Zamlar Döneminde Bir Ekip Lideri: İstanbul'daki Yazılım Şirketinde Geri Bildirim Krizi

Şirket: İstanbul merkezli, 40 kişilik bir yazılım şirketi. Zaman: Büyük bir müşteri teslimine 6 hafta kala, mesai saatlerinin uzadığı bir dönem. Kişiler: Ekip lideri Emre (32 yaşında, 2 yıldır yönetici), kıdemli yazılımcı Kaan (8 yıllık deneyim, ekipte 4 yıldır).

İlk Belirtiler

Kaan, önceki yıllarda ekibin en güvenilir ismiydi. Ama son iki ayda bir şeyler değişmişti: code review'larda önerileri savunmasızca reddediyor, sprint planlamalarında sessiz kalıyor, iki kez kritik bir bug'ı zamanında bildirmemişti. Emre bunları fark ediyordu ama her seferinde kendine şu cümleyi tekrarlıyordu: "Şu teslimattan sonra konuşurum, şimdi hepimiz zaten geriliz."

Ertelemenin Bedeli

Beş hafta boyunca hiçbir şey söylenmedi. Bu süreçte:

• Kaan'ın yazdığı bir modülde teslim tarihine 4 gün kala kritik bir mimari hata bulundu; düzeltme için ekstra hafta sonu mesaisi gerekti.
• Ekibin iki genç üyesi, Kaan'ın davranışlarını "norm" sanıp kendi işlerinde de gevşemeye başladı.
• Emre'nin diğer ekip üyeleriyle yaptığı bire birlerde "Kaan'la aranız nasıl?" sorusu tekrar tekrar gündeme geldi — sorun artık herkesin fark ettiği bir şeydi, sadece Emre konuşmuyordu.

Bu, ertelenmiş geri bildirimin klasik seyridir: sorun küçükken maliyeti düşüktür, büyüdükçe hem çözüm maliyeti hem de duygusal yük katlanır.

Emre Neden Kaçınıyordu?

Sonradan yapılan değerlendirmede Emre üç neden saydı:

• "Kaan benden kıdemli hissettiriyor." 8 yıllık bir yazılımcıya, 2 yıllık bir yöneticinin geri bildirim vermesi Emre'ye rahatsız edici geliyordu.
• "Teslim baskısı varken moral bozmak istemedim." Zamanlamayı hep "daha uygun" bir ana erteledi — ama uygun an hiç gelmedi.
• "Belki kendiliğinden düzelir." Kaan'ın özel hayatında bir sorun olabileceğini tahmin ediyor, bunun geçici olmasını umuyordu.

Bu üç neden de bu kursun 5. dersinde işlenen kaçınma kalıplarıyla birebir örtüşüyor — fark, burada bu kalıpların gerçek bir ekipte somut sonuçlara yol açmış olması.

İK'nın Devreye Girişi

Altıncı haftanın başında, bir sprint retrospektifinde iki ekip üyesi anonim geri bildirim formunda "ekipte adaletsiz iş dağılımı hissi" yazınca İK devreye girdi. İK iş ortağı Emre ile görüştü ve durumu netleştirdi: "Bu bir performans sorunu değil, bir geri bildirim eksikliği sorunu. Kaan'a ne olduğunu hâlâ bilmiyoruz çünkü kimse ona sormadı."

İK, Emre'ye görüşmeyi 48 saat içinde planlamasını, kendisinin de talep ederse gözlemci olarak katılabileceğini söyledi. Emre görüşmeyi tek başına yapmayı tercih etti.

Görüşmenin Planlanması

Emre, görüşme öncesi şu hazırlığı yaptı:

Görüşme Nasıl Geçti

Emre üç somut örnekle başladı: bildirilmeyen bug, code review'daki savunmacı tepkiler, sprint planlamasındaki sessizlik. Her örnekten sonra durdu ve sordu: "Bu konuda ne düşünüyorsun?"

Kaan ilk dakikalarda savunmaya geçti ("herkes hata yapar", "kimse bana zaman tanımıyor"). Ama Emre sabırla dinlemeye devam edince Kaan asıl nedeni açtı: iki ay önce terfi beklentisi karşılanmamıştı ve bunu kimseye söylememişti. Motivasyonu sessizce düşmüş, bunu da "belli etmemeye" çalışmıştı — ki tam tersi olmuştu.

Emre burada iki şeyi netleştirdi: terfi konusunun neden ertelendiğini (bütçe onayı bekleniyordu, İK süreciyle netleştirilecekti) ve mevcut davranışların ekibe somut etkisini. Görüşme, Kaan'ın kendi önerdiği iki somut adımla bitti: bug bildirim sürecinde günlük kısa güncelleme, ve terfi konusunun İK ile 2 hafta içinde netleştirilmesi.

Üç Ay Sonra

Terfi süreci netleşti (olumlu sonuçlandı), Kaan eski performansına döndü. Ama Emre'nin kendi değerlendirmesi şuydu: "Beş hafta değil, ilk hafta konuşsaydım hem Kaan hem ekip bu kadar yıpranmazdı. Ertelemenin tek nedeni benim rahatsızlığımdı, onun yararına değildi."

Vakadan Çıkan Dersler

• Geri bildirimi ertelemenin maliyeti geri bildirim vermenin maliyetinden neredeyse her zaman daha yüksektir — sadece o an görünmez.
• Davranış değişikliğinin altında çoğu zaman görünmeyen bir neden vardır; bunu ancak doğrudan sorarak öğrenebilirsiniz.
• "Uygun zaman" beklemek genelde bir kaçınma stratejisidir, gerçek bir planlama kriteri değildir.

Tartışma Soruları

• Kendi ekibinizde, "şu proje bitince konuşurum" diyerek ertelediğiniz bir geri bildirim var mı? Ertelemenin gerçek nedeni proje yoğunluğu mu, yoksa başka bir rahatsızlık mı?
• Emre'nin kıdem farkı yüzünden çekinmesi gibi, sizi geri bildirim vermekten alıkoyan hiyerarşik veya kişisel bir kaygı var mı?
• Kaan'ın sessiz kalıp motivasyonunu belli etmemeye çalışması gibi, ekibinizde "belirti" olabilecek ama henüz konuşulmamış davranışlar var mı?