📖 KPSS Türkçe — Yazım ve Noktalama
20 soru · her soruda ipucu ve çözüm · üyelik istemez
📝 Yazım ve Noktalama testleri
Her test sabittir: aynı seviyeyi yeniden açtığında aynı sorular gelir, ilerlemeni kıyaslayabilirsin. 7 kolay, 8 orta, 3 zor soru.
📚 Yazım ve Noktalama konu anlatımı
- Temel bilgiler
- Çözümlü örnek 1
- Çözümlü örnek 2
- Sık yapılan hatalar
- Sınavda nasıl sorulur?
Yazım ve noktalama, Türkçe'nin kural ezberine dayanan ama dikkatle okuyunca kolayca puana dönen konularından biridir. Sınavda çoğu zaman cümleler arasında "hangisinde yanlış var?" diye sorulur. Kuralı bilen öğrenci cevabı birkaç saniyede bulur. Aşağıdaki bilgiler Türk Dil Kurumu'nun güncel Yazım Kılavuzu'na dayanır.
Temel bilgiler
- "de/da" bağlaç olarak ayrı yazılır. Bulunma eki olan "-de/-da" bitişik yazılır. Örnek: "Ben de geldim." / "Evde kaldım." Ayırt etmek için "de"yi çıkarın. Cümle bozulmuyorsa bağlaçtır.
- "ki" bağlaç olarak ayrı yazılır. Örnek: "Dedim ki gel." Sıfat yapan "-ki" ise bitişiktir: "evdeki kitap". "Çünkü", "sanki", "halbuki" gibi kalıplaşmış sözcükler de bitişik yazılır.
- Soru eki "mi" ayrı yazılır. Ondan sonra gelen ek ona bitişir. Örnek: "Geldi mi?", "Okudunuz mu?"
- Ses düşmesi ya da türemesi olan birleşik fiiller bitişik yazılır. Örnek: "kaybetmek", "affetmek", "hissetmek", "reddetmek". Diğerleri ayrıdır: "yardım etmek", "kabul etmek".
- Sayılar ayrı yazılır. Örnek: "on beş", "yüz yirmi üç". "Birkaç", "birçok", "hiçbir", "herhangi" bitişik yazılır. "Bir şey", "her şey", "hiç kimse", "yine de", "ya da" ise ayrı yazılır.
- Kesme işareti özel adlardan sonra ekleri ayırır. Örnek: "Ankara'ya", "Atatürk'ün", "1923'te". Kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz: "Adalet Bakanlığına". Özel addan türeyen sözcükte de kesme kullanılmaz: "Ankaralı", "Türkçe".
- Büyük harf cümle başında, özel adlarda ve kurum adlarının her sözcüğünde kullanılır. Örnek: "Türk Dil Kurumu".
- Virgül sıralı sözleri, sıralı cümleleri, hitapları ve ara sözleri ayırır. Özne ile yüklemi ayırmaz. Örnek: "Elma, armut, kiraz aldım."
- Noktalı virgül içinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırır. İki nokta açıklama ve örnekten önce gelir.
- Soru işareti doğrudan sorularda kullanılır. Dolaylı sorularda kullanılmaz: "Nereye gittiğini sordum."
Çözümlü örnek 1
Soru: "Herkez toplantıya gelmişti ama ben yinede salonda birşey bulamadım." cümlesinde kaç yazım yanlışı vardır?
Cümleyi sözcük sözcük tarıyoruz.
- "Herkez": Doğrusu "herkes"tir. Birinci yanlış.
- "yinede": "de" bağlaçtır ve ayrı yazılır. Doğrusu "yine de"dir. İkinci yanlış.
- "birşey": Doğrusu "bir şey"dir. Üçüncü yanlış.
- "toplantıya", "salonda", "bulamadım" doğru yazılmıştır.
Denetim: Düzeltilmiş cümle "Herkes toplantıya gelmişti ama ben yine de salonda bir şey bulamadım." olur. Cevap üçtür.
Çözümlü örnek 2
Soru: "Müdür, 'Yarın sınav var mı?' diye sordu; ben ne zaman başlayacağını öğrenmek istedim?" cümlesinde hangi noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?
- Müdürün sözü doğrudan aktarılmış. Tırnak içindeki soru işareti yerindedir.
- Noktalı virgül, birbirine bağlı iki cümleyi ayırıyor. O da yerindedir.
- Son bölümde "öğrenmek istedim" bir soru cümlesi değil. "Ne zaman başlayacağını" dolaylı bir sorudur ve cümle bildirir.
Denetim: Dolaylı soruda soru işareti kullanılmaz. Yanlış olan, cümlenin sonundaki soru işaretidir. Yerine nokta konmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- "Yinede", "birşey", "herşey" yazmak. Doğrusu "yine de", "bir şey", "her şey"dir.
- Bağlaç "de"yi bitişik yazmak. "Bende geldim" yanlıştır. Doğrusu "Ben de geldim"dir.
- Kurum adına gelen eke kesme koymak. "Adalet Bakanlığı'na" yanlıştır. Doğrusu "Adalet Bakanlığına"dır.
- Özneden sonra virgül koymak. "Öğrenciler, sınava girdi." yanlıştır. Doğrusu "Öğrenciler sınava girdi."dir.
- Dolaylı soruya soru işareti koymak. "Kaç yaşında olduğunu sordu?" yanlıştır. Sonuna nokta konmalıdır.
Sınavda nasıl sorulur?
- Tipik soru: "Aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı vardır?" ya da "Hangisinde noktalama yanlışı yapılmıştır?" Seçeneklerde genellikle beş cümle verilir.
- Yöntem: Her cümlede önce "de/ki/mi" ve "bir şey", "yine de" gibi ayrı yazılan sözcüklere bakın. Sonra büyük harfi, kesme işaretini ve virgülü sınayın.
- Dikkat: Soru kökü "yanlış var" mı yoksa "doğru" mu diyor, önce onu okuyun. Her ikisi de sık çıkar ve ters okumak puan kaybettirir.
- Süre: Bir soru için yaklaşık bir dakika yeter. Kuralı hemen bulamıyorsanız seçeneği işaretleyip geçin, sonra dönün.
Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlandı ve otomatik biçim denetiminden geçti; her satırı bir uzman okumadı. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürsen bize yaz, düzeltelim.
🔎 Çözümlü örnek sorular
A) Ali, dün akşam sinemaya gitmiş; filmi çok beğenmiş.
B) Sınavı kazanamayan arkadaşım hiç bir şey söylemeden çıktı; ve kimseyle konuşmadı.
C) Bahçede güller, laleler ve sümbüller açmıştı.
D) Toplantıya Ankara'dan, İzmir'den ve Bursa'dan katılımcılar geldi.
E) Konuşmacı, sözlerini şöyle bitirdi: “Hepinize teşekkür ederim.”
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Bu tür sorularda cümleleri iki ayrı gözle taramak gerekir. Önce sözcüklerin yazımına, sonra noktalama işaretlerine bakılır. Yalnızca birinde hata bulunan cümle, her iki hatayı da içeren cümlenin yerine geçemez.
💡 Çözüm Önce yazıma bakalım. 'Hiç bir' hatalıdır; doğrusu 'hiçbir'. İkinci olarak noktalamaya bakalım. 'Ve' bağlacından önce noktalı virgül konmaz. Böylece bu cümlede hem yazım hem noktalama yanlışı vardır. Diğer cümlelerin hem yazımı hem noktalaması doğrudur: noktalı virgül iki bağımsız cümleyi ayırıyor, sıralamalar doğru, iki nokta ise konuşma öncesinde kullanılmış.
A) Sınıfın duvarına, ressamın çizdiği bir resmi astık.
B) Doktor, hastanın omzunu muayene etti.
C) Konuyu herkesin önünde tartışmaya açıp fikirini sordu.
D) Çocuğun burnunu silip yüzünü yıkadı.
E) Yaşlı adam, oğlunun gönlünü almaya çalıştı.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Türkçede bazı sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlü düşer. Bu durum özellikle organ adları, akrabalık adları ve Arapçadan gelen bazı sözcüklerde görülür. Yazım da bu ses olayına uygun olmalıdır.
💡 Çözüm 'Resim → resmi', 'omuz → omzu', 'oğul → oğlu', 'gönül → gönlü' ve 'burun → burnu' örneklerinde ikinci hecedeki ünlü doğru olarak düşmüştür. 'Fikir' sözcüğü de ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü düşmesine uğrar. 'Fikirini' yanlıştır. Doğrusu 'fikrini' biçimindedir.
KPSS Türkçe konuları
Sorular ÖSYM çıkmış soruları değildir; sınavın konu dağılımı ve tarzı örnek alınarak özgün hazırlanmıştır. ← KPSS ana sayfası