Ne Satacağını Bulmak: Ürün mü, Hizmet mi?

Bir önceki derste, evden ek gelir elde etmenin aslında herkes için mümkün olduğunu ve buna nasıl bir bakış açısıyla başlaman gerektiğini konuşmuştuk. Şimdi sıra en can alıcı soruda: Ne satacaksın? Bu dersin sonunda, elindeki zaman, beceri ve bütçeye bakarak "bunu satabilirim" diyebileceğin bir fikre sahip olacaksın.

Neden önemli?

Diyelim ki bir tanıdığın "internetten satış yapıyorum, sen de yap" dedi. Heyecanlanıp hemen bir şeyler aramaya başlıyorsun ama aklına hiçbir şey gelmiyor. Ya da tam tersi, aklına on tane fikir geliyor ve hangisine başlayacağını bilemiyorsun. İşte bu yüzden çoğu insan ek gelir fikrine bir türlü başlayamaz: Doğru fikri seçmek, rastgele bir fikre atlamaktan daha zor gibi görünür. Oysa doğru soruları sırayla sorduğunda, bu seçim çok daha kolaylaşır.

Yanlış ürün ya da hizmet seçimi zaman kaybettirir, seni yorar ve "bu iş bana göre değilmiş" diye düşünüp vazgeçmene sebep olabilir. Bu yüzden bu adımı atlamadan, dikkatli düşünerek geçmek önemlidir.

Temel bilgi

Evden yapabileceğin iş, kabaca iki gruba ayrılır: ürün satışı ve hizmet satışı. İkisi de ek gelir kapısı olabilir ama gerektirdikleri şeyler farklıdır.

Ürün, elle tutulan ya da paketlenip gönderilebilen bir şeydir: El yapımı takı, kurabiye, dikilmiş kese, ikinci el eşya, dijital dosya (şablon, çizim) gibi.

Hizmet ise senin bilgini, becerini ya da zamanını karşı tarafa sunmandır: Ders verme, çeviri yapma, sosyal medya yönetimi, temizlik, muhasebe desteği, fotoğraf çekimi gibi.

Aşağıdaki tablo, ikisi arasındaki farkı görmene yardımcı olabilir:

Doğru cevap "hangisi daha iyi" değildir; doğru cevap "hangisi senin için daha uygun" sorusudur. Bunu bulmak için üç şeye bakman gerekir: beceri (neyi iyi yapıyorsun ya da kolayca öğrenebilirsin), zaman (haftada gerçekçi olarak kaç saat ayırabilirsin) ve bütçe (başlangıçta ne kadar para harcayabilirsin; hiç harcayamıyor da olabilirsin).

Adım adım nasıl yapılır?

• 1. Adım — Elindekileri listele: Bir kağıda ya da telefonuna, iyi yaptığın, insanların senden zaman zaman yardım istediği veya yapmaktan keyif aldığın 5-10 şeyi yaz. Yemek yapmak, örgü örmek, çocuklara ders çalıştırmak, düzenli olmak, bir dilde iyi olmak gibi her şey sayılır.
• 2. Adım — Zamanını ve bütçeni gerçekçi yaz: Haftada kaç saat ayırabileceğini ve şu an cebinden çıkarabileceğin en fazla parayı (0 TL de olabilir) yaz. Bu, listeni elemede sana yardımcı olacak.
• 3. Adım — Her fikri üç soruyla süz: Listendeki her madde için şunu sor: "Bunu yapmayı biliyor muyum ya da kolayca öğrenebilir miyim?", "Bunu yapmaya vaktim yeter mi?", "Bunu başlatmak için param yeter mi?" Üç soruya da "evet" diyebildiğin fikirleri işaretle.
• 4. Adım — Etrafına sor: İşaretlediğin fikirleri iki-üç yakınına anlat ve "sen bunu satın alır mısın" ya da "bu ilgini çeker mi" diye sor. Amaç övgü almak değil, gerçek bir tepki görmektir.
• 5. Adım — Birini seç ve küçük başla: En çok "evet" alan, sana da en yakın gelen fikri seç. Büyük bir yatırım yapmadan, elindeki en küçük haliyle denemeye başla. Örneğin on kurabiye pişirip komşularına ya da iş arkadaşlarına göstererek başlayabilirsin.

Örnek

Bir ev hanımı, çocuklarına her gün ev yemeği pişirdiğini ve bundan gerçekten keyif aldığını fark eder. Listesine "yemek yapmak" yazar. Haftada üç gün, günde iki saat ayırabileceğini, başlangıç için de yaklaşık 300 TL malzeme parası harcayabileceğini not eder. Üç soruyu sorduğunda: "Yapmayı biliyor muyum?" Evet. "Vaktim yeter mi?" Evet, haftada üç gün yeter. "Param yeter mi?" Evet, küçük bir denemeye yeter. Ardından apartmanındaki iki komşusuna "hafta sonu için ev yapımı börek satışa çıkarsam alır mısınız" diye sorar. İkisi de "olur" der. Bu ev hanımı, büyük bir mutfak yatırımı yapmadan, elindeki tencere ve fırınla küçük bir denemeyle başlar.

Sık yapılan hatalar

• Herkesin yaptığı "moda" bir işi, kendi becerisine ya da zamanına hiç bakmadan seçmek.
• Fikri kimseye sormadan, sadece kendi kafasında karar vermek ve gerçek talebi hiç ölçmemek.
• Başlangıçta çok büyük bir yatırım yapıp, iş yürümezse büyük kayıpla karşılaşmak.
• Aynı anda beş farklı fikri birden denemeye çalışıp hiçbirine odaklanamamak.
• "Param yok, vaktim yok" diyerek hiç liste yapmadan baştan pes etmek.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Bir kağıda, iyi yaptığın veya keyif aldığın en az 5 şeyi yaz.
• Bu listedeki her maddeyi üç soruyla (biliyor muyum, vaktim var mı, param yeter mi) süz ve en az birini işaretle.
• İşaretlediğin fikri en az iki kişiye anlatıp gerçek bir tepki al.

Kendini sına

1. Ürün satışı ile hizmet satışı arasındaki temel fark nedir?

2. Bir fikri elemek için sorman gereken üç soru nedir?

3. Fikrini seçtikten sonra neden hemen büyük bir yatırım yapmamak gerekir?

4. "Etrafına sor" adımının amacı nedir?

5. Bir ürünün örneğini ve bir hizmetin örneğini kendi cümlelerinle yaz.

Cevaplar

1. Ürün elle tutulan/gönderilebilen bir şeydir; hizmet ise senin bilgi, beceri ya da zamanını sunmandır.

2. "Bunu yapmayı biliyor muyum?", "Buna vaktim yeter mi?", "Bunu başlatmaya param yeter mi?"

3. Çünkü iş yürümezse kayıp küçük olsun diye; küçük başlayıp denemek daha güvenlidir.

4. Fikrin gerçekten talep görüp görmediğini, sadece kendi kafanda değil gerçek insanlardan öğrenmek.

5. Serbest cevap: Örneğin ürün — el yapımı kolye; hizmet — çeviri yapmak.

Bir sonraki derste, seçtiğin ürün ya da hizmeti nasıl ortaya koyacağını, hangi platformlarda ve nasıl bir şekilde sergileyeceğini öğreneceksin.