Araç Kiti: Aile ve Kişisel Siber Güvenlik Hazır Malzemeleri

Bu ders nasıl kullanılır?

Bu derste yeni bilgi yok, hazır malzeme var. Aşağıdaki beş şablonu kopyalayıp not defterinize, telefon notlarınıza ya da bir tabloya yapıştırın ve kendi bilgilerinizle doldurun. Hedef: dersi bitirdiğiniz gün ilk adımı atmış olmak.

1. Aylık 15 dakikalık kişisel güvenlik kontrol listesi

Takviminize 'her ayın ilk pazarı' diye yinelenen bir hatırlatma ekleyin. Her ay şu dört başlığı sırayla işaretleyin:

• Hesaplar (yaklaşık 4 dk): ☐ E-posta ve bankacılık hesaplarında tanımadığım giriş bildirimi var mı? ☐ Artık kullanmadığım bir hesap var mı, kapatabilir miyim? ☐ Hesap envanterinde 2FA'sı kapalı satır kaldı mı?
• Yedek (yaklaşık 4 dk): ☐ Fotoğraf ve belgelerim yedekleniyor mu? ☐ Son yedek tarihi makul mü? ☐ Önemli bir dosyayı yedekten açıp denedim mi?
• Güncelleme (yaklaşık 4 dk): ☐ Telefonda bekleyen sistem güncellemesi var mı? ☐ Bilgisayarda bekleyen güncelleme var mı? ☐ Uygulamalar güncel mi?
• Cihaz kilidi (yaklaşık 3 dk): ☐ Telefon ve bilgisayar kilidi açık mı? ☐ Otomatik kilitlenme süresi kısa mı? ☐ Kayıp durumunda cihazı bulma özelliği açık mı?

İpucu: Bir madde o ay yapılamazsa silmeyin, bir sonraki aya 'öncelikli' olarak taşıyın.

2. Hesap envanteri tablosu

Kopyalayın, her satıra bir hesap yazın. Bu tabloya asla parola yazmayın. Tablo kaybolur ya da çalınırsa içinde saldırganın işine yarayacak bir şey olmamalı.

Sıralama önerisi: önce e-posta ve banka, sonra alışveriş, sonra sosyal medya ve diğerleri. 2FA'sı 'Kapalı' olan satırlar o ayın görev listesidir.

3. Aile için 'ortak gizli kelime' protokolü

Kurulum (10 dakikalık aile sohbeti)

• Ailece tek bir kelime ya da kısa bir ifade seçin. Kolay hatırlanmalı ama tahmin edilememeli.
• Doğum günü, evcil hayvan adı, memleket ya da sosyal medyada paylaştığınız herhangi bir şey olmasın.
• Kelimeyi yazılı mesajla göndermeyin; yüz yüze söyleyin, yazıya dökecekseniz evde güvenli bir yerde saklayın.
• Kelimeyi belirli aralıklarla, örneğin yılda bir, yenileyin; ayrıca birine açıldığından şüphelenirseniz hemen değiştirin.

Kural

• Acil para, bilgi ya da kod isteyen herkes (arayan 'çocuğunuz' da olsa) kelimeyi söylemeli.
• Kelimeyi bilmiyorsa ya da kaçamak cevap veriyorsa görüşme biter, kişiyi bilinen numarasından siz arayın.

Yaşlı yakınlar için kısa kural kartı (büyük puntoyla yazdırıp buzdolabına asın)

• 1. Kimse telefonda benden para, şifre ya da doğrulama kodu istemez.
• 2. Acele ettiriyorsa, korkutuyorsa ya da 'kimseye söyleme' diyorsa durmam.
• 3. Telefonu kapatmak kabalık değildir.
• 4. Önce ailemden birini ararım. Ortak kelimeyi sorarım.
• 5. Bankayla işimi şubede ya da kartın arkasındaki numarayı kendim arayarak halledirim.
• Aranacak kişiler: ____________ (telefon: ____________)

4. Şüpheli mesaj ve aramada örnek cümle kalıpları

Panik anında düşünmek zordur. Bu cümleleri telefon notlarınıza ekleyin ve yaşlı yakınınızla bir kez sesli prova edin.

5. Olay anı mini kayıt formu

Bir şey ters giderse sakin kalmak zordur ama kayıt tutmak sonradan çok işe yarar. Formu kopyalayın, olay anında doldurun. Mesajları ve ekran görüntülerini silmeyin.

Bugün yapılacak 3 küçük adım

• Takvime aylık 15 dakikalık hatırlatmayı ekleyin.
• Envanterin ilk üç satırını doldurun (e-posta, banka, bir alışveriş hesabı).
• Aile ile ortak kelime konuşması için bu hafta bir zaman belirleyin.