Okuma Stratejileri: İlan, E-posta ve Tabelalar (Lesen)

Süre: 13 dk

Önceki derste dinleme (Hören) bölümünde tüm metni anlamaya çalışmadan anahtar kelimeleri yakalamayı çalıştın. Okumada (Lesen) de aynı fikir geçerli: bütün kelimeleri bilmen gerekmez, yalnızca sorunun istediği bilgiyi bulman gerekir. Sonraki derste yazma (Schreiben) bölümüne geçeceğiz. Orada bugün okuyacağın kısa e-posta ve ilan kalıplarını kendin kullanacaksın.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Bu dersin sonunda bir tabelada, ilanda veya kısa e-postada gün, saat, fiyat ve yer bilgisini hızlıca bulabileceksin.
• Bu dersin sonunda “Richtig / Falsch” (doğru / yanlış) sorularını adım adım çözebileceksin.
• Bu dersin sonunda eşleştirme sorularında metinleri ve durumları anahtar kelimelerle birbirine bağlayabileceksin.
• Bu dersin sonunda bilmediğin kelimeye takılmadan okumaya devam edebileceksin.

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

1) Okuma stratejisi: üç adım. Önce metne değil, soruya bak. Sonra sorudaki anahtar kelimeyi işaretle: sayı, gün, saat, isim veya fiyat. En son metinde yalnızca bu anahtar kelimeyi ara. Formül: Soru → anahtar kelime → metinde ara → cevabı kontrol et. Bilmediğin bir kelime anahtar kelime değilse onu geç.

2) Richtig / Falsch soruları. Önce cümleyi oku, ardından metinde aynı bilgiyi bul. Sayı, gün veya saat farklıysa cevap Falsch olur. Metinde o bilgi hiç yoksa yine Falsch dersin. Metindeki kelimeleri soruda çoğu zaman başka sözcüklerle görürsün, örneğin geschlossen yerine nicht geöffnet.

3) Eşleştirme soruları. Genellikle birkaç durum ve birkaç ilan verilir, ilanların hepsi kullanılmayabilir. Her durumdan bir anahtar kelime seç (Zimmer, Kurs, Termin gibi) ve ilanlarda ara. Kesin olanları önce eşleştir, kalanlar zaten daralır.

4) Kelime sırası: çekimli fiil 2. sırada. Formül: Özne + çekimli fiil + diğer bilgiler. Bir zaman ifadesi başa geçerse özne fiilin arkasına gider, fiil yine 2. sırada kalır:

Das Büro ist am Montag geschlossen. (1. özne, 2. fiil)
Am Montag ist das Büro geschlossen. (1. zaman, 2. fiil, 3. özne)

Yan cümlede (weil ile) çekimli fiil en sona gider: Ich schreibe, weil ich einen Termin brauche. Ayrılabilen fiillerde (anrufen) ön ek cümle sonuna gider: Bitte rufen Sie um 17 Uhr an.

5) Gün ve saat kalıpları. Gün için am (am Montag), saat için um (um 9 Uhr), aralık için von ... bis ... kullanılır.

Türkçeyle fark: Türkçede hâl ekleri isme gelir: “ev-de”, “şehr-in”. Almancada isim hiç değişmez, değişen ARTİKELdir: die Stadt → in der Stadt (şehirde). Tabelalarda ve ilanlarda artikelin böyle değiştiğini görürsen şaşırma; kelimenin kendisi aynı kalır. Bir de Türkçede fiil sondadır, Almancada ana cümlede 2. sıradadır. Bu yüzden cümleyi Türkçe sırayla kurmaya çalışma.

Örnek cümleler

Aşağıdaki cümleler tabela, ilan ve e-postalarda karşına çıkabilecek türden, tamamen özgün örneklerdir.

• Das Büro ist am Montag geschlossen.
  Büro pazartesi günü kapalıdır.
• Der Laden ist von 9 Uhr bis 18 Uhr geöffnet.
  Dükkân saat 9’dan 18’e kadar açıktır.
• Die Wohnung hat zwei Zimmer.
  Dairenin iki odası var.
• Die Miete ist 450 Euro im Monat.
  Kira ayda 450 avrodur.
• Der Eingang ist links, der Ausgang ist rechts.
  Giriş solda, çıkış sağdadır.
• Am Wochenende ist kein Kurs.
  Hafta sonu kurs yok.
• Ich schreibe eine E-Mail, weil ich einen Termin brauche.
  Bir randevuya ihtiyacım olduğu için bir e-posta yazıyorum.
• Der Termin ist am Dienstag um 10 Uhr.
  Randevu salı günü saat 10’da.
• Bitte rufen Sie nach 17 Uhr an.
  Lütfen saat 17’den sonra arayın.
• Wie viel kostet das Zimmer?
  Oda ne kadar?
• Ich suche eine Wohnung in der Stadt.
  Şehirde bir daire arıyorum.

Diyalog

İki arkadaş, ev arayan biri ve yardım eden, bir ilan panosunun önünde.

• A: Schau, eine Anzeige! Hier ist ein Zimmer frei.
  Bak, bir ilan! Burada boş bir oda var.
• B: Super! Wie viel kostet das Zimmer?
  Harika! Oda ne kadar?
• A: Die Miete ist 300 Euro im Monat.
  Kira ayda 300 avro.
• B: Wo ist das Zimmer?
  Oda nerede?
• A: In der Stadt. Da steht auch: Bitte rufen Sie nach 18 Uhr an.
  Şehirde. Şurada şu da yazıyor: Lütfen saat 18’den sonra arayın.
• B: Ich verstehe das Wort “Nebenkosten” nicht.
  “Nebenkosten” kelimesini anlamıyorum.
• A: Das ist nicht wichtig. Du suchst nur die Uhrzeit und den Preis.
  Bu önemli değil. Sen yalnızca saati ve fiyatı arıyorsun.
• B: Stimmt! Ich rufe um 18 Uhr an.
  Doğru! Saat 18’de arayacağım.
• A: Gut. Und am Sonntag? Ist das auch okay?
  İyi. Peki pazar günü? O da uygun mu?
• B: Das steht nicht in der Anzeige. Ich frage am Telefon.
  İlanda bu yazmıyor. Telefonda soracağım.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Fiili sona atmak (Türkçe sıra). Yanlış: Am Montag das Büro ist geschlossen. → Doğru: Am Montag ist das Büro geschlossen. Çekimli fiil ana cümlede 2. sıradadır.
• Yan cümlede fiili yerinde bırakmak. Yanlış: Ich schreibe, weil ich brauche einen Termin. → Doğru: Ich schreibe, weil ich einen Termin brauche. weil’den sonra çekimli fiil sona gider.
• Gün için yanlış edat. Yanlış: Der Kurs ist in Montag. → Doğru: Der Kurs ist am Montag. Gün ismi için am, saat için um kullan.
• Artikeli yanlış öğrenmek. Yanlış: die Zimmer (tekil) → Doğru: das Zimmer. Kelimeyi her zaman artikeliyle ezberle.
• Akkusativ’de artikeli değiştirmemek. Yanlış: Ich suche der Kurs. → Doğru: Ich suche einen Kurs. Erkek (der) isimler, aranan nesne olduğunda -en alır. Türkçedeki “-i hâli” gibi, ama ek isme değil artikele gelir.

Alıştırma

1. Artikeli seç: ___ Schild (der / die / das)
2. Boşluğu doldur: Das Büro ist ___ Montag geschlossen. (am / um / in)
3. Boşluğu doldur: Der Laden ist von 9 Uhr ___ 18 Uhr geöffnet.
4. Almancaya çevir: Kurs salı günü.
5. Richtig mi Falsch mı? Metin: “Zimmer frei! 250 Euro im Monat. Bitte nach 18 Uhr anrufen.” Cümle: Man kann am Morgen anrufen.
6. Doğru şıkkı seç: “Ausgang” ne demektir? a) giriş b) çıkış c) kat
7. Cümleyi doğru sıraya koy: am Samstag / geschlossen / ist / das Büro
8. Boşluğu doldur: Ich rufe an, weil ich ein Zimmer ___. (suchen)

Cevap Anahtarı

1. das Schild
2. am
3. bis
4. Der Kurs ist am Dienstag. (ya da: Am Dienstag ist der Kurs.)
5. Falsch (ilanda “nach 18 Uhr” yazıyor, sabah değil)
6. b) çıkış
7. Am Samstag ist das Büro geschlossen. (ya da: Das Büro ist am Samstag geschlossen.)
8. suche

Telaffuz ipucu

• ö ve ü: Türkçedeki ö ve ü ile aynıdır, bu sesleri zaten biliyorsun. Öffnungszeit, Übung. Uzun okunan ü’yü (Tür) kısa okuma.
• ch: ich ve Milch içindeki ch Türkçedeki “ş” ile “h” arası, hafif ıslıklı bir sestir. Buch ve acht içindeki ch ise boğazdan gelen, “h”ye yakın sert bir sestir.
• z ve ß: Almanca z her zaman “ts” okunur: Zimmer = tsimmer, Zeit = tsayt. ß ise keskin “s” sesidir: Straße = ştrase.

Bu dersin artikelli kelimeleri

• die Anzeige, -n
• die E-Mail, -s
• das Schild, -er
• die Öffnungszeit, -en
• der Eingang, Eingänge
• der Ausgang, Ausgänge
• das Zimmer, -
• die Wohnung, -en
• die Miete, -n
• der Preis, -e
• der Termin, -e
• der Kurs, -e
• das Wochenende, -n
• die Stadt, Städte
• das Büro, -s
• der Laden, Läden