İyi Komut Yazmanın Temelleri

Bu derste ne yapacağız?

Bu derste yapay zekâ asistanına verdiğiniz yazılı isteğin, yani komutun (İngilizcesiyle prompt) nasıl yazılacağını öğreneceksiniz. Hedefimiz dört yapı taşını tanımak: amaç, bağlam, hedef kitle ve biçim. Sonra zayıf bir komutu adım adım güçlü bir komuta çevireceğiz. Tahmini süre 12 dakikadır.

Ön koşul: Bir önceki derste yapay zekâ sohbet araçlarının ne işe yaradığını ve içerik üretiminde nerede işimize yarayacağını konuştuk. Bu derste o tanışmanın üzerine kuruyoruz. Herhangi bir sohbet tabanlı yapay zekâ aracına giriş yapabiliyor olmanız yeterlidir. Hangisini kullandığınız önemli değil, çünkü anlatacağımız ilkeler araçtan bağımsızdır. Sonraki derste bu temeli kullanarak yapay zekâdan gerçek içerik taslakları isteyeceğiz. Bugün öğrendiğiniz alışkanlıklar orada doğrudan işinize yarayacak.

Kavram

Komut yazmayı, bir restoranda sipariş vermeye benzetebilirsiniz. Garsona sadece «Yemek getirin» derseniz ne geleceğini tahmin edemezsiniz. «Vejetaryen olduğum için etsiz, çocuğumun da yiyebileceği hafif bir ana yemek istiyorum, yanında çorba olsun» derseniz sonuç beklentinize çok daha yakın olur. Yapay zekâ da aynıdır: aklınızdakini okuyamaz, yalnızca yazdığınızı görür. Boşluk bıraktığınız her yeri kendi tahminiyle doldurur ve bu tahmin çoğu zaman genel, sıradan bir cevap olur.

İyi bir komutun dört yapı taşı vardır:

• Amaç: Tam olarak ne istiyorsunuz? Örneğin bir e-posta, bir duyuru metni, bir ürün açıklaması ya da bir liste. «Yaz», «özetle», «karşılaştır» gibi net bir eylem kullanın.
• Bağlam: Durum nedir? Kim için, hangi olay için, hangi bilgilerle çalışılacak? Bağlam ne kadar somutsa cevap o kadar isabetli olur.
• Hedef kitle: Metni kim okuyacak? Bir öğrenci, bir müşteri, işyerindeki müdürünüz ya da on yaşında bir çocuk. Dil ve ton buna göre değişir.
• Biçim: Cevap nasıl görünsün? Üç maddelik liste, iki paragraf, tablo, en fazla 100 kelime gibi. Uzunluk ve düzen belirtmek, sonradan düzeltme yükünü azaltır.

Bir de ton vardır: resmî, samimi, neşeli, ciddi. Ton çoğu zaman hedef kitleyle birlikte düşünülür, o yüzden ayrı bir yapı taşı saymadık. Ama komutunuza tek kelimeyle eklemek bile sonucu belirgin biçimde değiştirir.

Adım adım uygulama

Aşağıdaki adımları kendi yapay zekâ aracınızda deneyin. Arayüz, aracın ve sürümün değiştikçe farklılaşabilir. Düğme adları bu tarifte anlattığımızdan biraz farklı olabilir, ama mantık aynıdır.

• Adım 1 – Aracı açın. Tarayıcınızda ya da uygulamanızda yapay zekâ asistanını açın ve giriş yapın. Ekranın altında geniş bir yazı kutusu göreceksiniz. Üzerinde genellikle «Mesajınızı yazın» gibi soluk bir yazı bulunur. Buraya yazacağız.
• Adım 2 – Zayıf komutu deneyin. Kutuya şunu yazın: Bana bir duyuru yaz. Ardından kutunun sağındaki Gönder düğmesine (çoğu araçta yukarı ok simgesi) tıklayın ya da klavyeden Enter tuşuna basın. Gelen cevabı okuyun. Büyük ihtimalle genel, neyin duyurusu olduğu belirsiz bir metin gelecek. Bunu bir kenara not edin.
• Adım 3 – Amacı ekleyin. Yeni bir sohbet açın (genellikle sol üstte Yeni sohbet düğmesi bulunur). Şunu yazın: Mahalle kütüphanemizin cumartesi günü çocuklara yönelik masal saati düzenlediğini duyuran kısa bir duyuru metni yaz. Gönderin. Artık konu ve iş belli. Cevabın ne kadar toparlandığına dikkat edin.
• Adım 4 – Bağlam ve hedef kitleyi ekleyin. Aynı sohbette şunu yazın: Metin, 5-8 yaş arası çocukların ebeveynlerine hitap etsin. Etkinlik cumartesi saat 11.00’de, giriş ücretsiz, kontenjan 20 çocuk. Gönderin. Yapay zekâ önceki cevabı yeni bilgilerle yeniden yazacaktır. Sohbetin önceki mesajları hatırlaması, komutu parça parça geliştirmenizi sağlar.
• Adım 5 – Biçimi ve tonu belirtin. Şunu yazın: Sıcak ve samimi bir tonla, en fazla 60 kelime olsun. Başlık, tek paragraf ve sonda kayıt için tek cümlelik bir çağrı içersin. Gönderin. Cevabı ilk denemenizle karşılaştırın; fark çarpıcı olacaktır.
• Adım 6 – Tek parça hâlinde deneyin. Yeni bir sohbet açıp tüm bilgileri tek komutta birleştirin: Mahalle kütüphanemizin cumartesi saat 11.00’deki ücretsiz masal saatini (20 çocukluk kontenjan) 5-8 yaş çocukların ebeveynlerine duyuran, sıcak ve samimi tonda, en fazla 60 kelimelik bir duyuru yaz. Başlık ve sonda kayıt çağrısı olsun. Gönderin. İyi bir komut, tek seferde de iyi sonuç verir.
• Adım 7 – Sonucu iyileştirin. Cevap tam istediğiniz gibi değilse sıfırdan başlamayın; düzeltme isteyin: Biraz daha kısa yap ve ilk cümleyi bir soruyla başlat. Bu, komut yazmanın en pratik yoludur: önce kaba bir sonuç alın, sonra cilalayın.

Karşılaştırma için aşağıdaki tabloya bakın:

İpucu: Gerçek bilgileri (tarih, saat, fiyat) mutlaka kendiniz verin ve sonuçta kontrol edin. Yapay zekâ eksik bilgiyi kendi kafasından uydurabilir.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Kendi hayatınızdan gerçek bir metin ihtiyacı seçin: bir arkadaşınıza davet mesajı, iş yerine kısa bir e-posta ya da bir ürünün tanıtım cümlesi olabilir. Önce tek cümlelik zayıf bir komut yazıp cevabı kaydedin. Sonra dört yapı taşını ekleyerek komutu yeniden yazın ve iki sonucu yan yana karşılaştırın.

• Zayıf komutu yazdım ve cevabını kaydettim.
• Komutta net bir amaç (ne isteğim) var.
• Komutta somut bir bağlam (tarih, yer, konu gibi) var.
• Hedef kitleyi belirttim.
• Biçimi ve uzunluğu belirttim.
• İki cevabı karşılaştırdım ve farkı bir cümleyle not ettim.
• Cevaptaki bilgileri gerçekle karşılaştırıp kontrol ettim.

Kendini sına

• Soru 1: İyi bir komutun dört yapı taşı nedir?
• Soru 2: «Bana bir e-posta yaz» komutu neden zayıftır?
• Soru 3: Hedef kitleyi belirtmek cevabı nasıl değiştirir?
• Soru 4: Cevap istediğinizden uzun geldiyse komutunuza hangi yapı taşını eklemelisiniz?
• Soru 5: Yapay zekânın verdiği tarih ve fiyat gibi bilgilerle ne yapmalısınız?

Cevaplar

• Cevap 1: Amaç, bağlam, hedef kitle ve biçim.
• Cevap 2: Kimin için, ne hakkında, hangi tonda ve ne uzunlukta olacağı belli değildir; yapay zekâ boşlukları tahminle doldurur ve genel bir metin üretir.
• Cevap 3: Dil, ton ve ayrıntı düzeyi okuyucuya göre ayarlanır; örneğin ebeveynlere yazılan metin ile çocuklara yazılan metin farklı olur.
• Cevap 4: Biçim: kelime sayısı, madde sayısı ya da paragraf sayısı gibi açık bir uzunluk sınırı.
• Cevap 5: Doğru bilgileri komutta kendiniz verin ve çıktıyı yayınlamadan önce gerçekle karşılaştırıp kontrol edin.

Tebrikler! Artık net bir komutun nasıl kurulacağını biliyorsunuz. Sonraki derste bu alışkanlığı kullanarak yapay zekâdan gerçek içerik taslakları isteyecek ve çıkan metni nasıl geliştireceğinizi göreceksiniz.