Dosyaları Kopyalama, Taşıma, Silme ve Geri Getirme

Bu, sekiz dersten oluşan Sıfırdan Bilgisayar ve İnternet Kullanımı: Dosyalar, E-posta, Arama ve Güvenlik kursunun üçüncü dersidir. Bir önceki derste dosya ve klasörlerin ne olduğunu, yeni bir klasör oluşturmayı ve dosyalara ad vermeyi öğrenmiştiniz. Bu derste ise elinizdeki dosyaları bir yerden başka bir yere kopyalamayı, taşımayı, gerektiğinde silmeyi ve yanlışlıkla sildiğiniz bir dosyayı geri getirmeyi öğreneceksiniz. Süre hedefi yaklaşık 10 dakikadır. Bir sonraki derste ise dosyalarla işimiz tamamlandıktan sonra internet dünyasına, e-posta kullanımına geçiş yapacağız; bu yüzden dosya işlemlerinde rahat hareket etmek, ileride e-posta eklerini bilgisayarınıza kaydederken de işinize yarayacaktır.

Bu derste ne yapacağız?

Amacımız, bilgisayarınızdaki herhangi bir dosyayı (belge, fotoğraf, müzik dosyası fark etmez) fare ile veya klavye kısayollarıyla kopyalamayı, farklı bir klasöre taşımayı, silmeyi ve gerektiğinde Geri Dönüşüm Kutusu üzerinden geri getirmeyi güvenli bir şekilde yapabilmektir. Ön koşul olarak, bilgisayarınızı açıp kapatabilmeniz, fareyi kullanabilmeniz ve dosya/klasör kavramlarına önceki dersten aşina olmanız yeterlidir. Arayüz görselleri işletim sistemi sürümüne göre küçük farklılıklar gösterebilir; burada anlatılan menü ve düğme adları güncel Windows sürümlerinin çoğunda benzer şekilde bulunur.

Kavram

Bu dört işlemi günlük hayattan tanıdık örneklerle düşünebilirsiniz. Kopyalama, bir belgenin fotokopisini çekmek gibidir: orijinal belge yerinde kalır, ayrıca bir kopyası oluşur. Taşıma ise bir eşyayı bir odadan alıp başka bir odaya götürmek gibidir: eşya eski yerinde kalmaz, sadece yeni yerde bulunur. Silme, bir kağıdı buruşturup çöp kutusuna atmaya benzer; ancak bilgisayarda bu "çöp kutusu" hemen boşalmaz, Geri Dönüşüm Kutusu adında bir ara durak vardır. Siz o kutuyu boşaltana kadar attığınız dosyayı yeniden alabilirsiniz; tıpkı gerçek hayatta çöpe attığınız bir kağıdı, çöp arabası gelmeden önce çöp kutusundan geri çıkarabilmeniz gibi. Geri getirme de işte bu kağıdı çöp kutusundan alıp tekrar masanıza koymaktır.

Adım adım uygulama

Aşağıdaki adımları Dosya Gezgini (bazı sürümlerde Gezgin veya File Explorer olarak da geçer) penceresi açıkken uygulayın. Dosya Gezgini'ni açmak için görev çubuğundaki sarı klasör simgesine tıklayabilir veya klavyede Windows tuşuyla birlikte E harfine basabilirsiniz.

Dosya kopyalama

• 1. Kopyalamak istediğiniz dosyanın üzerine fareyle bir kez tıklayarak dosyayı seçili (mavi/gri arka planlı) hâle getirin.
• 2. Seçili dosyanın üzerinde fareye sağ tıklayın ve açılan menüden Kopyala seçeneğine tıklayın. İsterseniz klavyeden Ctrl tuşuna basılı tutup C harfine basarak da aynı işlemi yapabilirsiniz.
• 3. Sol taraftaki klasör listesinden dosyayı kopyalamak istediğiniz hedef klasöre gidin (örneğin Belgelerim veya masaüstünde oluşturduğunuz kendi klasörünüz).
• 4. Hedef klasörün boş bir alanına sağ tıklayıp Yapıştır seçeneğine tıklayın. Klavye kısayolu olarak Ctrl tuşuyla birlikte V harfine basabilirsiniz.
• 5. İşlem tamamlandığında dosyanın hem eski hem de yeni konumda bulunduğunu göreceksiniz; çünkü kopyalama orijinali silmez.

Dosya taşıma

• 1. Taşımak istediğiniz dosyayı seçin.
• 2. Sağ tıklayıp Kes seçeneğine tıklayın (klavyede Ctrl + X). Kesilen dosya simgesi genellikle biraz soluk görünür; bu normaldir ve dosyanın henüz silinmediğini, taşınmayı beklediğini gösterir.
• 3. Dosyayı taşımak istediğiniz hedef klasöre gidin.
• 4. Boş bir alana sağ tıklayıp Yapıştır seçeneğine tıklayın (klavyede Ctrl + V).
• 5. Dosya artık eski konumunda görünmez, sadece yeni klasördedir; çünkü taşıma orijinali eski yerinden kaldırır.

İsterseniz kopyalama ve taşıma işlemlerini menüler yerine sürükle bırak yöntemiyle de yapabilirsiniz: dosyanın üzerine farenin sol düğmesini basılı tutun, hedef klasörün üzerine sürükleyin ve düğmeyi bırakın. Aynı disk (örneğin aynı C: sürücüsü) içinde sürükle bırak genellikle taşıma yapar; farklı bir sürücüye (örneğin USB belleğe) sürüklerseniz genellikle kopyalama yapar. Emin olmak istiyorsanız sağ tık menüsünden Kopyala/Yapıştır veya Kes/Yapıştır yöntemini kullanmak daha güvenlidir.

Dosya silme

• 1. Silmek istediğiniz dosyanın üzerine tıklayarak seçin.
• 2. Klavyeden Delete tuşuna basın veya sağ tıklayıp Sil seçeneğine tıklayın.
• 3. Dosya ekrandan kaybolur ama bilgisayardan tamamen silinmez; Geri Dönüşüm Kutusu adlı özel klasöre taşınır.

Silinen dosyayı geri getirme

• 1. Masaüstünde bulunan Geri Dönüşüm Kutusu simgesine çift tıklayarak açın.
• 2. Geri getirmek istediğiniz dosyayı bulun ve üzerine tıklayarak seçin.
• 3. Sağ tıklayıp Geri Yükle seçeneğine tıklayın.
• 4. Dosya otomatik olarak silindiği eski konuma geri döner.

Bir dosyayı geri dönüşü olmayacak şekilde, yani doğrudan Geri Dönüşüm Kutusu'na uğratmadan silmek isterseniz klavyede Shift tuşunu basılı tutarken Delete tuşuna basabilirsiniz. Bu, kalıcı silmedir ve dosyayı Geri Dönüşüm Kutusu'ndan bile geri alamazsınız; bu yüzden yeni başlayanlara bu yöntemi yalnızca gerçekten emin oldukları dosyalarda kullanmalarını öneririz.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Şimdi öğrendiklerinizi küçük bir alıştırmayla pekiştirin. Masaüstünüzde veya Belgelerim klasöründe deneme yapmak için boş bir metin belgesi kullanabilirsiniz; eğer elinizde deneme için ayrılmış bir dosyanız yoksa, önceki dersteki bilgilerle yeni bir klasör açıp içine örnek bir belge oluşturabilirsiniz.

• Bir dosyayı seçip kopyalayın ve başka bir klasöre yapıştırın; iki kopyanın da var olduğunu gözlemleyin.
• Kopyalardan birini seçip kesin ve üçüncü bir klasöre taşıyın; dosyanın eski yerinde kalmadığını doğrulayın.
• Kopyalardan birini silin ve Geri Dönüşüm Kutusu'na düştüğünü kontrol edin.
• Geri Dönüşüm Kutusu'nu açıp sildiğiniz dosyayı geri yükleyin.
• Son olarak, ihtiyacınız kalmayan deneme dosyalarını temizleyerek masaüstünüzü düzenli bırakın.

Kontrol listesi: Kopyalama sonrası iki dosya görüyor muyum? Taşıma sonrası dosya sadece yeni yerde mi? Silinen dosya Geri Dönüşüm Kutusu'nda mı? Geri yükleme sonrası dosya eski konumuna mı döndü?

Kendini sına

1) Bir dosyayı kopyaladığınızda orijinal dosyaya ne olur?

2) Bir dosyayı taşıdığınızda orijinal dosyaya ne olur?

3) Silinen bir dosya ilk olarak nereye gider?

4) Bir dosyayı kalıcı olarak (Geri Dönüşüm Kutusu'na uğramadan) silmek için hangi tuş kombinasyonu kullanılır?

5) Kopyalama işlemi için kullanılan klavye kısayolu nedir?

Cevaplar

1) Orijinal dosya olduğu yerde kalır; ayrıca bir kopyası oluşturulur, dosya silinmez.

2) Orijinal dosya eski konumundan kaldırılır ve yalnızca yeni konumda kalır.

3) Geri Dönüşüm Kutusu'na gider; oradan istenirse geri yüklenebilir ya da kutu boşaltılınca kalıcı silinir.

4) Shift tuşu basılıyken Delete tuşuna basılır.

5) Ctrl tuşu basılıyken C harfine basılır.