Edilgen Yapıya Giriş (Present Simple & Past Simple Passive)

Hoş geldin! Bu kurs boyunca İngilizcenin B2 seviyesindeki önemli yapılarını Türkçe açıklamalarla öğreneceğiz. İlk dersimizde edilgen çatı (passive voice) ile tanışıyoruz. Şimdiye kadar hep 'Ben mektubu yazdım' gibi etken cümleler kurdun; bu derste 'Mektup yazıldı' gibi cümleleri İngilizce olarak nasıl kuracağını öğreneceksin. Hazırsan başlayalım!

Bu derste ne öğreneceksin?

• Edilgen çatının ne olduğunu ve neden kullanıldığını
• Present Simple Passive yapısını (am/is/are + V3)
• Past Simple Passive yapısını (was/were + V3)
• Etken cümleyi edilgen cümleye dönüştürme mantığını

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Türkçede özneyi vurgulamadan, sadece eylemin kime yapıldığını anlatmak istediğimizde edilgen çatıyı kullanırız. Örneğin 'Bu ürünler Türkiye'de üretiliyor' derken kim ürettiğini önemsemeyiz. İngilizcede de aynı mantık işler, ama yapı oldukça farklıdır.

Present Simple Passive: Özne + am/is/are + V3 (fiilin 3. hâli / past participle)

• I am invited. (Ben davet ediliyorum.)
• The car is washed every week. (Araba her hafta yıkanıyor.)
• Letters are delivered daily. (Mektuplar her gün teslim ediliyor.)

Past Simple Passive: Özne + was/were + V3

• The letter was written yesterday. (Mektup dün yazıldı.)
• The houses were built in 1990. (Evler 1990'da inşa edildi.)

Dikkat: Edilgen cümlede etken cümledeki nesne, edilgen cümlenin öznesi olur. Etken cümledeki özne ise cümleden çıkar veya cümlenin sonuna by ile eklenir.

Etken: Someone writes the letter. (Biri mektubu yazar.)
Edilgen: The letter is written (by someone). (Mektup yazılır.)

Türkçeden farkı: Türkçede edilgen çatı fiile '-il', '-in', '-n' gibi ekler getirerek yapılır (yazıl-mak, yıkan-mak). İngilizcede ise ayrı bir yardımcı fiil (be) ve fiilin 3. hâli birlikte kullanılır. Ayrıca İngilizcede fail (eylemi yapan kişi) 'by' ile belirtilebilirken, Türkçede bu '-tarafından' ekiyle yapılır.

Örnek cümleler

• English is spoken in many countries.
  İngilizce birçok ülkede konuşulur.
• This book was written by a famous author.
  Bu kitap ünlü bir yazar tarafından yazıldı.
• The windows are cleaned every month.
  Pencereler her ay temizlenir.
• The car was stolen last night.
  Araba dün gece çalındı.
• Rice is grown in many parts of Asia.
  Pirinç Asya'nın birçok bölgesinde yetiştirilir.
• The bridge was built in 1930.
  Köprü 1930'da inşa edildi.
• These phones are made in China.
  Bu telefonlar Çin'de üretilir.
• The meeting was cancelled yesterday.
  Toplantı dün iptal edildi.
• New employees are trained every month.
  Yeni çalışanlar her ay eğitilir.
• The report was sent to the manager.
  Rapor müdüre gönderildi.

Diyalog

A: Where is this coffee grown?
Bu kahve nerede yetiştiriliyor?

B: It's grown in Brazil.
Brezilya'da yetiştiriliyor.

A: Interesting! And when was this café opened?
İlginç! Peki bu kafe ne zaman açıldı?

B: It was opened five years ago.
Beş yıl önce açıldı.

A: Was it designed by a local architect?
Yerel bir mimar tarafından mı tasarlandı?

B: Yes, it was. The furniture was made by hand too.
Evet, öyle. Mobilyalar da el yapımı.

A: That's impressive. Are the cakes made here every day?
Etkileyici. Kekler her gün burada mı yapılıyor?

B: Yes, they are baked fresh every morning.
Evet, her sabah taze pişiriliyor.

A: I love this place. Was it recommended by a friend of yours?
Burayı sevdim. Bir arkadaşın tarafından mı önerildi?

B: Actually, I found it online.
Aslında internette buldum.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: The letter is wrote. -> Doğru: The letter is written. (V3 formu kullanılmalı, düz zaman değil.)
• Yanlış: The car washed every week. -> Doğru: The car is washed every week. (be fiili unutulmamalı.)
• Yanlış: The book was write by him. -> Doğru: The book was written by him. (was/were sonrası mutlaka V3 gelir.)
• Yanlış: English is speaking in many countries. -> Doğru: English is spoken in many countries. ('-ing' formu değil, V3 formu edilgen için kullanılır.)
• Yanlış: The house is builded in 1990. -> Doğru: The house was built in 1990. (Geçmiş zamanda 'was/were' kullanılır ve 'build' düzensiz fiildir: built.)

Alıştırma

1. The windows ______ (clean) every week. (Present Simple Passive yapın)
2. The letter ______ (write) yesterday. (Past Simple Passive yapın)
3. Bu araba Almanya'da üretiliyor. cümlesini İngilizceye çevirin.
4. Choose the correct answer: The cake ___ made by my mother. (is / are)
5. The bridge ______ (build) in 1990. (Past Simple Passive yapın)
6. Bu kitap ünlü bir yazar tarafından yazıldı. cümlesini İngilizceye çevirin.
7. Choose the correct answer: These phones ___ made in China. (is / are)
8. My phone ______ (steal) last night. (Past Simple Passive yapın)

Cevap Anahtarı

1. are cleaned
2. was written
3. This car is made in Germany.
4. is
5. was built
6. This book was written by a famous author.
7. are
8. was stolen

Telaffuz ipucu

• 'Written' kelimesi 'ritın' gibi okunur; ortadaki 't' sesi Türkçedeki gibi net değil, hafif yutulur.
• 'Was' ve 'were' kelimelerini karıştırmamaya dikkat et: was tekil özneler için (he, she, it), were çoğul özneler için (we, you, they) kullanılır.
• 'By' kelimesindeki 'y' sesi Türkçedeki 'ay' değil, kısa bir 'ı' sesine yakın söylenir: 'bay' değil 'bay' gibi ama daha kısa.