsiniz.

• Tabloyu Power Query Düzenleyicisi'nde açın.
• Tutar sütununu sayıya, tarih sütununu tarih türüne çevirin.
• Boş satırları kaldırın.
• Sipariş No'ya göre yinelenenleri kaldırın.
• Ad Soyad sütununu ikiye bölün, iki sütunu yeniden adlandırın.
• Şehir ve İlçe sütunlarını tire ile birleştirip Konum sütunu oluşturun.
• Uygulanan Adımlar listesindeki en az üç adımı anlaşılır adlarla yeniden adlandırın.
• Kaynak Excel dosyasına iki yeni satır ekleyip Power BI'da Yenile düğmesine basın.

Kontrol listesi:

• Tutar sütununun simgesi sayı türünü gösteriyor mu?
• Tabloda tamamen boş satır kalmadı mı?
• Aynı Sipariş No iki kez geçmiyor mu?
• Ad ve Soyad ayrı sütunlarda mı?
• Yeni eklenen iki satır yenilemeden sonra otomatik olarak temizlenmiş hâlde geldi mi?

Kendini sına

• Soru 1: Power Query Düzenleyicisi'ni açan düğmenin adı nedir ve hangi sekmededir?
• Soru 2: Metin olarak algılanan bir tutar sütunu neden toplama işleminde soruna yol açar?
• Soru 3: Yinelenenleri Kaldır komutu tek sütun seçiliyken neye göre çalışır? Bütün satırın aynı olmasına göre çalıştırmak için ne yapılır?
• Soru 4: Uygulanan Adımlar listesi ne işe yarar ve kaynak dosya değişince ne olur?
• Soru 5: Power Query yaptığınız değişiklikler özgün Excel dosyanızı bozar mı? Neden?

Cevaplar

• Cevap 1: Düğmenin adı Veriyi Dönüştür'dür ve Ana Sayfa sekmesindedir.
• Cevap 2: Metin türündeki değerler sayı olarak işlem görmez. Toplama ve ortalama gibi hesaplar çalışmaz ya da beklenmedik sonuç verir. Türü sayıya çevirmek gerekir.
• Cevap 3: Yalnızca seçili sütundaki değerlere göre çalışır. Bütün satırın birebir aynı olmasına göre çalışması için önce Ctrl+A ile bütün sütunlar seçilir.
• Cevap 4: Yaptığınız her işlemi sırayla kaydeder. Kaynağa yeni veri eklenip Yenile'ye basıldığında bu adımlar baştan sona yeni veriye de otomatik uygulanır.
• Cevap 5: Bozmaz. Power Query verinin bir kopyası üzerinde çalışır ve yalnızca dönüştürme adımlarını kaydeder. Özgün dosyanız olduğu gibi kalır.

Tebrikler: artık verinizi her seferinde elle temizlemek zorunda değilsiniz. Bir sonraki derste bu temiz veriyle rapor hazırlığını sürdüreceğiz.