Temel Kavramlar ve FMEA Türleri
Bir önceki derste FMEA'nın neden var olduğunu ve "sorun çıkmadan önce düşünmek" mantığını gördük. Bu derste analizin dilini öğreniyoruz: ekip aynı kelimelerle aynı şeyi kastetmezse, tablo ne kadar düzgün doldurulursa doldurulsun değer üretmez. Sonraki derste bu kavramları kullanarak FMEA çalışmasını nasıl hazırlayıp ekibi nasıl kuracağımıza geçeceğiz.
Temel Kavramlar
| Terim | Anlamı | Örnek (kafe siparişi) |
|---|---|---|
| Fonksiyon / Gereksinim | Ürün veya sürecin yapması gereken iş | Siparişi doğru hazırlayıp zamanında teslim etmek |
| Hata türü (Failure Mode) | Fonksiyonun yerine getirilememe şekli | Yanlış içecek hazırlanması |
| Etki (Effect) | Hatanın müşteri veya sonraki adım üzerindeki sonucu | Müşteri memnuniyetsizliği, iade, kayıp |
| Neden (Cause) | Hatanın neden ortaya çıktığı | Sipariş fişinin okunaksız olması |
| Mevcut kontrol | Nedeni önleyen veya hatayı yakalayan mevcut uygulama | Sipariş teslimde sesli teyit |
Karıştırılan üç kavram
- Hata türü "ne ters gitti" sorusunun cevabıdır.
- Etki "sonuçta ne olur" sorusunun cevabıdır.
- Neden "neden oldu" sorusunun cevabıdır.
Sık yapılan hata: nedeni hata türü diye yazmak ("operatör dikkatsiz" bir neden olabilir, hata türü değildir) ya da etkiyi hata türü yerine koymak ("müşteri şikâyeti" bir etkidir).
Mevcut kontrollerin iki türü
- Önleme kontrolleri: Nedenin oluşmasını engeller (hata önleyici aparat, standart iş talimatı, eğitim).
- Tespit kontrolleri: Hata oluştuktan sonra müşteriye ulaşmadan yakalar (muayene, test, çift kontrol).
FMEA Türleri
| Tür | Odak | Tipik soru | Kimler katılır |
|---|---|---|---|
| DFMEA (Tasarım) | Ürün veya sistemin tasarımı | Tasarım gereksinimi karşılamazsa ne olur? | Tasarım, test, kalite, üretim temsilcisi |
| PFMEA (Süreç) | Üretim veya montaj süreci | Bu adım hatalı yapılırsa ne olur? | Süreç mühendisi, operatör, kalite, bakım |
| Hizmet FMEA'sı | Hizmet ve iş akışları | Müşteriye verilen hizmetin hangi adımı aksayabilir? | Sahadaki çalışanlar, yöneticiler, müşteri ilişkileri |
Aralarındaki temel fark
- DFMEA'da neden çoğunlukla tasarım kararlarıdır: malzeme seçimi, tolerans, boyut.
- PFMEA'da neden çoğunlukla süreç değişkenleridir: makine ayarı, insan, yöntem, ortam.
- Hizmet FMEA'sında "ürün" yerine akış adımları vardır: başvuru alma, onay, teslim, destek. Etkiler çoğunlukla gecikme, yanlış bilgi, müşteri kaybı gibi görünür.
Örnek: aynı sorun, üç bakış
- DFMEA: Kapı kolunun tasarımı yetersiz dayanıklı, kırılır.
- PFMEA: Montajda vida fazla sıkılır, kol çatlar.
- Hizmet: Servis randevusu sistemde yanlış kaydedilir, müşteri boşuna gelir.
Küçük Uygulama
Çalıştığınız yerden basit bir süreç seçin (örneğin fatura onay süreci). Şu tabloyu doldurun: bir adım, o adımın hata türü, etkisi, nedeni ve mevcut kontrol. Sonra hata türü ile nedeni karıştırıp karıştırmadığınızı kontrol edin.
İpuçları
- Bir adım için birden fazla hata türü yazabilirsiniz; hepsi ayrı satır olur.
- Bir hata türünün birden fazla nedeni ve etkisi olabilir.
- Etkiyi her zaman müşteri veya sonraki adım gözüyle yazın.
- Hangi FMEA türünü seçeceğinizden emin değilseniz, sorunun kaynağını sorun: tasarımda mı, süreçte mi, hizmet akışında mı?
Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol