e-Devlet'i Telefonda Güvenle Kullanma

Bu derste ne yapacağız?

Bu derste telefonunuzdan e-Devlet Kapısı'na güvenle girmeyi, şifrenizi ve iki adımlı doğrulamayı doğru ayarlamayı öğreneceğiz. Sonra iki günlük işi birlikte yapacağız: bir belge sorgulama ve bir randevu alma. Her adımda güvenlik ipuçlarını da konuşacağız.

Önceki derste (6/8) telefonunuzu güvenli ve düzenli kullanma alışkanlıklarını pekiştirmiştik. Bu ders o alışkanlıkların üzerine kuruludur: ekran kilidi, güncel uygulamalar ve dikkatli tıklama. Sonraki derste (8/8) aynı güvenlik bakışını bankacılık uygulamalarına taşıyacağız. Yani e-Devlet'te öğrendiğiniz şifre ve doğrulama mantığı bir sonraki derste de işinize yarayacak.

Ön koşullar:

• İnternete bağlı bir akıllı telefon (Wi-Fi veya mobil veri).
• T.C. kimlik numaranız.
• Daha önce alınmış bir e-Devlet şifreniz. Şifreniz yoksa PTT şubesinden kimliğinizle başvurarak alabilirsiniz.
• Telefonunuzda size ait bir telefon numarası ve SMS alabilen bir hat.

Kavram

e-Devlet Kapısı, devletin pek çok hizmetine tek bir yerden ulaştığınız dijital bir bina girişi gibidir. Kapıdan girdikten sonra sağlık, eğitim, vergi, tapu, adli işlemler gibi birçok kata çıkabilirsiniz. Bina büyük olduğu için kapının anahtarını iyi korumanız gerekir.

Anahtarınız üç parçadan oluşur:

• Kimlik numarası: Kapının adresi gibidir. Herkes tahmin edebilir, tek başına yetmez.
• e-Devlet şifresi: Evinizin anahtarı gibidir. Kimseyle paylaşmayın.
• İkinci doğrulama: Evin kapısına eklenen ikinci kilittir. Biri anahtarınızı bulsa bile içeri girmesini zorlaştırır. Telefonunuza gelen bir kod ya da uygulamadaki bir onayla çalışır.

Telefonda e-Devlet'i iki yoldan kullanabilirsiniz: tarayıcı üzerinden turkiye.gov.tr adresine girerek ya da resmî e-Devlet mobil uygulamasını kurarak. Uygulamayı yalnızca telefonunuzun resmî mağazasından (Android'de Google Play, iPhone'da App Store) ve yayıncı bilgisinin devlet kurumuna ait olduğunu kontrol ederek indirin.

Başlıca giriş yöntemleri şunlardır:

Not: Bu yöntemlerin adları ve ekrandaki yerleşimi zamanla değişebilir. Arayüz sürüme ve telefon modeline göre farklı görünebilir. Ekranınızdaki ifadeler biraz farklıysa anlamca en yakın seçeneği izleyin.

Adım adım uygulama

A) Tarayıcıdan güvenli giriş

• 1. Telefonunuzda tarayıcı uygulamasını açın (Chrome, Safari veya kullandığınız başka bir tarayıcı).
• 2. Ekranın üstündeki adres çubuğuna dokunun ve turkiye.gov.tr yazın. Arama sonuçlarındaki reklamlara tıklamayın, adresi kendiniz yazın.
• 3. Sayfa açılınca adres çubuğunda kilit simgesini ve adresin tam olarak turkiye.gov.tr olduğunu kontrol edin. Adreste fazladan harf veya tire varsa sayfayı kapatın.
• 4. Sağ üstteki Giriş Yap düğmesine dokunun.
• 5. Giriş yöntemi olarak T.C. Kimlik No / e-Devlet Şifresi seçeneğini seçin.
• 6. Kimlik numaranızı ve şifrenizi yazın. Şifre alanındaki göz simgesi yazdığınızı görmenizi sağlar. Yalnızca yanınızda kimse yokken kullanın.
• 7. Giriş Yap düğmesine dokunun. İkinci doğrulama açıksa telefonunuza gelen kodu ya da onay isteğini girin.

B) Şifrenizi ve iki adımlı doğrulamayı ayarlama

• 1. Giriş yaptıktan sonra sağ üstteki adınıza ya da profil simgesine dokunun ve Profilim veya Ayarlar benzeri bölümü açın.
• 2. Güvenlikle ilgili başlığı arayın. Genellikle Şifre ve Giriş Ayarları ya da Güvenlik gibi bir adı vardır.
• 3. Şifre Değiştir seçeneğiyle güçlü bir şifre belirleyin. Uzun olsun, harf, rakam ve işaret içersin. Doğum tarihiniz, telefon numaranız veya 123456 gibi tahmin edilebilir bir şifre seçmeyin.
• 4. Aynı bölümde iki adımlı doğrulama ya da ek doğrulama seçeneğini bulun ve Etkinleştir düğmesine dokunun.
• 5. Ekranda çıkan yönergeleri izleyin. Doğrulama kodunun geleceği telefon numarasının size ait ve güncel olduğundan emin olun.
• 6. İşlem bitince oturumu kapatıp yeniden giriş yaparak ayarın çalıştığını deneyin.

C) Belge sorgulama (örnek: bir belgenin doğruluğunu kontrol etme)

• 1. Giriş yaptıktan sonra sayfanın üstündeki Arama kutusuna dokunun.
• 2. Aradığınız hizmetin adını yazın, örneğin belge doğrulama ya da almak istediğiniz belgenin adı.
• 3. Çıkan sonuçlardan e-Devlet'e ait olanı seçin.
• 4. Belge doğrulama için belge üzerindeki barkod numarasını ve istenen diğer bilgiyi yazın, ardından Sorgula düğmesine dokunun.
• 5. Belgeyi kendiniz almanız gerekiyorsa ilgili hizmette Belgeyi Görüntüle veya İndir düğmesini kullanın. Dosya genellikle telefonun İndirilenler klasörüne kaydolur.
• 6. Belgeyi gönderdikten sonra telefonunuzda gereksiz kopya bırakmayın. Kimlik bilgisi içeren dosyaları paylaşımlı klasörlerde saklamayın.

D) Randevu alma (örnek: hastane randevusu)

• 1. e-Devlet aramasına MHRS ya da randevu yazın ve Merkezi Hekim Randevu Sistemi bağlantısını seçin.
• 2. Yönlendirme sırasında e-Devlet ile giriş yapmanız istenebilir. Bu, sistemin sizi tanımasını sağlar.
• 3. Randevu Al düğmesine dokunun, il, hastane ve bölüm bilgilerini seçin.
• 4. Uygun gün ve saati seçip Randevu Al veya Onayla düğmesine dokunun.
• 5. Randevu özetini ekran görüntüsü alarak ya da not defterinize yazarak saklayın. Gerekirse randevuyu aynı bölümden iptal edebilir veya değiştirebilirsiniz.

E) İşiniz bitince

• 1. Sağ üstteki Güvenli Çıkış düğmesine dokunun. Yalnızca tarayıcıyı kapatmak yeterli olmayabilir.
• 2. Ortak kullanılan bir telefondaysanız tarayıcıda şifreyi kaydet önerisini kabul etmeyin.
• 3. Giriş sırasında size gelen kodları ve şifrenizi hiçbir zaman başkasına söylemeyin. Devlet kurumları sizi arayıp bu bilgileri istemez.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Şimdi kendi başınıza aşağıdaki işi yapın. Başkasının bilgilerini kullanmayın, yalnızca kendi hesabınızla çalışın.

• Tarayıcıdan turkiye.gov.tr adresini yazarak e-Devlet'e giriş yapın.
• Profil ya da ayarlar bölümünden şifre ve iki adımlı doğrulama ayarlarına bakın. Etkin değilse etkinleştirin.
• Arama kutusuyla kendiniz için bir belge sorgulama veya doğrulama hizmetini bulun ve açın (bir bilgi görüntülemeniz yeterli).
• İsterseniz randevu bölümüne gidip ekranları inceleyin. Gerçekten gerekmiyorsa randevuyu tamamlamadan çıkın.
• Sonunda Güvenli Çıkış ile oturumu kapatın.

Kontrol listesi:

• Adres çubuğundaki adresin turkiye.gov.tr olduğunu kontrol ettim.
• Kilit simgesini gördüm.
• Şifremin güçlü ve yalnızca bana ait olduğundan eminim.
• İki adımlı doğrulamanın açık olduğunu gördüm.
• Bir hizmeti arama kutusuyla buldum.
• Güvenli Çıkış yaptım.
• Şifremi ya da doğrulama kodunu kimseyle paylaşmadım.

Kendini sına

• Soru 1: e-Devlet'e tarayıcıdan girerken hangi adresi yazmalısınız ve adres çubuğunda neye dikkat etmelisiniz?
• Soru 2: İki adımlı doğrulamayı günlük hayattan bir benzetmeyle açıklayın.
• Soru 3: Size SMS ile bir bağlantı geldi ve e-Devlet şifrenizi güncellemeniz isteniyor. Ne yaparsınız?
• Soru 4: Belge sorgulama veya randevu işlemi bittikten sonra oturumu nasıl kapatmalısınız?
• Soru 5: Aşağıdakilerden hangisi güçlü bir şifre örneğidir: doğum tarihiniz mi, 123456 mı, yoksa harf, rakam ve işaret içeren uzun bir ifade mi?

Cevaplar

• Cevap 1: turkiye.gov.tr yazılmalıdır. Adresin harfi harfine doğru olduğuna ve yanında kilit simgesi bulunduğuna dikkat edilir.
• Cevap 2: Evin kapısında hem anahtar hem de ikinci bir kilit olması gibidir. Biri anahtarınızı (şifrenizi) öğrense bile telefonunuza gelen kod olmadan içeri giremez.
• Cevap 3: Bağlantıya tıklamam. Mesajı yok sayar, gerekirse tarayıcıya resmî adresi kendim yazarak girer ve orada kontrol ederim.
• Cevap 4: Sağ üstteki Güvenli Çıkış düğmesine dokunarak. Yalnızca tarayıcıyı kapatmak yeterli olmayabilir.
• Cevap 5: Harf, rakam ve işaret içeren uzun ifade. Doğum tarihi ve 123456 kolay tahmin edilir.

Tebrikler! Bir sonraki derste (8/8) bu güvenlik alışkanlıklarını bankacılık uygulamalarında nasıl kullanacağınızı göreceğiz.