İş İlanlarını Doğru Okumak ve Anlamak

Bir önceki derste elinizdeki güçlü bir CV vardı; ama güçlü bir CV bile yanlış ilana gönderilirse boşa gider. Bu derste, bir iş ilanını satır satır okuyup "bu ilan bana uygun mu, uygunsam ne yazmalıyım" sorusuna cevap bulmayı öğreneceksiniz. Bir sonraki derste ise burada çıkardığınız bilgileri kullanarak nasıl başvuru yapacağınızı ve mülakata nasıl hazırlanacağınızı göreceksiniz.

Neden önemli?

Bir öğrenci hayal ettiği şirketten "muhasebe uzmanı" ilanı görüp hemen başvurur. İki gün sonra ret cevabı gelir. Oysa ilanı dikkatli okusaydı, ilanın "en az 3 yıl deneyim" istediğini ve kendisinin yeni mezun olduğunu fark ederdi. Bir başka örnekte, bir ev hanımı yıllar sonra işe dönmek isterken "esnek çalışma" yazan bir ilana başvurmayıp geçer; oysa o ilan tam da yarı zamanlı arayanlar için yazılmıştır, sadece dikkatlice okunmamıştır.

İş ilanı, şirketin size gönderdiği bir mektup gibidir. İçinde sadece "ne yapacaksınız" değil, "nasıl bir insan arıyoruz", "hangi kelimeleri kullanıyoruz", "gerçekte neye önem veriyoruz" gibi gizli ipuçları da vardır. Bu ipuçlarını görmek, hem zaman kaybetmenizi önler hem de doğru ilanlara başvurduğunuzda kabul şansınızı artırır.

Temel bilgi

Bir iş ilanı genelde aynı bölümlerden oluşur. Her bölümün size verdiği bilgi farklıdır:

"Aranan nitelikler" ile "tercih sebepleri" arasındaki fark çok önemlidir. Aranan nitelikler genelde "şart", "gereklidir", "olmalıdır" gibi kesin kelimelerle yazılır. Tercih sebepleri ise "tercihen", "artı olacaktır", "bilmesi avantajdır" gibi yumuşak kelimelerle yazılır. Birçok kişi bu ikisini karıştırıp, sadece tercih sebebi olan bir şartı karşılamadığı için hiç başvurmaz. Oysa tercih sebeplerinin hepsini karşılamak zorunda değilsiniz.

Ayrıca ilanlarda sık geçen bazı kelimelerin gerçek anlamını bilmek işinize yarar:

• "Hızlı tempolu ortam": İş yoğun ve stresli olabilir, zaman baskısına hazır olun.
• "Takım oyuncusu": Bireysel çalışmadan çok ortak proje ve iletişim önemli.
• "Esnek çalışma saatleri": Bazen normal mesai dışında da çalışmak gerekebilir; ama bazen gerçekten esneklik sunulur, şirkete göre değişir.
• "Rekabetçi maaş": Genelde maaş net yazılmamıştır; görüşmede sorulması gerekir.
• "Öğrenmeye açık, gelişime istekli": Şirket, tam deneyimli olmasa da öğrenmeye hevesli birini kabul edebilir.

Son olarak, ilanda geçen anahtar kelimeler (mesela "Excel", "müşteri ilişkileri", "raporlama", "stok takibi") sizin CV'nizde de geçmeli. Çünkü hem insan kaynakları çalışanı ilanı okurken bu kelimeleri arar, hem de bazı sistemler CV'leri otomatik olarak bu kelimelere göre eler.

Adım adım nasıl yapılır?

1. İlanı bir kere baştan sona, aceleye getirmeden okuyun. İlk okumada sadece genel bir fikir edinin.
2. İkinci okumada "aranan nitelikler" bölümünü bulun ve her şartın karşısına kendinizce "karşılıyorum" veya "karşılamıyorum" yazın (kâğıda veya zihninizde).
3. "Tercih sebepleri" bölümünü ayrı okuyun ve bunların zorunlu olmadığını unutmayın; eksik olsa bile başvurmaktan çekinmeyin.
4. İlanda tekrar eden veya kalın yazılmış kelimeleri (anahtar kelimeleri) bir kenara not edin. Bunlar başvuru sırasında kullanacağınız kelimeler olacak.
5. Şirket hakkında bölümüne bakın, şirketin adını internette kısaca arayıp ne iş yaptığını öğrenin.
6. "Sunulanlar" bölümünü okuyun; maaş, izin, çalışma şekli gibi bilgilerin sizin beklentinizle uyup uymadığına bakın.
7. Tüm bunlardan sonra kendinize sorun: "Bu işin en az yüzde yetmişini yapabilir miyim?" Cevap evetse başvurun.

Örnek

Bir çalışan, "müşteri temsilcisi" ilanı görür. İlanda "aranan nitelikler" kısmında "lise mezunu", "iyi derecede iletişim becerisi", "temel bilgisayar bilgisi" yazar. "Tercih sebepleri" kısmında ise "İngilizce bilmesi artı olacaktır" ve "çağrı merkezi deneyimi tercih sebebidir" yazar. Bu kişi İngilizce bilmiyor ve çağrı merkezinde hiç çalışmamış, bu yüzden başvurmaktan vazgeçmeyi düşünür. Ama ilanı dikkatlice okuduğunda, bu iki maddenin "şart" değil "tercih sebebi" olduğunu fark eder. Lise mezunu olduğu, insanlarla iyi iletişim kurabildiği ve bilgisayar kullanabildiği için asıl şartların hepsini karşılamaktadır. Başvurur ve görüşmeye çağrılır.

Bir başka örnekte bir öğrenci, "pazarlama uzmanı" ilanında "en az 5 yıl deneyim" ve "ekip yönetimi deneyimi şarttır" yazdığını görür. Bu maddeler açıkça "şart" ifadesiyle belirtilmiştir ve öğrencinin hiç iş deneyimi yoktur. Bu durumda ilana başvurmak yerine zaman ve enerjisini kendisine daha uygun, "yeni mezun" veya "stajyer" ibaresi taşıyan ilanlara ayırması daha doğru bir seçimdir.

Sık yapılan hatalar

• İlanı tek okumada, hızlıca göz gezdirip geçmek; önemli şartları kaçırmak.
• "Tercih sebebi" ile "şart"ı karışırıp, sadece tercih sebebi eksik diye hiç başvurmamak.
• Şirketin ne iş yaptığını hiç araştırmadan başvurmak, sonra görüşmede şaşırıp kötü izlenim bırakmak.
• İlandaki anahtar kelimeleri fark etmemek ve CV'de hiç kullanmamak.
• Kendi durumuyla hiç örtüşmeyen ilanlara (örneğin çok üst düzey deneyim isteyen) sırf "belki kabul ederler" diye başvurup zaman kaybetmek.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Bir iş ilanı sitesinden size uygun görünen 3 ilan bulun ve her birinde "aranan nitelikler" ile "tercih sebepleri" bölümlerini ayrı ayrı işaretleyin.
• Bu 3 ilandan geçen anahtar kelimeleri bir kâğıda yazın ve CV'nizde bu kelimelerden kaçını kullandığınızı kontrol edin.
• İlgilendiğiniz bir şirketin adını internette arayıp iki üç cümlelik kısa bir not çıkarın: ne iş yapıyor, kaç kişi çalışıyor, hangi sektörde.

Kendini sına

1. İlanda "şart" ile "tercih sebebi" arasındaki fark nedir?
2. Bir ilanda sadece tercih sebeplerini karşılamıyorsanız ne yapmalısınız?
3. "Anahtar kelime" ne işe yarar?
4. "Sunulanlar" bölümü size ne hakkında bilgi verir?
5. Bir ilana başvurmadan önce şirket hakkında neden kısa bir araştırma yapmalısınız?

Cevaplar

1. Şart, karşılanması zorunlu koşuldur; tercih sebebi ise olursa avantaj sağlayan ama zorunlu olmayan özelliktir.
2. Yine de başvurabilirsiniz; tercih sebepleri zorunlu değildir, asıl şartları karşılamanız yeterlidir.
3. Hem ilanı yazan kişinin aradığı kelimelerle CV'nizin örtüşmesini sağlar hem de bazı otomatik sistemlerde CV'nizin öne çıkmasına yardımcı olur.
4. Maaş, izin, çalışma şekli gibi işin size sunduğu haklar hakkında bilgi verir.
5. Hem görüşmede bilgili görünmek hem de şirketin sizin beklentilerinizle uyup uymadığını önceden anlamak için.

Artık bir ilanı okuyup kendinize uygun olup olmadığına karar verebiliyorsunuz. Sırada, seçtiğiniz bu ilana nasıl başvuru yapacağınızı ve varsa bir sonraki adım olan mülakata nasıl hazırlanacağınızı öğreneceğiniz ders var.