🏛️ LGS T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük — Demokratikleşme Çabaları ve Dış Politika

21 soru · her soruda ipucu ve çözüm · üyelik istemez

📝 Demokratikleşme Çabaları ve Dış Politika testleri

Her test sabittir: aynı seviyeyi yeniden açtığında aynı sorular gelir, ilerlemeni kıyaslayabilirsin. 6 kolay, 9 orta, 4 zor soru.

Kolay 6 soru
Orta 9 soru
Karışık 15 soru

📚 Demokratikleşme Çabaları ve Dış Politika konu anlatımı

  1. Temel bilgiler
  2. Çözümlü örnek 1
  3. Çözümlü örnek 2
  4. Sık yapılan hatalar
  5. Sınavda nasıl sorulur?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında devlet iki işi birlikte yürüttü: ülkede çok partili yaşamı denemek ve komşularla sorunları barışla çözmek. Bu konu, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesinin hem içeride hem dışarıda nasıl uygulandığını gösterir. Sınavda tarih sıralaması ve neden-sonuç soruları için çok işe yarar.

Temel bilgiler

  • Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924): Cumhuriyet'in ilk muhalefet partisidir. Şeyh Said isyanından sonra 1925'te kapatıldı. Örnek: İsyan çıkınca hükûmet güvenlik gerekçesiyle partiyi kapattı.
  • Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930): Atatürk'ün isteğiyle Fethi Okyar'ın başkanlığında kuruldu. Amaç, hükûmetin ekonomi politikalarını eleştirecek bir muhalefet oluşturmaktı. Parti kısa sürede kendini feshetti.
  • Demokrat Parti (1946): Çok partili hayata kalıcı geçişin başlangıcıdır. 1950 seçimini kazandı. Örnek: Celal Bayar ve Adnan Menderes bu partinin kurucuları arasındaydı.
  • Musul sorunu: 1926 Ankara Antlaşması ile çözüldü. Musul Irak'ta kaldı. Örnek: Sorun savaşla değil antlaşmayla bitti.
  • Milletler Cemiyeti (1932): Türkiye üye oldu. Örnek: Barışçı politikanın uluslararası alandaki göstergesidir.
  • Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında yapıldı. Amaç Balkanlarda barışı korumaktı.
  • Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Türkiye Boğazlar üzerinde egemenliğini yeniden kazandı. Örnek: Lozan'daki Boğazlar Komisyonu kaldırıldı.
  • Sadabat Paktı (1937): Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında yapıldı. Doğu sınırında güvenliği sağladı.
  • Hatay (1939): Önce Hatay Devleti kuruldu, sonra Türkiye'ye katıldı. Örnek: Süreci Atatürk başlattı, katılım ölümünden sonra gerçekleşti.

Çözümlü örnek 1

Soru: Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasında Atatürk'ün asıl amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir? Bunu, "Meclis'te tek parti vardı; ekonomi kötüydü; Atatürk muhalefet istedi" bilgileriyle açıklayınız.

Çözüm:
- 1930 yılında ekonomik sıkıntılar vardı.
- Atatürk, hükûmetin çalışmalarının eleştirilmesini istedi.
- Eleştiri için bir muhalefet partisi gerekiyordu.
- Bu parti, Fethi Okyar'ın başkanlığında kuruldu.
- Demek ki amaç, ülkede çok partili ve eleştiriye açık bir düzeni denemekti.

Denetim: Parti Atatürk'ün isteğiyle kurulduğu için "ona karşı çıkmak" amacı yanlıştır. Doğru yanıt demokratik denemedir.

Çözümlü örnek 2

Soru: Montrö (1936), Balkan Antantı (1934), Hatay'ın katılması (1939) ve Milletler Cemiyeti'ne giriş (1932) olaylarını eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Çözüm:
- Önce en küçük yılı bulalım: 1932.
- Sonra 1934, sonra 1936, en son 1939 gelir.
- Olaylarla eşleştirelim: Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Montrö, Hatay.

Denetim: Yıllar 1932 < 1934 < 1936 < 1939 diye artıyor. Sıralama doğrudur.

Sık yapılan hatalar

  • Hata: Serbest Fırka'nın Atatürk'e karşı kurulduğunu sanmak. Doğrusu: Atatürk'ün isteğiyle, demokrasiyi denemek için kuruldu.
  • Hata: Hatay'ın Atatürk'ün sağlığında katıldığını sanmak. Doğrusu: Katılım 1939'da oldu. Atatürk 1938'de vefat etti.
  • Hata: Balkan Antantı ile Sadabat Paktı'nı karıştırmak. Doğrusu: Balkan Antantı Balkan devletleriyle, Sadabat Paktı Doğu komşularıyla yapıldı.
  • Hata: Musul'un Türkiye'ye katıldığını sanmak. Doğrusu: 1926'da Musul Irak'ta kaldı.

Sınavda nasıl sorulur?

  • Soru tipleri: Olay sıralama (yıllara göre), anlaşma ile ülkeleri eşleştirme, parti ile kuruluş amacını eşleştirme ve metin okuyup "hangi olaydan söz ediliyor?" sorusu.
  • Dikkat edilecekler: Soru kökündeki "öncesi", "sonrası" ve "değildir" sözcüklerinin altını çizin. Yıllara bakarken Atatürk'ün vefat tarihini (1938) aklınızda tutun.
  • Süre: Bir soruya yaklaşık 1 dakika ayırın. Sıralama sorularında önce en eski ve en yeni olayı bulun, ortadakileri sonra yerleştirin.

Bu anlatım yapay zekâ desteğiyle hazırlandı ve otomatik biçim denetiminden geçti; her satırı bir uzman okumadı. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürsen bize yaz, düzeltelim.

🔎 Çözümlü örnek sorular

1. Bir öğrenci, Türkiye'nin Milletler Cemiyeti ile ilişkisi hakkında aşağıdaki iki bilgiyi birleştiriyor: Bilgi 1: Musul sorunu 1925'te Milletler Cemiyeti'ne götürülmüş ve Cemiyet'in kararı Türkiye'yi tatmin etmemiştir. Bilgi 2: Türkiye, 1932'de bu kuruluşa üye olmuştur. Bu iki bilgiden yola çıkarak öğrencinin varabileceği en mantıklı sonuç hangisidir?

A) Türkiye, Milletler Cemiyeti'ne savaş ilan etmiştir.

B) Türkiye, Cemiyet kararını kabul ederek Musul'u bırakmıştır ve bu yüzden üye olmuştur.

C) Türkiye, Cemiyet'in kararını sonuna kadar reddederek ilişkileri koparmıştır.

D) Türkiye, önceki anlaşmazlığa rağmen barışçı ve gerçekçi bir politika izlemiştir.

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: D

🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Bir ülke, bir kuruluşla sorun yaşasa da barış ve iş birliği politikası gereği üye olabilir. Dış politikada çıkar ve barış dengesi gözetilir.

💡 Çözüm Türkiye, Musul konusunda Cemiyet kararından memnun kalmasa da barışçı politikası gereği 1932'de üye olmuştur. Bu, Türkiye'nin dış politikada duygusal değil gerçekçi ve barışçı kararlar aldığını gösterir. Cemiyet'e karşı savaş açmak veya bütün ilişkileri kesmek bu politika ile çelişir. Doğru cevap 'Türkiye, önceki anlaşmazlığa rağmen barışçı ve gerçekçi bir politika izlemiştir' ifadesidir.

2. Aşağıdaki ifadelerde boş bırakılan yerlere gelecek bilgiler seçilerek cümleler tamamlanacaktır. 'Cumhuriyet'in ilk yıllarında kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924) ile Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930) arasındaki en temel ortak yön, (I) kurulmasıdır. Her iki parti de (II) ile kapatılmıştır.' Bu ifadelerdeki I ve II numaralı boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A) I: yabancı devletlerin isteğiyle, II: Lozan hükümleri

B) I: iktidar partisi olarak, II: seçimlerde yenilmeleri

C) I: muhalefet olarak, II: rejimi tehdit eden olaylar üzerine

D) I: askerî darbeyle, II: Milletler Cemiyeti kararı

Cevabı ve çözümü göster

Doğru cevap: C

🧭 Bu soru neyi ölçüyor? Her iki parti de çok partili yaşam denemesi olarak muhalefet amacıyla kurulmuş ve rejimi tehdit eden gelişmeler nedeniyle kapanmıştır. Ortak noktayı bulmak için partilerin kuruluş amaçlarına ve kapanış nedenlerine bak.

💡 Çözüm Her iki parti de Cumhuriyet Halk Fırkası'na karşı muhalefet olarak kurulmuştur. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Şeyh Sait İsyanı sonrasında, Serbest Cumhuriyet Fırkası ise Menemen Olayı sonrasında rejim tehlikeye girdiği için kapanmıştır. Bu yüzden ortak yön 'muhalefet olarak' kurulmaları, kapanma nedeni ise 'rejime yönelik çıkan olaylar'dır. Doğru cevap budur.

LGS T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konuları

← Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye

Bir Kahraman Doğuyor Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye Demokratikleşme Çabaları ve Dış Politika

Sorular MEB çıkmış soruları değildir; sınavın konu dağılımı ve tarzı örnek alınarak özgün hazırlanmıştır. ← LGS ana sayfası