🏛️ KPSS Tarih — Osmanlı Siyasi Tarihi
21 soru · her soruda ipucu ve çözüm · üyelik istemez
📝 Osmanlı Siyasi Tarihi testleri
Her test sabittir: aynı seviyeyi yeniden açtığında aynı sorular gelir, ilerlemeni kıyaslayabilirsin. 6 kolay, 9 orta, 4 zor soru.
📚 Osmanlı Siyasi Tarihi konu anlatımı
- Temel bilgiler
- Çözümlü örnek 1
- Çözümlü örnek 2
- Sık yapılan hatalar
- Sınavda nasıl sorulur?
Osmanlı siyasi tarihi, devletin 1299'dan 1922'ye uzanan yolunu padişahlar, savaşlar, antlaşmalar ve reformlar üzerinden anlatır. KPSS Tarih bölümünde sık soru gelen başlıklardan biridir. Sorular genellikle "Bu olay hangi dönemde, sonucu ne oldu?" diye sorar. Bu yüzden ezberden çok sıra ve neden-sonuç ilişkisi işe yarar.
Temel bilgiler
- Dönemler (ders kitaplarındaki yaygın bölümleme): Kuruluş 1299–1453, Yükselme 1453–1579, Duraklama 1579–1699, Gerileme 1699–1792, Dağılma 1792–1922. Örnek: İstanbul'un fethi (1453) Kuruluş'u kapatır, Yükselme'yi açar.
- Kuruluş: Osman Bey Söğüt çevresinde beyliği kurdu. Orhan Bey Bursa'yı aldı (1326) ve Rumeli'ye geçiş onun döneminde başladı. Örnek: Bursa, ilk büyük başkenttir.
- Kuruluşun dönüm noktaları: I. Murat zamanında I. Kosova Savaşı (1389) yapıldı. Yıldırım Bayezid Niğbolu'da haçlıları yendi (1396). Ankara Savaşı'nda Timur'a yenildi (1402). Ardından Fetret Devri geldi. Çelebi Mehmed devleti yeniden birleştirdi.
- Yükselme: Fatih İstanbul'u aldı. Yavuz Sultan Selim Çaldıran'da Safevileri yendi (1514), sonra Mısır'ı aldı (1517). Kanuni zamanında Mohaç (1526) ve Preveze (1538) kazanıldı. Örnek: Mohaç, Macaristan yolunu açtı.
- Gerileme: Karlofça Antlaşması (1699) devletin ilk büyük toprak kaybıdır. Pasarofça'dan (1718) sonra III. Ahmed döneminde Lale Devri yaşandı. Küçük Kaynarca (1774) ile Kırım'ın bağımsızlığı kabul edildi.
- Dağılma: Tanzimat Fermanı (1839, Abdülmecid), Islahat Fermanı (1856), Kanun-i Esasi (1876), II. Meşrutiyet (1908) ve Mondros Ateşkesi (1918) bu dönemin başlıca duraklarıdır.
Çözümlü örnek 1
Soru: Ankara Savaşı, Mohaç Meydan Muharebesi, I. Kosova Savaşı ve Karlofça Antlaşması'nı eskiden yeniye sıralayınız. Her birinin hangi dönemde olduğunu söyleyiniz.
Çözüm:
- I. Kosova 1389'dur. Bu, Kuruluş dönemidir.
- Ankara 1402'dir. Bu da Kuruluş dönemidir, çünkü dönem 1453'e kadar sürer.
- Mohaç 1526'dır. Bu, Yükselme dönemidir ve Kanuni zamanında yaşanmıştır.
- Karlofça 1699'dur. Bu antlaşma Duraklama'yı kapatır, Gerileme'yi başlatır.
- Sıra: I. Kosova, Ankara, Mohaç, Karlofça.
Denetim: Tarihler 1389 < 1402 < 1526 < 1699 diye artıyor. Dönem sınırları 1453 ve 1699 ile de uyumlu.
Çözümlü örnek 2
Soru: Kanun-i Esasi'yi ve Meclis-i Mebusan'ı ilan eden padişah kimdir? Hangi yıl ilan edilmiştir? Meclis hangi yılda kapanmış, hangi yılda yeniden açılmıştır?
Çözüm:
- Kanun-i Esasi 1876'da II. Abdülhamid döneminde ilan edildi. Bu, I. Meşrutiyet'tir.
- Meclis 1877'de toplandı. Osmanlı-Rus Savaşı sürerken 1878'de süresiz tatil edildi.
- 1908'de II. Meşrutiyet ilan edildi. Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe girdi ve meclis tekrar toplandı.
- Yani aynı padişah hem meşrutiyeti başlattı hem kapattı. Meşrutiyeti ikinci kez de onun döneminde yeniden ilan etmek zorunda kaldı.
Denetim: 1876 ile 1908 arası 32 yıl eder. Bu süre, Abdülhamid'in uzun saltanatının (1876–1909) içine sığıyor.
Sık yapılan hatalar
- Ankara 1402'yi devletin sonu sanmak. Devlet yıkılmadı. Fetret Devri yaşandı, Çelebi Mehmed birliği yeniden kurdu.
- Lale Devri'ni Yükselme'ye koymak. Lale Devri Pasarofça sonrasındadır ve Gerileme dönemine aittir.
- Tanzimat ile Islahat'ı karıştırmak. Tanzimat 1839'dur. Islahat ise Kırım Savaşı sonrasında, 1856'da ilan edilmiştir.
- Çaldıran ile Mohaç'ı karıştırmak. Çaldıran Yavuz'un Safevilere karşı, Mohaç Kanuni'nin Macaristan'a karşı zaferidir.
Sınavda nasıl sorulur?
- Soru tipleri: Kronolojik sıralama, "hangisi bu dönemin özelliğidir?", antlaşma ve sonucunu eşleştirme, padişah-olay eşleştirmesi ve öncül sorular (I, II, III) çıkar.
- Dikkat: Dönem sınırlarını bir iskelet gibi aklında tut. Soruda yıl yoksa olayın dönemini bul, cevabı daraltır. "Hangisi söylenemez?" sorularında olumsuz kökü iki kez oku.
- Süre: Tarih soruları kısadır. Bir soruya yaklaşık bir dakika ayır. Bilmediğin soruda takılma, işaretleyip geç.
Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlandı ve otomatik biçim denetiminden geçti; her satırı bir uzman okumadı. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürsen bize yaz, düzeltelim.
🔎 Çözümlü örnek sorular
A) Trablusgarp'ın İtalya tarafından işgal edilmesi
B) Balkan devletlerinin Osmanlı'ya savaş açması
C) Bosna-Hersek'in Avusturya-Macaristan tarafından ilhakı
D) Bulgaristan'ın bağımsızlığını ilan etmesi
E) 31 Mart Olayı'nın çıkması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
🧭 Bu soru neyi ölçüyor? II. Meşrutiyet döneminde Osmanlı, hem iç siyasi çekişmelerle hem de dış savaşlarla karşı karşıya kalmıştır. Sorularda ortak bir nedene ya da sonuca bağlanan olaylar gruplanmalı, ayrı kalan olay bulunmalıdır. Balkan ve Trablusgarp savaşlarının nitelikleri düşünülmelidir.
💡 Çözüm Trablusgarp Savaşı (1911–1912), Balkan Savaşları (1912–1913) ve I. Dünya Savaşı'na giriş, Osmanlı'nın dış siyasette karşılaştığı askerî çatışmalarla ilgilidir. 31 Mart Olayı (1909) ise İstanbul'da çıkan ve İttihat ve Terakki'ye karşı gerçekleşen bir iç isyandır; sebebi dış tehdit değil, rejim içi tepkidir. Bu yüzden, hepsi dış politika kaynaklı gelişme iken 31 Mart Olayı iç kaynaklıdır ve diğerlerinden farklıdır.
A) Yeniçeri Ocağı kaldırılmış ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur.
B) Yeni ordu ve daimi elçilikler yeniçeri ve ulema tepkisine yol açmış, sonunda padişah tahttan indirilmiştir.
C) Ayanlarla yapılan Sened-i İttifak ile padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır.
D) Tanzimat Fermanı ilan edilerek hukuk eşitliği getirilmiştir.
E) Kanun-ı Esasi ilan edilerek Meclis-i Mebusan toplanmıştır.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Osmanlı'da modernleşme çabaları çoğunlukla ordunun ıslahıyla başlamıştır. III. Selim'in yeni ordusunu ve dış temsilciliklerini kuran girişimler tepkiyle karşılaşmıştır. Bu tepkilerin kaynağı olan grupları ve sonuçlarını düşün.
💡 Çözüm III. Selim Nizam-ı Cedid adıyla yeni bir ordu kurdu; Avrupa'da daimi elçilikler açtı. Bu yenilikler yeniçeri ve ulema gibi çıkar grupları tarafından tepkiyle karşılandı; Kabakçı Mustafa İsyanı (1807) sonucu III. Selim tahttan indirildi. Sened-i İttifak II. Mahmut dönemindedir, Vaka-i Hayriye de 1826'dır. Dolayısıyla III. Selim'in ıslahatlarına tepki gösterildiği ve tahttan indirildiği doğru çıkarımdır.
KPSS Tarih konuları
Sorular ÖSYM çıkmış soruları değildir; sınavın konu dağılımı ve tarzı örnek alınarak özgün hazırlanmıştır. ← KPSS ana sayfası