Ders 7: Okuma Parçaları: Ana Fikir, Detay ve Çıkarım Soruları (Reading: Main Idea, Detail & Inference)

Tahmini süre: 16 dk · Seviye: B1-B2 · Kategori: Sınav İngilizcesi

Önceki derslerde kelime, bağlaç ve cümle düzeyindeki sorular üzerinde çalıştık. Bağlaçların iki fikir arasındaki ilişkiyi nasıl kurduğunu, bir kelimenin cümledeki görevini nasıl anlayacağımızı gördük. Bu derste daha büyük bir parçaya geçiyoruz: okuma parçaları. YDS ve YÖKDİL'de 80 soruya 180 dakikan var. Okuma parçaları da sınavın en uzun metinleri. Bu yüzden onları iyi okumak yetmez, zamanını da iyi kullanman gerekir. Önceki derslerde öğrendiğin bağlaç ve kelime bilgisi burada çok işine yarayacak. However ya da for this reason gibi bir ifade, yazarın düşüncesinin nereye gittiğini gösteren bir yol işaretidir.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Okuma parçalarında zamanını nasıl yöneteceğini ve parça başına ne kadar süre ayırabileceğini öğreneceksin.
• Skimming (hızlı genel okuma) ile scanning (belirli bilgiyi arama) arasındaki farkı ve bunları ne zaman kullanacağını öğreneceksin.
• Soru kökünden sorunun ana fikir, detay ya da çıkarım sorusu olduğunu anlamayı öğreneceksin.
• Her soru tipinde yanlış şıkları (çeldiricileri) nasıl eleyeceğini öğreneceksin.

Kelimeler

Aşağıdaki kelimeler okuma sorularının kökünde sürekli karşına çıkar. Bunları tanırsan soruyu okur okumaz ne istendiğini anlarsın.

Dil bilgisi / kalıp

1. Zaman yönetimi ve okuma sırası

Bir okuma parçasında genellikle birden fazla soru olur. Parça başına yaklaşık 8-10 dakika ayırmayı hedefleyebilirsin. Önerilen sıra şudur:

• Adım 1 – Soru köklerine bak (1 dk): Şıkları değil, sadece soruları oku. Hangi soru ana fikir, hangisi detay, hangisi çıkarım? Bunu belirle.
• Adım 2 – Skimming (2-3 dk): Parçayı hızlıca oku. Her paragrafın ilk ve son cümlesine özellikle dikkat et. Bilmediğin kelimelerde durma.
• Adım 3 – Scanning (4-5 dk): Detay sorusundaki anahtar kelimeyi (isim, sayı, tarih, özel terim) parçada ara ve sadece o bölümü dikkatlice oku.
• Adım 4 – Zor soruyu işaretle ve geç: Bir soruda çok takılırsan işaretle, sonra geri dön.

2. Soru tiplerini soru kökünden tanımak

3. Soru köklerindeki edilgen kalıp

Soru köklerinin çoğu edilgen (passive) yapıdadır. Formülü şöyle:

It + can / may / is + be (gerekirse) + fiilin 3. hâli + that + cümle

• It can be inferred that ... = ... sonucu çıkarılabilir.
• It is stated that ... = ... belirtilmektedir.
• It is suggested that ... = ... ima edilmektedir / ileri sürülmektedir.

Türkçeyle farkı: Türkçe metinlerde ana fikir çoğu zaman paragrafın sonuna doğru ortaya çıkar. İngilizce akademik metinlerde ise ana fikir genellikle paragrafın başında, topic sentence (konu cümlesi) içinde verilir. Sonraki cümleler bu fikri örneklerle destekler. Bu yüzden İngilizce bir parçada ilk cümleleri dikkatle okumak sana zaman kazandırır. Bir fark daha var: Türkçede "-e göre" eki kelimenin sonuna gelir, İngilizcede ise according to ifadenin başına gelir: according to the author = yazara göre.

Örnek cümleler

Önce kısa bir parça okuyalım. Aşağıdaki örnek cümleler ve alıştırmalar bu parçayla ilgili.

Many cities around the world are planting more trees in their streets and parks. City planners believe that trees do much more than make a place look beautiful. For example, trees provide shade and can lower the temperature of streets on hot summer days. They also clean the air by absorbing some harmful gases. However, planting trees is not always easy. Some species need a lot of water, and their roots can damage roads and pipes. For this reason, experts recommend choosing local species that are suited to the climate of the region.

(Dünyanın dört bir yanındaki birçok şehir, sokaklarına ve parklarına daha fazla ağaç dikiyor. Şehir plancıları, ağaçların bir yeri güzel göstermekten çok daha fazlasını yaptığına inanıyor. Örneğin ağaçlar gölge sağlar ve sıcak yaz günlerinde sokakların sıcaklığını düşürebilir. Ayrıca bazı zararlı gazları emerek havayı temizlerler. Ancak ağaç dikmek her zaman kolay değildir. Bazı türler çok su ister ve kökleri yollara ve borulara zarar verebilir. Bu nedenle uzmanlar, bölgenin iklimine uygun yerel türlerin seçilmesini öneriyor.)

• The passage is mainly concerned with the benefits and problems of planting trees in cities.
  Parça esas olarak şehirlere ağaç dikmenin faydaları ve sorunlarıyla ilgilidir.
• According to the passage, trees can lower the temperature of streets.
  Parçaya göre ağaçlar sokakların sıcaklığını düşürebilir.
• It is stated in the passage that some tree roots can damage pipes.
  Parçada bazı ağaç köklerinin borulara zarar verebileceği belirtilmektedir.
• It can be inferred from the passage that choosing the wrong species may cause problems.
  Parçadan yanlış türü seçmenin sorunlara yol açabileceği sonucu çıkarılabilir.
• The author points out that planting trees is not always easy.
  Yazar ağaç dikmenin her zaman kolay olmadığına dikkat çekiyor.
• The first sentence of the paragraph usually gives the main idea.
  Paragrafın ilk cümlesi genellikle ana fikri verir.
• I skim the passage first and then scan it for the key words.
  Önce parçayı hızlıca gözden geçiriyorum, sonra anahtar kelimeleri tarıyorum.
• The word "however" shows that the author is going to talk about a problem.
  "However" kelimesi, yazarın bir sorundan söz edeceğini gösterir.
• Which of the following is NOT mentioned in the passage?
  Aşağıdakilerden hangisinden parçada söz edilmemiştir?
• The author would most likely agree that local species are a better choice.
  Yazar büyük olasılıkla yerel türlerin daha iyi bir seçim olduğu fikrine katılır.
• The correct answer often uses different words from the passage.
  Doğru cevap çoğu zaman parçadakinden farklı kelimeler kullanır.
• If a question takes too much time, mark it and come back later.
  Bir soru çok zaman alırsa işaretle ve sonra geri dön.

Diyalog

İki öğrenci, Elif (A) ve Can (B), sınav hazırlığı sırasında okuma parçaları hakkında konuşuyor.

• A: I always run out of time in the reading section.
  Okuma bölümünde hep zamanım yetmiyor.
• B: Do you read the whole passage word by word?
  Bütün parçayı kelime kelime mi okuyorsun?
• A: Yes, and I try to translate every sentence.
  Evet, her cümleyi de çevirmeye çalışıyorum.
• B: That takes too long. Look at the questions first.
  Bu çok uzun sürer. Önce sorulara bak.
• A: Why? I haven't read the text yet.
  Neden? Daha metni okumadım ki.
• B: Because the questions tell you what to look for.
  Çünkü sorular sana neyi araman gerektiğini söyler.
• A: OK. What about "It can be inferred that" questions? They are the hardest for me.
  Tamam. Peki "It can be inferred that" soruları? Benim için en zorları onlar.
• B: The answer isn't written directly, but it must come from the passage, not from your own ideas.
  Cevap doğrudan yazmaz ama senin kendi fikirlerinden değil, parçadan gelmelidir.
• A: And for main idea questions?
  Ya ana fikir soruları?
• B: Choose the option that covers the whole passage, not just one example.
  Sadece bir örneği değil, bütün parçayı kapsayan şıkkı seç.
• A: That makes sense. I'll try it in today's practice test.
  Mantıklı. Bugünkü deneme testinde bunu deneyeceğim.
• B: Good luck! Don't forget to check the time after each passage.
  Bol şans! Her parçadan sonra saate bakmayı unutma.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: Soruları görmeden parçayı baştan sona kelime kelime çevirmek. → Doğru: Önce soru köklerine bakmak, sonra hızlı okuyup gerekli bölümü dikkatle okumak.
• Yanlış: Ana fikir sorusunda parçada geçen tek bir örneği seçmek (örneğin "trees clean the air"). → Doğru: Bütün parçayı kapsayan şıkkı seçmek ("the benefits and problems of planting trees in cities").
• Yanlış: Çıkarım sorusunda genel kültüre ya da kendi görüşüne göre cevap vermek. → Doğru: Yalnızca parçadaki bilgiye dayanan şıkkı seçmek. Doğru bile olsa parçayla desteklenmeyen şık yanlıştır.
• Yanlış: Soru kökündeki suggest kelimesini her zaman "önermek" diye anlamak. → Doğru: "The passage suggests that ..." kalıbında suggest "ima etmek, göstermek" anlamına gelir.
• Yanlış: Şıkta parçadaki kelimenin aynısını görünce hemen o şıkkı işaretlemek ya da NOT / EXCEPT kelimesini gözden kaçırmak. → Doğru: Şıkkın anlamını parçayla karşılaştırmak ve olumsuz soru kökünü mutlaka fark etmek.

Alıştırma

Soruları yukarıdaki ağaç parçasına göre cevapla.

1. (Doğru şıkkı seç) The passage is mainly concerned with ____.

• a) the history of city parks
• b) the benefits and difficulties of planting trees in cities
• c) why local trees are more beautiful
• d) how pipes are repaired in big cities
• e) the cost of cleaning the air

2. (Doğru şıkkı seç) According to the passage, trees ____.

• a) increase the temperature in summer
• b) never cause any problems
• c) need very little water
• d) are only planted in parks
• e) can make streets cooler on hot days

3. (Doğru şıkkı seç) It can be inferred from the passage that ____.

• a) all tree species are suitable for every city
• b) city planners do not care about beauty
• c) trees are the only way to clean the air
• d) a species that is not suited to the local climate may create problems
• e) most cities have stopped planting trees

4. (Boşluk doldurma) In the passage, the word "however" introduces a ________ (contrast / example).

5. (Boşluk doldurma) If you want to find a specific name, date or number quickly, you use ________ (skimming / scanning).

6. (Soru tipini belirle) "Which of the following is NOT mentioned in the passage?" sorusu hangi soru tipidir: ana fikir, detay, çıkarım?

7. (İngilizceden Türkçeye çeviri) The author would most likely agree that local species are a better choice.

8. (Türkçeden İngilizceye çeviri) Parçaya göre bazı türler çok su ister.

Cevap Anahtarı

• 1. b) Parça hem faydaları hem de zorlukları anlatıyor. a, d ve e parçada yok; c ise parçada söylenmiyor.
• 2. e) Parçada "can lower the temperature of streets on hot summer days" deniyor. Şıkta aynı bilgi farklı kelimelerle ("make streets cooler") verilmiş.
• 3. d) Uzmanların iklime uygun yerel türleri önermesinden, uygun olmayan türlerin sorun çıkarabileceği sonucu çıkar. a ise parçaya ters düşüyor.
• 4. contrast (zıtlık). Parça önce faydaları anlatıyor, "however" ile sorunlara geçiyor.
• 5. scanning
• 6. Detay sorusu (olumsuz detay sorusu). Parçada geçen bilgileri tek tek kontrol edip geçmeyeni bulursun.
• 7. Yazar büyük olasılıkla yerel türlerin daha iyi bir seçim olduğu fikrine katılır.
• 8. According to the passage, some species need a lot of water.

Telaffuz ipucu

• infer / inference: Fiilde vurgu ikinci hecededir: in-FÖR. İsim hâlinde vurgu ilk heceye kayar: İN-fı-rıns. Geçmiş zaman hâli inferred "in-förd" diye okunur; sona "-id" eklenmez.
• suggest: Vurgu ikinci hecededir: sı-CEST. Ortadaki "gg" harfleri burada "c" sesi verir; "sug-gest" diye iki "g" ile okunmaz.
• purpose: İkinci hecedeki "-pose" "poz" diye değil, kısa ve zayıf bir "pıs" diye okunur: PÖR-pıs.

Bir sonraki derse köprü: Bu derste okuma parçalarında zamanını nasıl yöneteceğini ve ana fikir, detay, çıkarım sorularını nasıl ayırt edeceğini öğrendin. Kursun son dersinde bu dersteki okuma taktiklerini önceki derslerdeki kelime ve bağlaç stratejileriyle bir araya getireceğiz. Böylece sınav gününe bütün soru tipleri için hazır bir plan ile gireceksin. O derse kadar her gün en az bir okuma parçası çöz ve her soruda önce soru tipini belirlemeyi alışkanlık hâline getir.