Diğer Zamanlarda Edilgen Yapı (Future, Perfect, Modal Passive)

Bir önceki derste (1/8) Present Simple ve Past Simple zamanlarında edilgen yapıyı (is done, was done) öğrenmiştin. Bu derste edilgen yapıyı gelecek zaman, perfect zamanlar ve modal fiiller ile nasıl kuracağını göreceksin. Bir sonraki derste (3/8) Dolaylı Anlatım'a (Reported Speech) geçeceğiz; orada başkalarının sözlerini aktarırken bu edilgen yapıları da sıkça kullanacaksın.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Gelecek zamanda edilgen yapı kurmayı (will be done)
• Perfect zamanlarda edilgen yapı kurmayı (has been done, had been done, will have been done)
• Modal fiillerle edilgen yapı kurmayı (must be done, can be done, could have been done)
• Bu yapıları günlük ve iş İngilizcesinde doğru kullanmayı

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Önceki derste öğrendiğin gibi, İngilizcede edilgen yapı her zaman be + fiilin 3. hâli (V3 / past participle) kalıbıyla kurulur. Fark, hangi zamanda veya hangi yardımcı fiille olduğumuza göre be fiilinin şeklinin değişmesidir. Türkçede ise edilgenlik fiile eklenen -il, -ın, -ıl, -in, -n gibi eklerle yapılır; İngilizcede ayrı bir yardımcı fiil (be) gerekir.

1) Gelecek zaman (Future Simple) edilgen:
Özne + will + be + V3
Örnek: The project will be completed soon. (Proje yakında tamamlanacak.)

2) Gelecek zaman perfect (Future Perfect) edilgen:
Özne + will have been + V3
Örnek: The report will have been finished by Friday. (Rapor cumaya kadar bitirilmiş olacak.)

3) Present Perfect edilgen:
Özne + has/have + been + V3
Örnek: The house has been sold. (Ev satıldı.)

4) Past Perfect edilgen:
Özne + had + been + V3
Örnek: The letters had been sent before I arrived. (Ben varmadan önce mektuplar gönderilmişti.)

5) Modal edilgen (şimdiki/gelecek anlam):
Özne + modal (must/can/should/may/could) + be + V3
Örnek: This form must be signed. (Bu form imzalanmalıdır.)

6) Modal perfect edilgen (geçmişe yönelik tahmin/pişmanlık):
Özne + modal + have been + V3
Örnek: The mistake could have been avoided. (Hata önlenebilirdi.)

Dikkat: Bütün kalıplarda be fiili hiçbir zaman düşmez; zamanın veya modalın ne olduğuna bakılmaksızın be + V3 ikilisi sabit kalır, sadece be'den önceki yardımcı kısım değişir.

Örnek cümleler

The new bridge will be built next year.
Yeni köprü gelecek yıl inşa edilecek.

The results will be announced tomorrow.
Sonuçlar yarın duyurulacak.

The house has been sold already.
Ev zaten satıldı.

The letters had been sent before I arrived.
Ben varmadan önce mektuplar gönderilmişti.

By next month, the building will have been finished.
Gelecek ay itibarıyla bina tamamlanmış olacak.

This form must be signed by the manager.
Bu form müdür tarafından imzalanmalıdır.

The problem can be solved easily.
Sorun kolayca çözülebilir.

The meeting should be postponed.
Toplantı ertelenmelidir.

The mistake could have been avoided.
Hata önlenebilirdi.

The email must have been deleted by accident.
E-posta kazayla silinmiş olmalı.

The documents may be reviewed by the committee.
Belgeler komite tarafından incelenebilir.

The package will be delivered tomorrow morning.
Paket yarın sabah teslim edilecek.

Diyalog

A: Have the reports been submitted yet?
Raporlar teslim edildi mi?

B: Not yet. They will be submitted by Friday.
Henüz değil. Cuma gününe kadar teslim edilecek.

A: Will the new system have been installed by then?
O zamana kadar yeni sistem kurulmuş olacak mı?

B: Yes, it will have been installed by Wednesday.
Evet, çarşambaya kadar kurulmuş olacak.

A: Good. The old files must be deleted after the update.
Güzel. Eski dosyalar güncellemeden sonra silinmeli.

B: They can be deleted automatically by the software.
Yazılım tarafından otomatik olarak silinebilir.

A: I heard the deadline could be extended.
Son tarihin uzatılabileceğini duydum.

B: Really? It hasn't been confirmed yet.
Gerçekten mi? Henüz onaylanmadı.

A: The client should be informed as soon as possible.
Müşteriye en kısa sürede bilgi verilmeli.

B: Don't worry, an email has already been sent.
Merak etme, zaten bir e-posta gönderildi.

A: Perfect. This project will definitely be finished on time.
Mükemmel. Bu proje kesinlikle zamanında bitirilecek.

B: I hope so! It must have been a lot of work.
Umarım öyle olur! Çok iş olmuş olmalı.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: The report will finished tomorrow. Doğru: The report will be finished tomorrow. (will'den sonra be unutulmamalı)
• Yanlış: The work must done today. Doğru: The work must be done today. (modal fiilden sonra da be gerekir)
• Yanlış: It has been did. Doğru: It has been done. (V3, yani düzensiz fiilin 3. hâli kullanılmalı, geçmiş zaman hâli değil)
• Yanlış: The letter will have send by then. Doğru: The letter will have been sent by then. (perfect yapılarda been atlanmamalı)
• Yanlış: The mistake could avoided. Doğru: The mistake could have been avoided. (geçmişe yönelik modal edilgende have been birlikte kullanılır)

Alıştırma

1) The new mall ______ (open) next month. (Future Passive)

2) By 2027, the road ______ (complete). (Future Perfect Passive)

3) Doğru şıkkı seç: The homework must (do / be done / been done) before Monday.

4) Türkçeden İngilizceye çevir: Bu sorun kolayca çözülebilir. (can ile)

5) The car ______ (repair) by the time we arrive. (Future Perfect Passive)

6) Doğru şıkkı seç: The mistake (could avoid / could have avoided / could have been avoided).

7) Türkçeden İngilizceye çevir: Mektup dün gönderilmiş olmalı. (must have been ile)

8) The documents ______ (review) by the committee tomorrow. (Future Passive)

Cevap Anahtarı

1) will be opened

2) will have been completed

3) be done

4) This problem can be solved easily.

5) will have been repaired

6) could have been avoided

7) The letter must have been sent yesterday.

8) will be reviewed

Telaffuz ipucu

• will be konuşma dilinde hızlı ve bitişik söylenir, neredeyse "vil-bi" gibi duyulur.
• V3 hâlindeki -ed sonu üç farklı ses verebilir: finished içinde /t/, delivered içinde /d/, wanted içinde /ıd/ sesi duyulur.
• been kelimesi cümle içinde vurgusuzdur ve hızlıca "bin" gibi geçilir; onu vurgulu söylemek doğal olmayan bir tonlama yaratır.