Okuma Hızını Yavaşlatan Alışkanlıklar

Bir önceki derste hızlı okumanın ne olduğunu ve gözün nasıl çalıştığını öğrendin. Şimdi sırada şu var: neden bazı insanlar bir sayfayı 1 dakikada okurken sen 3 dakikada okuyorsun? Cevap genelde yeteneksizlik değil, fark etmeden edindiğin küçük alışkanlıklardır. Bu dersten sonra, bir sonraki derste bu alışkanlıkları kırmak için somut egzersizler yapacaksın. Ama önce düşmanı tanımak lazım.

Neden önemli?

Bir öğrenci düşün: sınava üç gün kaldı, önünde 40 sayfalık bir ders notu var. Okumaya başlıyor ama kafasında sanki biri metni yüksek sesle okuyormuş gibi bir ses var. Parmağı satırın altında geziniyor. Bir cümleyi anlamadığını düşünüp üç kez geri dönüp okuyor. Sonuç: 40 sayfa yerine 10 sayfa okuyabiliyor, üstelik yorgun ve sinirli. Bu durum sadece öğrenciler için değil; bir çalışan rapor okurken, bir ev hanımı bir kitabı bitirmeye çalışırken, bir emekli gazete okurken de aynı şeyi yaşar. Okuma hızını yavaşlatan bu alışkanlıkları fark etmeden düzeltmek mümkün değildir. Önce görmen, sonra değiştirebilmen gerekir.

Temel bilgi

Okuma hızını yavaşlatan alışkanlıklara uzmanlar okuma engelleri der. Bunlar küçükken öğrendiğimiz, o zaman işe yarayan ama büyüdükçe bizi yavaşlatan yöntemlerdir. En yaygın dört tanesi şunlardır:

Burada önemli bir nokta var: içten okuma tamamen yok edilemez, çünkü beynimiz kelimeleri bir şekilde işler. Ama onu yavaşlatan bir fren olmaktan çıkarıp arka planda çalışan bir yardımcıya dönüştürebilirsin. Amaç mükemmel sessizlik değil, hızını gözün hızına yaklaştırmaktır.

Adım adım nasıl yapılır?

Bu alışkanlıkları düzeltmeden önce, hangilerinin sende olduğunu tespit etmen gerekir. İşte bunu yapmanın yolu:

1. Elindeki bir kitabı veya makaleyi aç, her zamanki gibi bir sayfa oku.
2. Okurken dudaklarının, çenenin veya boğazının hafifçe hareket edip etmediğine dikkat et. Bu, içten okuma belirtisidir.
3. Elini veya parmağını sayfaya koyup koymadığını kontrol et. Eğer satırı takip ediyorsa, bu parmakla takip alışkanlığıdır.
4. Okuma sırasında bir cümleyi bitirdikten sonra gözünün geriye, birkaç kelime öncesine kayıp kaymadığını fark etmeye çalış. Bunu fark etmek zor olabilir, bu yüzden birine seni izlemesini isteyebilir veya kendini telefonla kaydedip gözünü değil sesini dinleyebilirsin.
5. Bir cümleyi okurken kaç kere göz durağı yaptığını hissetmeye çalış; her kelimede mi duruyorsun, yoksa birkaç kelimeyi birden mi alıyorsun?
6. Fark ettiğin alışkanlıkları bir kağıda yaz. Bu liste, bir sonraki derste yapacağın egzersizlerin haritası olacak.

Örnek

Bir çalışan, şirketindeki uzun bir toplantı raporunu okuması gerektiğinde her zaman zorlanır. Bir gün kendini fark eder: rapordaki her cümleyi zihninde sesli sesli tekrar ediyor, sanki biri ona okuyormuş gibi. Ayrıca anlamadığını düşündüğü her paragrafa üç dört kez geri dönüyor. Bunu fark ettiğinde şaşırır, çünkü yıllardır bu şekilde okuduğunu hiç düşünmemiştir. Bu farkındalık, onun için değişimin ilk adımı olur; artık neyi düzelteceğini bilmektedir.

Sık yapılan hatalar

• Alışkanlığı fark etmeden hemen hız yapmaya çalışmak; önce teşhis, sonra tedavi gerekir.
• Sadece bir alışkanlığa odaklanıp diğerlerini görmezden gelmek; genelde birden fazla alışkanlık birlikte çalışır.
• İçten okumayı tamamen yok etmeye çalışmak; bu gerçekçi değildir ve seni yorar, hedef azaltmak olmalı.
• Kendini bir kere gözlemleyip yeterli sanmak; alışkanlıklar günün farklı saatlerinde, farklı metinlerde değişebilir.
• Yorgun veya dikkat dağınıkken gözlem yapmak; bu durumda tüm alışkanlıklar daha belirgin çıkar ve yanlış sonuca varabilirsin.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Her gün en az bir kez, 5 dakikalık bir okuma yap ve bu sırada dudaklarının veya çenenin hareket edip etmediğini gözlemle.
• Okuma sırasında elini bilinçli olarak sayfadan uzak tut ve bunun okuma hızını nasıl etkilediğini fark et.
• Bir gün boyunca okuduğun her metinde (kitap, haber, mesaj) kaç kere geriye dönüp tekrar okuduğunu say ve bir kağıda not et.

Kendini sına

• İçten okuma nedir ve neden hızı yavaşlatır?
• Parmakla takip alışkanlığının okuma hızına etkisi nedir?
• Regresyon (geri dönüp tekrar okuma) ne demektir?
• Dar bakış açısı alışkanlığı gözün nasıl çalışmasına neden olur?
• Bir okuma alışkanlığını düzeltmeden önce ilk yapılması gereken şey nedir?

Cevaplar

• Okurken kelimeleri zihinde veya sessizce seslendirmektir; konuşma hızı okuma hızından yavaş olduğu için okuma bu hıza sıkışır.
• El, gözden çok daha yavaş hareket ettiği için göz elin hızına uymak zorunda kalır ve yavaşlar.
• Az önce okunan bir cümle veya kelimeye gereksiz yere tekrar tekrar dönmektir.
• Göz her seferinde sadece tek bir kelimeye odaklanır, oysa birkaç kelimeyi birden görebilir; bu da fazladan göz hareketine yol açar.
• Alışkanlığı fark etmek, yani kendini gözlemleyip hangi alışkanlıkların sende olduğunu tespit etmektir.

Bu derste kendi okuma alışkanlıklarını gözlemleyip bir liste çıkardın. Bir sonraki derste, bu listedeki her alışkanlığı tek tek nasıl azaltabileceğini gösteren pratik egzersizlere geçeceğiz.