İleri Bağlaçlar: Koşul, Amaç ve Zaman Bağlaçları

Bu derste ne öğreneceksin?

• Koşul bağlacı unless ile "eğer ... değilse" anlamını kurmayı
• provided that ve as long as ile şarta bağlı cümleler yapmayı
• Amaç bildiren in order to ve so that kalıplarını doğru kullanmayı
• Zaman bağlacı as soon as ile art arda olan olayları anlatmayı

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Bu derste öğreneceğimiz bağlaçların çoğu iki cümleciği birbirine bağlar; sırası önemli değildir ama araya virgül koyma kuralına dikkat etmelisin.

1) UNLESS (eğer ... değilse)

Unless + Özne + Yüklem (olumlu), ..., Özne + Yüklem

Unless cümleciği zaten olumsuzluk anlamı taşıdığı için, içinde bir daha "not" kullanmazsın. Türkçedeki "-medikçe" ekine çok benzer.

Unless you study, you will fail. = If you don't study, you will fail. (Çalışmazsan başarısız olursun.)

2) PROVIDED THAT / AS LONG AS (şu şartla ki)

Provided that / As long as + Özne + Yüklem, ..., Özne + Yüklem

Bu ikisi "if" ile hemen hemen aynı anlamı verir ama daha resmî ve şart vurgusu daha güçlüdür. "Yeter ki" gibi düşünebilirsin.

3) IN ORDER TO / SO THAT (amaç bildirir)

In order to + fiil (-mek için)  |  ..., so that + Özne + can/will/could/would + fiil

In order to'dan sonra fiilin yalın hâli (infinitive) gelir, özne kullanılmaz. So that'ten sonra ise mutlaka bir özne ve genellikle can/could/will/would gibi bir yardımcı fiil gelir.

I study in order to pass the exam. (Sınavı geçmek için ders çalışıyorum.)

I study so that I can pass the exam. (Sınavı geçebileyim diye ders çalışıyorum.)

4) AS SOON AS (-er ... -mez)

As soon as + Özne + Yüklem (şimdiki zaman), Özne + will + fiil

Türkçede "gelir gelmez", "biter bitmez" gibi ifadelere karşılık gelir. Zaman bildiren cümlecikte gelecek zaman (will) yerine şimdiki zaman kullanılır; bu, Türkçeden İngilizceye çevirirken en çok karıştırılan noktadır.

As soon as I arrive, I will call you. (Varır varmaz seni ararım.)

Örnek cümleler

Unless you hurry, you will miss the bus.
Acele etmezsen otobüsü kaçıracaksın.

I won't go to the party unless you come with me.
Sen benimle gelmezsen partiye gitmeyeceğim.

You can borrow my car provided that you drive carefully.
Dikkatli sürmek şartıyla arabamı ödünç alabilirsin.

As long as you tell the truth, I won't be angry.
Doğruyu söylediğin sürece kızmayacağım.

She turned off her phone in order to focus on her work.
İşine odaklanmak için telefonunu kapattı.

He whispered so that no one could hear him.
Kimse duymasın diye fısıldadı.

I woke up early so that I wouldn't be late.
Geç kalmayayım diye erken kalktım.

As soon as the rain stops, we will leave.
Yağmur durur durmaz gideceğiz.

Call me as soon as you get home.
Eve varır varmaz beni ara.

Take an umbrella in case it rains.
Yağmur ihtimaline karşı şemsiye al.

Diyalog

A: Are you coming to the trip this weekend?
Bu hafta sonu geziye geliyor musun?

B: I'll come provided that I finish my project on time.
Projemi zamanında bitirmek şartıyla gelirim.

A: Don't worry, we have two more days.
Merak etme, iki günümüz daha var.

B: Unless something unexpected happens, I'll be ready by Friday.
Beklenmedik bir şey olmazsa cuma gününe kadar hazır olurum.

A: Great! As soon as you finish, send me a message.
Harika! Bitirir bitirmez bana mesaj at.

B: Sure. I'll also bring a jacket in case the weather changes.
Tabii. Hava değişir diye bir de ceket getiririm.

A: Good idea. I'm bringing snacks so that no one gets hungry on the road.
İyi fikir. Yolda kimse acıkmasın diye atıştırmalık getiriyorum.

B: Perfect. As long as we leave early, we'll arrive before noon.
Mükemmel. Erken çıktığımız sürece öğleden önce varırız.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: Unless you don't study, you will fail. → Doğru: Unless you study, you will fail. (Unless zaten olumsuz anlam taşır, cümleyi bir de "don't" ile olumsuz yapma.)
• Yanlış: As soon as I will arrive, I will call you. → Doğru: As soon as I arrive, I will call you. (Zaman bildiren yan cümlede will kullanılmaz, şimdiki zaman kullanılır.)
• Yanlış: I study in order to I pass the exam. → Doğru: I study in order to pass the exam. (In order to'dan sonra özne gelmez, doğrudan fiil gelir.)
• Yanlış: She whispered so that to not be heard. → Doğru: She whispered so that no one could hear her. (So that'ten sonra özne + yardımcı fiil gelir, "to" kullanılmaz.)
• Yanlış: I will go provided you will come. → Doğru: I will go provided that you come. (Şart cümleciğinde "that" genelde kullanılır ve şimdiki zaman tercih edilir.)

Alıştırma

1. You won't pass the test _____ you study harder. (unless / so that)
2. _____ she saves enough money, she will buy a car. (In order to / Provided that)
3. He exercises every day _____ stay healthy. (in order to / so that)
4. _____ you arrive, please call me. (As soon as / Unless)
5. "Doğruyu söylemezsen sana yardım etmem." cümlesini unless ile İngilizceye çevirin.
6. "Ders çalışabileyim diye telefonumu kapattım." cümlesini so that ile İngilizceye çevirin.
7. Doğru şıkkı seçin: As long as you ___ (be) polite, you can stay.
8. "Yağmur durur durmaz yürüyüşe çıkacağız." cümlesini as soon as ile İngilizceye çevirin.

Cevap Anahtarı

1. unless
2. Provided that
3. in order to
4. As soon as
5. I won't help you unless you tell the truth.
6. I turned off my phone so that I could study.
7. are
8. As soon as the rain stops, we will go for a walk.

Telaffuz ipucu

• "Unless" kelimesinde vurgu ikinci hecede: an-LES şeklinde okunur, "anlıs" değil.
• "Provided that" birleşik bir kalıp gibi akıcı söylenir; kelimeler arasında durmadan söylemeye çalış: prı-VAY-dıd-det.
• "As soon as" ifadesinde her iki "as" da kısa ve hafif söylenir, vurgu "soon" kelimesindedir: ez-SUN-ez.