Zero ve First Conditional (0. ve 1. Tip Koşul Cümleleri)

Önceki derste gerund ve infinitive yapılarıyla fiil kalıplarını öğrenmiştin. Bu derste koşul cümlelerine (conditionals) giriş yapıyoruz: Zero Conditional (0. Tip) ve First Conditional (1. Tip). Bir sonraki derste Second Conditional (2. Tip) ile hayali ve gerçek dışı durumları göreceğiz.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Zero Conditional ile genel gerçekleri ve bilimsel/doğal kuralları ifade etmeyi
• First Conditional ile gerçekleşmesi mümkün olan koşulları ve sonuçlarını anlatmayı
• 'If' cümlesinin yapısını ve Türkçedeki '-se/-sa' ekiyle farkını
• Günlük hayatta koşul cümleleriyle konuşma pratiği yapmayı

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Zero Conditional (0. Tip) genel gerçekleri, bilimsel kuralları ve her zaman doğru olan durumları anlatır. Türkçedeki '-se/-sa' eki genel gerçekler için kullanılır, ama İngilizcede burada will kullanılmaz, sadece geniş zaman (present simple) kullanılır.

If + Özne + fiil (present simple), Özne + fiil (present simple)

Örnek yapı: If you heat ice, it melts. (Buzu ısıtırsan, erir.)

First Conditional (1. Tip) gerçekleşmesi mümkün olan bir koşulu ve bu koşul gerçekleşirse ortaya çıkacak sonucu anlatır. Gelecekle ilgili gerçekçi bir olasılıktan bahsederiz.

If + Özne + fiil (present simple), Özne + will + fiil (yalın hâl)

Örnek yapı: If it rains, I will stay at home. (Yağmur yağarsa, evde kalacağım.)

Önemli fark: Türkçede '-se/-sa' eki hem şimdiki hem gelecek anlamda kullanılabilir, ama İngilizcede if cümlesinde (koşul kısmında) asla 'will' kullanılmaz — sadece geniş zaman kullanılır. 'Will' yalnızca sonuç (result) cümlesinde yer alır.

Unless kelimesi 'if ... not' anlamına gelir. Örnek: Unless you study, you will fail. = If you don't study, you will fail. (Çalışmazsan, başarısız olursun.)

Örnek cümleler

If you heat water to 100 degrees, it boils.
Suyu 100 dereceye ısıtırsan, kaynar.

If you don't water plants, they die.
Bitkileri sulamazsan, ölürler.

Ice melts if the temperature rises.
Sıcaklık yükselirse buz erir.

If I have free time tomorrow, I will call you.
Yarın boş vaktim olursa, seni ararım.

If it rains this weekend, we will cancel the picnic.
Bu hafta sonu yağmur yağarsa, pikniği iptal edeceğiz.

She will be angry if you are late.
Geç kalırsan kızacak.

If you don't hurry, you will miss the bus.
Acele etmezsen otobüsü kaçıracaksın.

We will go to the beach if the weather is nice.
Hava güzel olursa sahile gideceğiz.

Unless you practice every day, you won't improve your English.
Her gün pratik yapmadıkça İngilizcen gelişmeyecek.

If you mix blue and yellow, you get green.
Maviyle sarıyı karıştırırsan yeşil elde edersin.

Diyalog

A: What will you do if you pass this exam?
Bu sınavı geçersen ne yapacaksın?

B: If I pass, I will celebrate with my friends.
Geçersem, arkadaşlarımla kutlayacağım.

A: And if you fail?
Peki başarısız olursan?

B: If I fail, I will study harder next time.
Başarısız olursam, bir dahaki sefere daha çok çalışacağım.

A: That's a good attitude. Do you know what happens if you drink too much coffee before an exam?
Bu iyi bir tutum. Sınavdan önce çok fazla kahve içersen ne olduğunu biliyor musun?

B: Yes, if you drink too much coffee, you get nervous.
Evet, çok fazla kahve içersen sinirli olursun.

A: Exactly. So don't drink coffee unless you really need it.
Aynen öyle. O yüzden gerçekten ihtiyacın olmadıkça kahve içme.

B: Okay, I will remember that. If I need energy, I will drink water instead.
Tamam, bunu hatırlayacağım. Enerjiye ihtiyacım olursa, onun yerine su içeceğim.

A: Good idea. When you feel thirsty, your body needs water.
İyi fikir. Susadığında vücudun suya ihtiyaç duyar.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: If it will rain, I will stay home. -> Doğru: If it rains, I will stay home. (If cümlesinde 'will' kullanılmaz.)
• Yanlış: If you heat ice, it will melt. (genel gerçek için) -> Doğru: If you heat ice, it melts. (Zero conditional'da will yerine geniş zaman kullanılır.)
• Yanlış: Unless you don't hurry, you will be late. -> Doğru: Unless you hurry, you will be late. (Unless zaten olumsuz anlam taşır, 'don't' ile birlikte kullanılmaz.)
• Yanlış: If I will have time, I call you. -> Doğru: If I have time, I will call you. (Will, sadece sonuç cümlesinde olmalı.)

Alıştırma

1. If water ___ (freeze), it becomes ice.
2. If you ___ (study) hard, you will pass the exam.
3. Water boils if you ___ (heat) it to 100 degrees.
4. Unless you hurry, you ___ (miss) the train.
5. Aşağıdaki cümleyi Türkçeye çevirin: 'If she calls me, I will tell her the truth.'
6. Aşağıdaki cümleyi İngilizceye çevirin: 'Yağmur yağmazsa, parka gideceğiz.'
7. Doğru şıkkı seçin: If you don't eat, you ___ hungry. (a) feel (b) will feel (c) felt
8. Doğru şıkkı seçin: If I ___ him tomorrow, I will invite him to the party. (a) see (b) will see (c) saw

Cevap Anahtarı

1. freezes
2. study
3. heat
4. will miss
5. Beni ararsa, ona gerçeği söyleyeceğim.
6. If it doesn't rain, we will go to the park.
7. (b) will feel
8. (a) see

Telaffuz ipucu

• 'If' kelimesi kısa ve net söylenir, Türkçedeki 'if' değil 'ıf' gibi okunur.
• 'Will' cümle içinde genellikle kısaltılarak 'll' şeklinde söylenir: I will -> I'll (ayl).
• 'Unless' kelimesindeki vurgu ikinci hecede: an-LES.

Sonraki derste Second Conditional'ı (2. Tip Koşul Cümleleri) öğrenerek gerçek dışı veya hayali durumlar hakkında konuşmayı göreceğiz.