Vaka: Performans Görüşmesinde Yaşanan Kırılma ve Toparlama – Bursa'daki Bir Otomotiv Yan Sanayi Firmasında Vardiya Amirinin Hikâyesi
Vaka: Performans Görüşmesinde Yaşanan Kırılma ve Toparlama
Not: Bu vaka kurgusaldır; Bursa'daki orta ölçekli bir otomotiv yan sanayi firmasını temel alan gerçekçi bir örnektir. Kişi adları temsilidir.
Durum
Bursa'da bir otomotiv yan sanayi firmasında çalışan vardiya amiri Kemal, ekibindeki operatör Recep hakkında aylardır bazı gözlemler biriktirmektedir: vardiya devir teslimlerinde notların eksik bırakılması, kalite kontrol formlarının geç doldurulması ve iki kez hatalı parçanın ayrılmadan hatta devam etmesi. Kemal bunların hiçbirini o anda söylememiştir. Sebepleri şunlardır: "Yıl sonunda konuşurum", "Aramız bozulmasın" ve "Zaten büyüğümüz, ayıp olur."
Yıllık değerlendirme görüşmesinde Kemal, tüm listeyi tek oturuşta açar. Recep şaşırır, ardından savunmaya geçer: "Bunları neden şimdi duyuyorum?" Görüşme sertleşir, iki taraf da konuyu kapatmadan odadan çıkar. Ertesi gün Recep izin alır. Ekipte de "Amir Recep'i topa tuttu" fısıltısı başlar.
Adım Adım Toparlama
- 1. Adım – İK ile kısa durum değerlendirmesi: Kemal aynı gün İK uzmanıyla 15 dakika görüşür. Amaç suçlanacak biri aramak değil, olguları ayırmaktır: ne oldu, ne söylendi, çalışan ne duydu? Kemal burada kendi payını fark eder: sorun hatalar kadar, hataların aylarca söylenmemesidir.
- 2. Adım – İkinci görüşme talebi: Recep izinden döndüğünde Kemal, ekip önünde değil, sakin bir saatte, kısa ve net bir davet yapar. Aşağıdaki şablon kullanılır.
- 3. Adım – Sorumluluk alan açılış: Kemal önce kendi payını söyler, sonra konuya geçer.
- 4. Adım – Gözleme dayalı yeni çerçeve: Yargı yerine tarih, olay ve etki konuşulur.
- 5. Adım – İki haftalık takip: Haftada bir 10 dakikalık kısa toplantılar yapılır.
Kullanılabilir Şablonlar
| Aşama | Örnek Cümle |
|---|---|
| Davet | "Recep Usta, geçen görüşmeyi yeniden ele almak istiyorum. Yarın vardiya başlamadan 15 dakika müsait misin?" |
| Sorumluluk alma | "Bu konuları aylar önce, o anda söylemem gerekirdi. Hepsini bir anda yüklemem yanlıştı. Bunun sorumluluğu bende." |
| Gözlem | "Salı gecesi devir teslim notunda iki madde eksikti; sabah vardiyası bunu hatta fark etti." |
| Etki | "Bu durum sabah ekibinin yarım saat kaybetmesine yol açtı." |
| Dinleme | "Sen bunu nasıl görüyorsun? Seni zorlayan bir şey var mı?" |
| Ortak karar | "Devir teslim formunu vardiya bitmeden birlikte kontrol edelim mi?" |
Ne İşe Yaradı, Ne Yaramadı?
| İşe yarayan | Yaramayan |
|---|---|
| Önce kendi payını kabul etmek | İlk görüşmede tüm listeyi tek seferde açmak |
| Tek tek, tarihli ve somut örnekler vermek | "Hep böyle yapıyorsun" gibi genellemeler |
| Recep'e anlatma alanı bırakmak | Görüşmeyi yıl sonuna saklamak |
| Kısa ve düzenli takip toplantıları | Ekipte olayı konuşarak durumu büyütmek |
Sonuç
İkinci görüşmede Recep önce temkinli kalır, sonra vardiya sonunda yorgunken forma yetişemediğini ve bazı işaretleme adımlarını kimsenin ona net anlatmadığını söyler. İki hafta boyunca yapılan takip toplantılarında devir teslim formu kısaltılır, kalite kontrol adımları hatta görsel olarak asılır. Gerginlik hemen bitmez; ancak ekip içinde konuşmaların artık daha erken ve daha küçük yapıldığı görülür. Kemal de haftalık kısa geri bildirim alışkanlığını tüm ekibe yayar.
Çıkarılan Dersler
- Biriktirmenin maliyeti: Küçük bir konu, zamanla itibar ve güven sorununa dönüşür. Geç söylenen geri bildirim, çalışan için "iddianame" gibi duyulur.
- Özür ile sorumluluk farkı: "Kusura bakma, kırıldıysan" özür gibi görünse de sorumluluğu karşıya yükler. "Bunu zamanında söylemedim, bu bende" ise sorumluluk almaktır ve güveni onarır.
- Yüz yüze zamanlama: Yoğun vardiya arasında ya da başkalarının yanında değil, sakin ve özel bir anda konuşmak gerekir.
- Hiyerarşi ve saygı: Yaş ve kıdem farkı olan bir çalışanla konuşurken saygı dili korunmalı; ancak saygı, net olmamanın gerekçesi olmamalıdır. "Usta" hitabı ile açık gözlem birlikte yürüyebilir.
Tartışma Soruları
- Siz amir olsanız ilk görüşmeyi nasıl farklı yürütürdünüz? Hangi noktada, hangi cümleyle başlardınız?
- Kendi ekibinizde biriken ama henüz söylenmemiş bir geri bildirim var mı? Bunu hangi adımlarla ele alırdınız?
- Hiyerarşiye saygının güçlü olduğu bir ekipte açık geri bildirim nasıl dengelenir?
Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol