🏛️ KPSS Tarih — İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

21 soru · her soruda ipucu ve çözüm · üyelik istemez

📝 İslamiyet Öncesi Türk Tarihi testleri

Her test sabittir: aynı seviyeyi yeniden açtığında aynı sorular gelir, ilerlemeni kıyaslayabilirsin. 5 kolay, 10 orta, 4 zor soru.

Kolay 5 soru
Orta 10 soru
Karışık 15 soru

📚 İslamiyet Öncesi Türk Tarihi konu anlatımı

  1. Temel bilgiler
  2. Çözümlü örnek 1
  3. Çözümlü örnek 2
  4. Sık yapılan hatalar
  5. Sınavda nasıl sorulur?

İslamiyet öncesi Türk tarihi, Türklerin Orta Asya'daki ilk devletlerini ve bu devletlerin kurumlarını kapsar. KPSS'de her yıl bu konudan soru gelir. Konu kısa ve ezber ağırlıklı olduğu için, doğru çalışılırsa kolay puan getirir.

Temel bilgiler

  • Asya Hun Devleti bilinen ilk büyük Türk devletidir. Mete Han (MÖ 209-174) döneminde en güçlü hâline ulaşmış, ordu onlu sisteme göre düzenlenmiştir. Örnek: "Onlu sistemle düzenlenen ordu" ifadesi Hunları işaret eder.
  • Kavimler Göçü (375) Avrupa Hunlarının Karadeniz'in kuzeyinden batıya ilerlemesiyle başlar. Bu göç Avrupa'da dengeleri değiştirmiş, Batı Roma'nın yıkılışına (476) giden süreçte etkili olmuştur. Örnek: Attila bu kolun hükümdarıdır.
  • Kök Türk Devleti 552'de Bumin Kağan ile kurulmuştur. "Türk" adını devlet adı olarak ilk kullanan devlettir. Örnek: Orhun Yazıtları ve Göktürk alfabesi bu devletin ürünüdür.
  • Orhun Yazıtları (8. yüzyıl başı) Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adına dikilmiştir. Bilinen en eski Türkçe yazılı belgelerdir. Örnek: Türk dilinin ve devlet anlayışının yazılı kaynağı olarak sorulur.
  • Uygurlar 744'te Orhun Nehri çevresinde devlet kurmuştur. Maniheizm'i benimsemiş, yerleşik hayata geçmiştir. Örnek: Tarım, şehircilik ve resim sanatındaki ilerleme Uygurlarla anılır.
  • Ortak devlet geleneği: Hakanın yetkisi tanrıdan gelen "kut" ile açıklanır. Devlet, hanedan üyelerinin ortak malı sayılır. Önemli devlet işleri kurultayda (toy) görüşülür. Örnek: Kurultay danışma meclisidir; savaş, barış gibi konular burada tartışılır ama son söz hakanındır.

Çözümlü örnek 1

Soru: Avrupa'da Batı Roma'nın yıkılışına giden süreçte etkili olan Kavimler Göçü hangi Türk topluluğunun hareketiyle başlamıştır ve hangi yılda başlamıştır?

Çözüm:
- Kavimler Göçü'nü başlatan olay, Hunların Karadeniz'in kuzeyinden batıya ilerlemesidir.
- Bu hareketten kaçan Germen ve diğer kavimler Roma sınırlarına yığılmıştır.
- Başlangıç yılı 375'tir.
- Batı Roma'nın yıkılışı ise 476'dır. Bu iki tarihi karıştırmamak gerekir.

Denetim: Hunlar, 375 ve sonuç olarak 476'daki yıkılış, olayların sırasıyla uyuşuyor.

Çözümlü örnek 2

Soru: Bir Türk devleti için şunlar biliniyor: Devlet adı olarak "Türk" sözcüğünü ilk kullanan devlettir. Kendi alfabesiyle yazıt dikmiştir. Bu devlet hangisidir ve hangi belgeyle anılır?

Çözüm:
- "Türk" adını devlet adı yapan ilk devlet Kök Türklerdir.
- Kendi alfabesi Göktürk alfabesidir.
- Bu alfabeyle yazılan, Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adına dikilmiş belgeler Orhun Yazıtlarıdır.
- Yazıtlar 8. yüzyıl başına aittir.

Denetim: Kök Türk, Göktürk alfabesi ve Orhun Yazıtları birbiriyle tutarlı. Devlet 552'de kurulmuş, yazıtlar sonraki dönemde dikilmiştir.

Sık yapılan hatalar

  • Hunları ve Kök Türkleri karıştırmak. Doğrusu: Onlu ordu sistemi ve Mete Hun'dur. Orhun Yazıtları ve Göktürk alfabesi Kök Türktür.
  • Kavimler Göçü'nü Batı Roma'nın yıkılışıyla aynı yıl sanmak. Doğrusu: Göç 375'te başlar, yıkılış 476'dadır.
  • Maniheizm'i Kök Türklerle ilişkilendirmek. Doğrusu: Maniheizm'i benimseyen Uygurlardır.
  • "Türk" adının ilk geçtiği yazıtı Orhun Yazıtları sanmak. Doğrusu: Orhun Yazıtları bilinen en eski Türkçe yazılı belgelerdir. Devlet adı olarak Türk adını kullanan ilk devlet Kök Türklerdir.

Sınavda nasıl sorulur?

  • En sık görülen tip, bir kurum ya da özelliğin hangi devlete ait olduğunu soran sorulardır. Örnek ifadeler: onlu sistem, kurultay, alfabe, yerleşik hayat.
  • İkinci tip, devletlerin sıralanmasıdır. Hunlar, Kök Türkler, Uygurlar kronolojik sırayla bilinmelidir.
  • Üçüncü tip, öncüllü sorulardır. Birkaç ifadeden doğru olanlar seçtirilir. Her ifadeyi tek tek devletle eşleştirin.
  • Bir soruya yaklaşık 40-50 saniye ayırın. Bu konuda bilgi ya vardır ya yoktur. Uzun düşünmek yarar sağlamaz. Bilmiyorsanız işaretleyip geçin.
  • Tarihleri ve devlet adlarını yan yana yazıp tekrar edin. Hunlar, Kök Türkler ve Uygurlar sırasını çalışırken bozmayın.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlandı ve otomatik biçim denetiminden geçti; her satırı bir uzman okumadı. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürsen bize yaz, düzeltelim.

🔎 Çözümlü örnek sorular

1. I. Bumin Kağan'ın Göktürk Devleti'ni kurmasının ardından kağanlığın batı kolunu yöneten ve Bizans ile ilişkiler kuran hükümdar aşağıdakilerden hangisidir? Bu bilgiler ışığında Türklerin ticaret yolları ve dış politikası ile ilgili olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

A) Göktürkler ticari çıkarlar doğrultusunda Bizans ile Sasanilere karşı iş birliği yapmıştır.

B) Göktürkler Çin ile ticaret yapmayı reddetmiştir.

C) Türkler İpek Yolu'nun kontrolünden vazgeçmiştir.

D) Göktürkler Sasanilerle ittifak yaparak Bizans'a saldırmıştır.

E) Türkler Bizans ile savaşarak Anadolu'ya yerleşmiştir.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: A

🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Bumin Kağan'ın kardeşi batı yönetiminde bulunmuş ve Sasani Devleti'ne karşı Bizans ile iş birliği yapmıştır. İpek Yolu'nun kontrolü bu dönem dış politikasının merkezindeydi.

💡 Çözüm Batıyı yöneten İstemi Yabgu'dur. İpek Yolu üzerindeki ticarette Soğdlular aracılığıyla Sasanilerle çatışan Göktürkler, Bizans ile ittifak kurmuş ve Sasanilere karşı iş birliği yapmıştır. Bu durum, ticaret yolları ve ekonomik çıkarların dış politikada belirleyici olduğunu gösterir. Diğer şıklardaki çıkarımlar dönemin gerçekleriyle uyuşmaz.

2. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde 'Ordu-Millet' anlayışı ve askerî teşkilat ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Ordu-millet anlayışı benimsenmişti.

B) Ordu onlu sisteme göre düzenlenmişti.

C) Her Türk erkeği aynı zamanda asker sayılırdı.

D) Ordu, sağ ve sol kanat şeklinde bölünürdü.

E) Ordu yalnızca profesyonel paralı askerlerden oluşurdu.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: E

🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Türk devletlerinde ordu, onlu sisteme göre düzenlenmişti ve her Türk erkeği asker sayılırdı. Bu sistemin tarihte ilk uygulayıcısı olarak Hunlar bilinir. Yanlış olanı bulmak için her ifadeyi tek tek doğrulukla karşılaştırmak gerekir.

💡 Çözüm Türklerde ordu onlu sisteme göre örgütlenmiş (on, yüz, bin, on bin), her erkek savaşçı olarak yetiştirilmiş, Hunlarda sağ ve sol kanat sistemi uygulanmıştır. Bu nedenle 'Ordunun yalnızca profesyonel paralı askerlerden oluştuğu' ifadesi yanlıştır: Türk ordusu paralı askerlerden değil, halkın kendisinden oluşan 'ordu-millet' yapısındadır.

KPSS Tarih konuları

İlk Türk-İslam Devletleri →

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi İlk Türk-İslam Devletleri Osmanlı Siyasi Tarihi Osmanlı Kültür ve Medeniyeti XIX. Yüzyıl Islahatları ve XX. Yüzyıl Başı Kurtuluş Savaşı Hazırlık ve Cepheler Atatürk İlkeleri ve İnkılaplar Atatürk Dönemi Dış Politika ve Çağdaş Tarih

Sorular ÖSYM çıkmış soruları değildir; sınavın konu dağılımı ve tarzı örnek alınarak özgün hazırlanmıştır. ← KPSS ana sayfası