Sitenizi Planlama: Sayfalar, Menü ve İçerik Taslağı

Tahmini süre: 11 dk

Bu derste ne yapacağız?

Bu derste bilgisayarı hiç açmadan, yalnızca kâğıt ve kalemle sitenizin iskeletini çizeceksiniz. Hedefimiz üç şey: temel sayfaları belirlemek, menüyü sade bir düzene oturtmak ve her sayfa için hangi metin ile görsele ihtiyacınız olduğunu yazan basit bir içerik taslağı hazırlamak.

Ön koşul: Önceki derste site kurucu araçlarının ne işe yaradığını tanıdınız. Bu derste herhangi bir araca girmeniz gerekmiyor. Yalnızca bir kâğıt, bir kalem ve sitenizin ne için kurulacağına dair kabaca bir fikir yeterli. Sonraki derste bu taslağı seçtiğiniz site kurucuya aktarmaya başlayacaksınız. Bu yüzden bugün yapacağınız iş, yarın harcayacağınız zamanı ciddi biçimde kısaltacak.

Kavram

Web sitesi planlamak, ev yaptırmadan önce kâğıda kat planı çizmeye benzer. Duvarları örmeye başlamadan önce mutfağın nerede, salonun nerede olacağına karar verirsiniz. Karar vermeden başlarsanız yarıda duvar yıktırmak zorunda kalırsınız. Sitede de durum aynıdır: önce plan, sonra kurulum.

Bu planın üç temel parçası vardır:

• Sayfa listesi: Sitenizde hangi sayfaların olacağı. Evdeki odalara benzer.
• Menü yapısı: Ziyaretçinin sayfalar arasında gezinmesini sağlayan bağlantılar. Evdeki kapılar ve koridorlar gibidir; kapı yoksa oda olsa da kimse giremez.
• İçerik taslağı: Her sayfada hangi yazı, fotoğraf ve düğmelerin yer alacağını gösteren liste. Odaların içine koyacağınız eşyaların envanteri gibi düşünün.

Başlangıç düzeyinde en önemli kural şudur: az sayfa, net amaç. Küçük bir işletme, portfolyo veya etkinlik sitesi için çoğu zaman dört ila altı sayfa fazlasıyla yeterlidir. Ziyaretçi aradığını birkaç saniyede bulamazsa siteden ayrılır. Sayfa sayısını artırmak değil, her sayfayı gerçekten gerekli kılmak sizi başarıya götürür.

Adım adım uygulama

Aşağıdaki adımları sırayla izleyin. Hepsi kâğıt üzerinde yapılır; bir sayfa kâğıt ve bir kalem işinizi görür.

• Adım 1 – Amacı tek cümleyle yazın. Kâğıdın en üstüne şunu tamamlayın: “Bu site, … kişilerin … yapmasını sağlayacak.” Örnek: “Bu site, mahalledeki müşterilerin pastane siparişi vermesini sağlayacak.” Amaç net değilse sayfa kararları da belirsiz kalır.
• Adım 2 – Ziyaretçiyi düşünün. Siteye kimin gireceğini ve bu kişinin aklındaki üç soruyu yazın. Örneğin: “Ne satıyorsunuz?”, “Fiyatlar nedir?”, “Size nasıl ulaşırım?” Bu sorular sayfalarınızın hammaddesidir.
• Adım 3 – Temel sayfaları seçin. Hemen hemen her site için üç sayfa vardır: Ana Sayfa, Hakkımızda ve İletişim. Ardından işinize göre bir ya da iki sayfa ekleyin: Hizmetler, Ürünler, Galeri veya Sık Sorulan Sorular. Toplamı altıyı geçirmemeye çalışın.
• Adım 4 – Menüyü sıralayın. Kâğıda yatay bir şerit çizin; bu şerit sitenin üstündeki menüyü temsil etsin. Sayfaları soldan sağa, ziyaretçinin ilgi sırasına göre dizin. Genel kural: Ana Sayfa en solda, İletişim en sağda olur. Menüde beş ya da altı öğeyi aşmamak okunabilirliği korur.
• Adım 5 – Her sayfanın kaba çizimini yapın. Her sayfa için bir dikdörtgen çizin ve içine yukarıdan aşağıya bölümleri yazın. Ana sayfa için örnek sıralama: üstte başlık ve kısa tanıtım cümlesi, ortada öne çıkan hizmetler, altta bir eylem düğmesi (örneğin “Bize Ulaşın”), en altta adres ve telefonun yer aldığı alt bilgi. Çizimin güzel olması gerekmez; kutular ve etiketler yeterlidir.
• Adım 6 – İçerik taslağı tablosunu hazırlayın. Kâğıdı sütunlara bölün ya da aşağıdaki örneğe benzer bir tablo çizin. Her sayfa için hangi metnin ve görselin gerektiğini, bunların hazır olup olmadığını işaretleyin.
• Adım 7 – Eksikleri belirleyin. Tabloda “hazır değil” yazan her satırın yanına kendinize bir son tarih koyun. Fotoğraf çekmek ya da metin yazmak, site kurmaktan daha uzun sürebilir; bu yüzden eksikleri şimdiden görmek çok değerlidir.

Örnek içerik taslağı

Bu tablo sitenin “alışveriş listesi”dir. Kurulum günü geldiğinde listeye bakıp ilgili alanı doldurmanız yeterli olur; “şimdi ne yazsam?” diye duraksamazsınız.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Kendi sitenizi ya da hayali bir siteyi (örneğin mahalle kafesi, fotoğrafçı portfolyosu, bir dernek) seçin ve aşağıdaki işi tek oturuşta tamamlayın. Süre olarak yaklaşık on beş dakika ayırmanız yeterli.

• Sitenin amacını tek cümleyle yazın.
• En fazla altı sayfalık bir liste çıkarın.
• Menü şeridini çizip sayfaları sıraya dizin.
• Ana sayfa için bölümleri yukarıdan aşağıya kutular halinde gösterin.
• Yukarıdaki örneğe benzer bir içerik taslağı tablosu hazırlayın.

Kontrol listesi

• Amaç cümlem net ve tek cümle mi?
• Ana Sayfa, Hakkımızda ve İletişim sayfaları listemde var mı?
• Menüde altıdan fazla öğe yok mu?
• Her sayfa için en az bir metin ve bir görsel ihtiyacı yazdım mı?
• Eksik içeriklerin yanına bir tarih koydum mu?

Bu kâğıdı saklayın. Sonraki derste doğrudan buna bakarak çalışacaksınız.

Kendini sına

• Soru 1: Site planlamanın üç temel parçası nelerdir?
• Soru 2: Hemen hemen her sitede bulunması önerilen üç temel sayfa hangileridir?
• Soru 3: Menüde kaç öğe kullanmak okunabilirlik için uygundur ve neden?
• Soru 4: İçerik taslağı tablosu kurulum sırasında size nasıl yardımcı olur?
• Soru 5: Hakkımızda sayfasında hangi üç soruya cevap vermek iyi bir başlangıçtır?

Cevaplar

• Cevap 1: Sayfa listesi, menü yapısı ve içerik taslağı.
• Cevap 2: Ana Sayfa, Hakkımızda ve İletişim.
• Cevap 3: Beş ya da altı öğeyi aşmamak uygundur; çünkü ziyaretçi çok seçenek görünce kaybolur ve aradığını bulamadan siteden ayrılabilir.
• Cevap 4: Hangi metnin ve görselin nerede kullanılacağını önceden gösterir. Böylece kurulum sırasında duraksamazsınız, eksik içerikleri de önceden fark edip tamamlarsınız.
• Cevap 5: Kimsiniz, ne yapıyorsunuz ve ziyaretçi neden size güvenmeli.

Bu derste sitenizin planını çıkardınız. Bir sonraki derste bu planı seçtiğiniz site kurucuya aktarıp ilk sayfalarınızı oluşturmaya başlayacaksınız. Araçların arayüzü zamanla değişebilir; ancak burada hazırladığınız plan hangi aracı kullanırsanız kullanın geçerli kalacaktır.