Doğru Grafiği Seçmek

Doğru Grafiği Seçmek

Önceki derste panonun kime hizmet ettiğini ve hangi soruya cevap vereceğini belirledik. Şimdi o soruyu görsel bir dile çeviriyoruz. Bir sonraki derste ise seçtiğimiz grafikleri renk, yerleşim ve sadelik ilkeleriyle bir panoya yerleştireceğiz. Bu ders ikisi arasındaki köprüdür: soru belli, şimdi doğru grafik.

Neden önemli?

Aynı veri, yanlış grafikle gösterildiğinde yanlış anlaşılır. Doğru grafik, izleyicinin mesajı birkaç saniyede kavramasını sağlar. Yönetici toplantıda pano açtığında yorum yapmak yerine grafiği çözmeye çalışıyorsa, seçim yanlış yapılmış demektir.

Önce amaç, sonra grafik

Grafik seçmeden önce şu soruyu sorun: Bu veriyle neyi göstermek istiyorum? Cevap genellikle beş amaçtan birine girer.

Grafik türlerine kısa bakış

• Çubuk grafik: Kategorileri kıyaslamanın en güvenli yoludur. Uzunluk karşılaştırması gözün en iyi yaptığı iştir. Kategori isimleri uzunsa yatay çubuk kullanın ve değere göre sıralayın.
• Çizgi grafik: Zaman içindeki değişimi gösterir. Noktaları birleştiren çizgi, sürekliliği ima eder; bu yüzden kategoriler için değil, zaman için kullanın.
• Dağılım grafiği: İki sayısal değişken arasındaki ilişkiyi gösterir. Noktaların yönü ilişkinin yönünü, yayılımı gücünü anlatır. Ancak ilişki, neden-sonuç demek değildir.
• Pasta grafik: Yalnızca bütünün parçalarını gösterir ve dilim sayısı en fazla üç veya dört olmalıdır. Dilimler birbirine yakınsa açıları kıyaslamak zorlaşır; çubuk grafik tercih edin.

Yanıltıcı grafik tuzakları

• Kesik eksen: Çubuk grafikte eksenin sıfırdan başlamaması farkları olduğundan büyük gösterir. Çubuklar sıfırdan başlamalıdır.
• 3 boyutlu efektler: Perspektif, ön plandaki dilimi veya çubuğu büyük gösterir. Süslemeden kaçının.
• Çok fazla renk ve kategori: On iki dilimli pasta okunmaz. Küçük kategorileri "Diğer" altında toplayın.
• Çift eksen: İki ayrı ölçekli çizgi, sahte bir ilişki izlenimi yaratabilir. Mecbur kalmadıkça kullanmayın.
• Eşit olmayan zaman aralıkları: Aylık ve haftalık veriyi aynı çizgide karıştırmayın.

Adım adım seçim yöntemi

• Panonun cevaplayacağı soruyu tek cümleyle yazın.
• Sorunun hangi amaca girdiğini belirleyin: karşılaştırma, trend, dağılım, oran veya ilişki.
• Tablodan en basit uygun grafiği seçin.
• Başlığa mesajı yazın: "Satışlar üçüncü çeyrekte düştü" gibi, sadece "Satışlar" değil.
• Bir iş arkadaşınıza beş saniye gösterin; ana mesajı söyleyebiliyorsa grafik işini yapıyordur.

Sık yapılan hatalar

• Her veriye pasta grafik koymak.
• Zaman verisini çubukla, kategori verisini çizgiyle göstermek.
• Grafiği güzel görünsün diye seçmek, soruya göre seçmemek.
• Sıralamayı rastgele bırakmak.

Küçük uygulama

Elinizde şu üç veri olsun: (1) şubelere göre aylık ciro, (2) son on iki ayın müşteri memnuniyet puanı, (3) toplam giderin kalemlere göre payı. Her biri için amacı ve grafiği yazın. Beklenen cevap: şubeler için sıralı çubuk, memnuniyet için çizgi, gider payı için az kalemliyse pasta, çok kalemliyse yatay çubuk. Sonra bir örnekte eksen sıfırdan başlamadığında görselin nasıl değiştiğini deneyin.